Μια αγαπημένη μου διαδρομή είναι από τον Άγιο Νικόλαο μέχρι τις Λίμνες, αλλά όχι από το νέο, ούτε από τον παλιό ΒΟΑΚ. Ακολούθησα το χωματόδρομο που περνά μπροστά από τον ΧΥΤΑ Αγίου Νικόλαου, προσπέρασα τη διασταύρωση προς τους οικισμούς Δυο Πρίνοι και Δράκο και συνέχισα. Είναι η παλιά «βασιλική στράτα», που ένωνε πολύ παλιά, επί Ενετοκρατίας και Τουρκοκρατίας, τις Λίμνες με τον Άγιο Νικόλαο. Στα μισά της διαδρομής, σε μια διακλάδωση έστριψα αριστερά για να επισκεφτώ το εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου. Ο ναός είναι του 13ου-14ου αι. και ήταν τοιχογραφημένος. Έχει μείνει μόνο η κτητορική επιγραφή καθώς οι υπόλοιπες τοιχογραφίες έχουνε καταστραφεί ή καλυφτεί.

Αυτή τη φορά εξερεύνησα καλύτερα και τον διπλανό εγκαταλειμμένο παλιό οικισμό Κεφάλα, που παρά το μέγεθός του δεν αναφέρεται στο βιβλίο του Μανώλη Παπαδογιάννη για τους οικισμούς της Επαρχίας Μεραμπέλλου. Ο πρώην δήμαρχος κ. Γιώργος Μενεγάκης μας ενημέρωσε ότι «η Κεφάλα είχε κατοίκους μέχρι τη δεκαετία του 50… κυρίως για εποχιακές δουλειές». Αρκετά είναι τα μισογκρεμισμένα σπίτια. Ξεχωρίζουν και εντυπωσιάζουν αυτά που έχουν ακόμα τις καμάρες στη μέση των δωματίων. Μπορεί να φτιάχτηκαν ακόμα και πριν από αιώνες… μπορεί όλο το σπίτι να έχει πάει κάτω, αυτές είναι τόσο ανθεκτικές που παραμένουν ακέραιες στη θέση τους.

 

Οι καμάρες φτιάχνονταν από πέτρες (καμαρόπετρες) πελεκημένες κατάλληλα σε τραπεζοειδή μορφή για να επιτευχθεί η τοξοειδής μορφή της κάμαρας και έτσι να κλειδώσει σωστά η καμάρα. Το σχήμα της καμάρας το έφτιαχναν με τη χρήση καλαμιού, ενώ η στήριξή της γινόταν με ξύλινο σκελετό, τον οποίο στο τέλος αφαιρούσαν. Οι καμάρες λειτουργούσαν στο εσωτερικό των σπιτιών και ως νοητό διαχωριστικό, από τον ένα χώρο στον άλλο. Δυστυχώς είναι πολλά αυτά τα αρχιτεκτονικά διαμάντια που έχουν εγκαταλειφθεί στα χωριά μας.

Συνέχισα δυτικά προς Λίμνες, πάντα στο χωματόδρομο που, όπως ανέφερα, ήταν η βασιλική στράτα, που ένωνε τον Άγιο Νικόλαο με τις Λίμνες. Μετά από λίγο πέρασα δίπλα από ένα μικρό μισογκρεμισμένο οίκημα, παλιό χάνι για ξεκούραση των ταξιδιωτών από τα πολύωρα ταξίδια της εποχής. Δίπλα υπάρχει και μια μεγάλη τετράγωνη στέρνα, «του Πατέρα η στέρνα», του Χατζηπατέρα που έκτισε και το ναό των Αγίων Πάντων, στο απέναντί μας νησί. Κοντά στις Λίμνες υπάρχει και μια εξαιρετικής τεχνικής θολωτή γέφυρα, «του Μαυρογένη η καμάρα».