Τι είναι ο ανεμοστρόβιλος ή επιστημονικά ο σίφωνας; Πότε εμφανίζεται; Σε αυτά κι άλλα ερωτήματα απαντά σήμερα στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο Τρικαλινός στην καταγωγή επιστήμονας κ. Μιχάλης Σιούτας, διδάκτωρ μετεωρολόγος στο Κέντρο Μετεωρολογικών Εφαρμογών του ΕΛΓΑ στο αεροδρόμιο Μακεδονία της Θεσσαλονίκης και ασχολείται συστηματικά διεθνώς με την επιστημονική έρευνα και τη μελέτη των φαινομένων αυτών.
Για τον ανεμοστρόβιλο σημειώνει πως είναι ο αέρας που περιστρέφεται με μεγάλη ταχύτητα σ' ένα περίπου κατακόρυφο ή πλάγιο άξονα και συνδέεται με σύννεφο καταιγίδας, ενώ οι μεγάλοι και ισχυροί ανεμοστρόβιλοι, διευκρινίζει, εμφανίζονται στη διάρκεια έντονων καταιγίδων και γι' αυτό και συνοδεύουν το ξέσπασμα έντονης βροχόπτωσης η χαλαζόπτωσης.
Στην Ελλάδα με βάση τα αποτελέσματα των ερευνών του που έχουν ανακοινωθεί σε συνέδρια και δημοσιευθεί σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά (Atmospheric Research, Weather), οι ανεμοστρόβιλοι μπορούν να εμφανισθούν σ' όλες σχεδόν τις περιοχές της χώρας μας, προσθέτοντας πως με μεγαλύτερη συχνότητα εμφανίζονται στη δυτική Ελλάδα, στα νησιά του Ιονίου, στα παράλια της δυτικής Στερεάς και στη δυτική Πελοπόννησο. Μάλιστα, το μέγιστο της συχνότητάς τους εντοπίζεται στη βορειοδυτική Πελοπόννησο.
Όσον αφορά το πότε εμφανίζονται επισημαίνει πως οι ανεμοστρόβιλοι στη πλειονότητά τους εμφανίζονται το καλοκαίρι στη βόρεια Ελλάδα και το χειμώνα στη νότια Ελλάδα.
Στο ερώτημα αν οι ανεμοστρόβιλοι είναι επικίνδυνοι ή όχι, ο κ. Σιούτας αναφέρει:
«Οι ανεμοστρόβιλοι που εμφανίζονται στη χώρας μας είναι επικίνδυνοι, μπορεί να προξενήσουν μεγάλες καταστροφές στην περιοχή που θα πλήξουν και ακόμα και θανάτους. Μπορεί να σπάσουν ή να ξεριζώσουν μεγάλα δένδρα, να σηκώσουν αντικείμενα βάρους ακόμα και μερικών τόνων, να τα απογειώσουν και να τα εκσφενδονίσουν σε απόσταση, να σηκώσουν υπόστεγα και στέγες σπιτιών, και να κατεδαφίσουν τοίχους. Αποτελούν μεγάλο κίνδυνο για την ανθρώπινη ζωή κυρίως λόγω των παρασυρόμενων και εκτοξευόμενων αντικειμένων».
Για τους σίφωνες θάλασσας ή λίμνης ο μετεωρολόγος στο Κέντρο Μετεωρολογικών Εφαρμογών του ΕΛΓΑ στο αεροδρόμιο Μακεδονία της Θεσσαλονίκης επισημαίνει πως είναι μια περιστρεφόμενη στήλη αέρα που περιέχει αρκετές ποσότητες νερού μαζί με το περιεχόμενό του, που μπορεί να είναι ακόμα και ψάρια, βατράχια, κλπ., τα οποία πέφτουν σε παρακείμενες περιοχές, κι έτσι εξηγείται το φαινόμενο της βροχής ψαριών που έχει παρατηρηθεί σε διάφορες περιοχές της χώρας (Φλώρινα, Κιλκίς, κλπ.).
Για το πού εμφανίζονται, ο ίδιος τονίζει: «Σίφωνες θάλασσας εμφανίζονται τόσο στο Ιόνιο όσο και στο Αιγαίο πέλαγος, συχνά μάλιστα παρατηρούνται και οικογένειες σιφώνων. Αρκετά αυξημένη είναι η συχνότητα θαλάσσιων σιφώνων στα βόρεια της Κρήτης, όπου στις 5 Σεπτεμβρίου 2002, φωτογραφήθηκαν 14 σίφωνες σε διάστημα 90 λεπτών».
Στο ερώτημα αν προκαλούν ζημιές ή καταστροφές ο κ. Σιούτας αναφέρει: «Οι σίφωνες θάλασσας αν και δεν είναι τόσο ισχυροί όσο οι σίφωνες ξηράς, ωστόσο είναι κι αυτοί επικίνδυνα φαινόμενα και μπορούν να προξενήσουν μεγάλη ζημιά σε μικρά ή μεγαλύτερα σκάφη ή να προκαλέσουν μεγάλες καταστροφές αν βγουν στην ξηρά λόγω των ισχυρών ανέμων σε κτήρια ή να πλήξουν ανθρώπους. Η διάρκεια ζωής τους κυμαίνεται από 10 μέχρι 20 λεπτά. Σίφωνας θάλασσας, προκάλεσε το θάνατο 10χρονου αγοριού στην παραλία της Πιερίας, το Φεβρουάριο του 2004». Σημαντική έρευνα για την πρόγνωση των σιφώνων θάλασσας στην ανατολική Μεσόγειο πραγματοποιήθηκε από την ερευνητική ομάδα του κ. Σιούτα με τους Alexander Keul από την Αυστρία και τον Wade Szilagyi, από τον Καναδά. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνάς τους, επιτεύχθηκε σε υψηλό ποσοστό (94%) η πρόγνωση εμφάνισης των υδροσιφώνων, στις περιοχές του Αιγαίου και του Ιονίου πελάγους, καθώς και της Αδριατικής. Η ερευνητική ομάδα, εξετάζει την εφαρμογή της μεθοδολογίας αυτής σε θαλάσσιες περιοχές της Ευρώπης αλλά και σε παγκόσμια κλίμακα.