ΠΕΝΗΝΤΑ δύο χρόνια μετά το θάνατο του μεγάλου Κρητικού συγγραφέα Νίκου Καζαντζάκη δεν υπάρχουν στα βιβλιοπωλεία – με εξαίρεση μερικά μεγάλα βιβλιοπωλεία της Αθήνας – πολλά από τα σπουδαιότερα έργα του, ενώ είναι πια σχεδόν ανύπαρκτες και οι μεταφράσεις των έργων του στο εξωτερικό.
Το γεγονός έχει προκαλέσει μεγάλες αντιδράσεις και η «Διεθνής Εταιρεία Φίλων Νίκου Καζαντζάκη», έχει αναλάβει πρωτοβουλία προκειμένου να αλλάξει αυτή η κατάσταση, η οποία οφείλεται στην αδιαφορία που έχουν επιδείξει οι κληρονόμοι του έργου του.Για το σκοπό αυτό πραγματοποιήθηκε φέτος το καλοκαίρι διεθνές συνέδριο για τις εκδοτικές τύχες του Νίκου Καζαντζάκη φέρνοντας στο προσκήνιο το πρόβλημα της θλιβερής κατάστασης στην οποία βρίσκονται οι εκδόσεις των έργων του μεγάλου Έλληνα συγγραφέα.
Όπως επισημαίνουν οι εκπρόσωποι της Εταιρείας Φίλων του συγγραφέα, οι εκδόσεις που κυκλοφορούν όχι μόνο δεν είναι σχολιασμένες – με μια ή δυο εξαιρέσεις – αλλά και η τυπογραφική τους εμφάνιση είναι απαρχαιωμένη, αντιβαίνοντας στη σύγχρονη αισθητική και στις ανάγκες του σημερινού αναγνώστη. Όσο για τις μεταφράσεις που υπάρχουν ακόμα στο εξωτερικό, πρέπει οπωσδήποτε να αναθεωρηθούν και να αναπροσαρμοσθούν, αφού έχουν γίνει συχνά από μεταφραστές που δεν γνώριζαν καλά την ελληνική γλώσσα και πολλές από αυτές περιέχουν σοβαρά λάθη ή και ανεπίτρεπτες περικοπές, για να μη μιλήσουμε και για τις μεταφράσεις που έγιναν από μια άλλη γλώσσα και όχι από το ελληνικό πρωτότυπο.
Επιπλέον, είναι εντελώς απαράδεκτο το γεγονός ότι για τα χειρόγραφα του, όσα βρίσκονται σε χέρια ιδιωτών και κυρίως του κατόχου των πνευματικών δικαιωμάτων του έργου, οι πανεπιστημιακοί και λοιποί ερευνητές δεν έχουν στην ουσία ούτε πληροφορίες, ούτε πρόσβαση, πράγμα που παρεμποδίζει σοβαρά τη μελέτη και διάδοση του έργου του. Ας μην ξεχνάμε, επίσης, ότι πολλά και σημαντικά κείμενά του παραμένουν ακόμα ανέκδοτα, ελάχιστα από τα ημερολόγια και σημειωματάριά του έχουν δει το φως της δημοσιότητας, ενώ η σπουδαιότατη επιστολογραφία του είναι διάσπαρτη εδώ και εκεί ή παραμένει ακόμα αδημοσίευτη.
«Η άστοργη αυτή μεταχείριση που γίνεται στον Καζαντζάκη μας αναγκάζει να απαιτήσουμε την παρέμβαση της Ελληνικής Πολιτείας. Είναι πια καιρός η Πολιτεία να αναλάβει τις ευθύνες της, ώστε το μεγάλο και πολυδιάστατο έργο του να συγκεντρωθεί σε μια συνολική έκδοση ή επανέκδοση, που να σχολιάζεται από έμπειρους επιστήμονες και να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της σύγχρονης εκδοτικής αισθητικής. Αυτό θα πρέπει να πραγματοποιηθεί από έναν έγκριτο εκδοτικό οίκο ή κάποιο ίδρυμα, που θα εγγυάται τη σοβαρότητα και την ακρίβεια του εγχειρήματος.
Είμαστε πεπεισμένοι ότι το αίτημά μας είναι και αίτημα όλων των πολυάριθμων αναγνωστών και ειδικών ερευνητών στην Ελλάδα και σε ολόκληρο τον κόσμο, που αγαπούν το έργο του Καζαντζάκη και ενδιαφέρονται γι’ αυτό. Πρέπει επιτέλους η Ελληνική Πολιτεία να καταλάβει ότι δεν επιτρέπεται για λόγους ιδιωτικών – και εγωιστικών – συμφερόντων το ελληνικό και διεθνές κοινό να στερείται τη διάθεση, αλλά και τη σωστή παρουσίαση αυτού του έργου. Και είναι εξίσου ανεπίτρεπτη για την πολιτιστική εικόνα της Ελλάδος η εγκατάλειψη στην κυριολεξία ενός συγγραφέα, που κατόρθωσε με τη μεγαλοσύνη του να γίνει γνωστός στα πέρατα της γης», επισημαίνεται στο κείμενο που διακινείται αυτή την περίοδο σε όλη τη χώρα και στον Άγιο Νικόλαο και όποιος πολίτης θέλει μπορεί να συνυπογράψει υποστηρίζοντας την προσπάθεια επανέκδοσης των έργων του συγγραφέα.
Στον Άγιο Νικόλαο όσοι ενδιαφέρονται να υπογράψουν μπορούν να έλθουν σε επαφή με το φιλόλογο κ. Γιάννη Ευαγγελινάκη.
Είναι μια πρωτοβουλία που γίνεται προκειμένου το Υπουργείο Πολιτισμού να τροποποιήσει τη θέση του για το θέμα, αφού σε σχετικό αίτημα που κατέθεσε ο Βουλευτής Ηρακλείου κ. Μανόλης Στρατάκης η απάντηση του Υπουργού Πολιτισμού δεν ήταν θετική:
«Κατανοούμε πλήρως το σημαντικό πρόβλημα που απασχολεί τη Διεθνή Εταιρεία Φίλων Νίκου Καζαντζάκη σκοπός της οποίας είναι να κάνει γνωστό στην Ελλάδα και το Εξωτερικό το έργο και τη σκέψη του μεγάλου συγγραφέα και στοχαστή Νίκου Καζαντζάκη και συμφωνούμε με την άποψη ότι το τεράστιο έργο του πρέπει να έχει την προβολή που του αξίζει, πλην όμως θεωρούμε ότι το Υπουργείο Πολιτισμού δε μπορεί να παρέμβει. Και τούτο διότι το έργο του Ν. Καζαντζάκη υπόκειται στο νόμο περί πνευματικών δικαιωμάτων και συνεπώς την ευθύνη γι’ αυτό έχουν οι κληρονόμοι του δεδομένου ότι δεν έχουν παρέλθει 70 χρόνια από το θάνατο του συγγραφέα (1883 – 1957), οπότε το Δημόσιο εκπροσωπούμενο από τον Υπουργό Πολιτισμού θα μπορούσε να ασκήσει εξουσίες προστασίας του έργου του», τόνιζε ο κ. Αντώνης Σαμαράς.
ΜΙΧ. ΑΤΣΑΛΑΚΗΣ