• Σε κλίμα συγκίνησης οι μαρτυρίες των επιζώντων

Στην κατάμεστη από κόσμο αίθουσα στο Σπίτι του Πολιτισμού ξεκίνησε την Κυριακή το πρωί το «ταξίδι του», το βιβλίο «Ρέθυμνο 11 μέρες χωρίς ήττα, 20-30 Μαΐου 1942» που αποτελεί την πρώτη συγγραφική προσπάθεια του δημοτικού συμβούλου Γιώργου Σταράκη και ήδη τυγχάνει εντυπωσιακής ανταπόκρισης από τους Ρεθεμνιώτες.

Ένα βιβλίο, το οποίο αναμφίβολα θα προστεθεί σε κάθε βιβλιοθήκη, περιλαμβάνει μαρτυρίες και ντοκουμέντα για το χρονικό της Μάχης της Κρήτης και για τις πρώτες ομαδικές εκτελέσεις αμάχων που έγιναν στην Ευρώπη. Τα γεγονότα που συνέβησαν την περίοδο εκείνη στο Ρέθυμνο, ξεδιπλώνονται μέσα από πρωτογενείς μαρτυρίες επιζώντων που συγκλονίζουν και μεταφέρουν στο σήμερα την αγωνία και τη φρίκη του πολέμου, όπως την έζησαν οι ίδιοι μέσα από τα παιδικά τους μάτια, μιας και τότε οι επιζώντες διένυαν την πιο τρυφερή τους ηλικία. Παρά το νεαρό της ηλικίας τους έγιναν μάρτυρες του θανάτου των γονιών, των συγγενών και των γνωστών τους, είδαν τις περιουσίες τους να χάνονται και κλήθηκαν από πολύ νωρίς να σηκώσουν τα οικογενειακά βάρη, αναλαμβάνοντας τη φροντίδα των μικρότερων μελών της οικογένειας που επέζησαν, βιώνοντας παράλληλα την απόλυτη καταστροφή σε όλα όσα μέχρι τότε γνώριζαν.

Ο συγγραφέας, με απλό και κατανοητό τρόπο, στις σελίδες του βιβλίου του φωτίζει πτυχές της τοπικής ιστορίας μέσα από αφηγήσεις και περιγραφές των ανθρώπων που τις έζησαν, ενώ και ο ίδιος κατάγεται από τα Περιβόλια Ρεθύμνου και μεγάλωσε ακούγοντας τους γηραιότερους να αφηγούνται τη φρίκη της περιόδου. Επί σειρά ετών συνέλεγε φωτογραφικό υλικό ενώ στο πέρασμα των ετών γεννήθηκε μέσα του, όπως έχει αναφέρει και ο ίδιος, η υποχρέωση και το αίσθημα ευθύνης να καταγράψει τα όσα άκουγε και μάθαινε. Έτσι, εκτός από τις μαρτυρίες το βιβλίο περιλαμβάνει συνολικά 450 φωτογραφίες, εκ των οποίων αρκετές είναι πρωτότυπές αλλά και αυθεντικούς χάρτες της εποχής.

Σε δηλώσεις του ο συγγραφέας του βιβλίου κ. Σταράκης ανέφερε: «Με αίσθημα ευθύνης απέναντι στην ιστορία του τόπου γέννησής μου αλλά και των γενεών που έρχονται παρουσίασα το βιβλίο, το οποίο επεξεργαζόμουν πάρα πολλά χρόνια. Στόχος ήταν και είναι να καταλάβουν ιδιαίτερα οι νέες γενιές που έρχονται ότι στο Ρέθυμνο είχαμε 11 ημέρες πόλεμο με τους ναζί, αλεξιπτωτιστές, χωρίς ήττα. Κανένας στόχος των Γερμανών δεν επετεύχθη και κανένας αξιωματούχος το 1941 δεν παρέδωσε την πόλη όταν ήρθαν οδικώς από τα Χανιά οι ορεινοί λόγω της πτώσης του Μάλεμε. Μέσα από αφηγήσεις και ντοκουμέντα περιγράφονται τα κτηνώδη εγκλήματα των εισβολέων, οι καταστροφές, οι λεηλασίες και τα βασανιστήρια σε όλο το νομό μας. Αποδεικνύεται ότι οι πρώτες εκτελέσεις αμάχων στην Ευρώπη έγιναν στην Περιβολιανομισσιριανή παραλία. Πιστεύω ότι οι αναγνώστες θα το κρίνουν με επιείκεια. Η οικογένειά μου και εγώ θέλουμε να ευχαριστήσουμε όλους και όλες που παρευρέθησαν».

Την εκδήλωση για την παρουσίαση του βιβλίου, συνόδευαν προβολές εικόνων από ρίψεις αλεξιπτωτιστών σε Μάλεμε και Λατζιμά καθώς και έκθεση με αντικείμενα από την εισβολή.

Το «παρών» στην παρουσίαση έδωσε ο βουλευτής Ρεθύμνου της Ν.Δ κ. Γιάννης Κεφαλογιάννης, ο Δήμαρχος Ρεθύμνου κ. Γιώργος Μαρινάκης, εκπρόσωποι του κλήρου και της αυτοδιοίκησης και πλήθος κόσμου. Συντονιστής ήταν ο εκδότης της Κρητικής Επιθεώρησης κ. Γιάννης Καλαΐτζάκης.

Την εκδήλωση πλαισίωσαν μουσικά, ο Γεώργιος Βρανάς στη λύρα, ο Γιάννης Μιχάλας στο λαούτο μαζί με τη Ρεθυμνιακή παρέα του παραδοσιακού συλλόγου «Κρητών Δράσις», υπό την επιμέλεια του προέδρου Μαρίνου Τσουκνάκη. Μετά το πέρας των ομιλιών η Δήμητρα Μελισσουργού-Σταράκη ταξίδεψε το κοινό με τον ήχο της λύρας και το τραγούδι της, στη μνήμη των θυμάτων που υπήρξαν και μέλη της οικογένειάς της. Χαιρετισμό, απηύθυνε και ο επίτιμος αρχηγός ΓΕΕΘΑΑ κ. Μανούσος Παραγιουδάκης.

«ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΣΤΗ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗΣ ΜΝΗΜΗΣ»

Στο πρώτο σκέλος της εκδήλωσης οι ομιλητές κκ Αριστομένης Συγγελάκης, Νίκος Κοτζαμπασάκης και Δημήτρης Ξενάκης, αναφέρθηκαν στο βιβλίο «Ρέθυμνο 11 μέρες χωρίς ήττα, 20-30 Μαΐου 1942», τονίζοντας πως πρόκειται για μια σπουδαία συμβολή στην ανάδειξη και διατήρηση της ιστορικής μνήμης.

Ο διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Αθηνών, μέλος της Σ.Ε του Εθνικού συμβουλίου διεκδίκησης των Γερμανικών Οφειλών κ. Αριστομένης Συγγελάκης αναφέρθηκε στον ηρωισμό ανθρώπων όλων των ηλικιών που την περίοδο εκείνη δεν δίστασαν να υπερασπιστούν τον τόπο τους, να πολεμήσουν προκειμένου να αποτρέψουν την εισβολή.

Αναφερόμενος στο συγγραφικό έργο του κ. Σταράκη σημειώνει μεταξύ άλλων: «Η πρώτη συγγραφική προσπάθεια του κ. Σταράκη είναι μια πολύ θετική συμβολή στην ανάδειξη της ιστορίας μας, στο να δείξουμε δηλαδή για ποιο λόγο πρέπει να είμαστε υπερήφανοι ως Έλληνες γιατί εδώ στην Κρήτη είχαμε για πρώτη φορά το φαινόμενο του πάνδημου συναγερμού του παλλαϊκού ξεσηκωμού…Είμαστε υπερήφανοι για την ιστορία μας. Η συμβολή του κ. Σταράκη είναι πολύ σημαντική σε αντίθεση με άλλα βιβλία και βραβεύσεις που αυτό που πάνε να κάνουν είναι παραχάραξη της ιστορίας του τόπου. Δεν θα το επιτρέψουμε και αγωνιζόμαστε για τη διεκδίκηση των Γερμανικών αποζημιώσεων και των άλλων οφειλών ως πράξη απόδοσης δικαιοσύνης, ως αποκατάσταση της ζημίας που υπέστη ο Ελληνικός λαός αλλά και για να σταλεί ένα μήνυμα στους όψιμους θιασώτες των ναζιστικών και φασιστικών εκτρωμάτων ότι όσα χρόνια κι αν χρειαστεί να περάσουν κάποια στιγμή έρχεται η ώρα που θα κληθεί ο θύτης να πληρώσει για τα εγκλήματά του».

Ο δικηγόρος κ. Νίκος Κοτζαμπασάκης μίλησε για το βιβλίο και υπογράμμισε: «Πρόκειται για μια ακόμη προσπάθεια αξιόλογης συμβολής στη διατήρηση της ιστορικής μνήμης και της αλήθειας. Δηλαδή στην άρνηση της λήθης. Νομίζω ότι το έργο αυτό πρέπει και θα τιμηθεί από την κοινωνία συνολικά».

Στη συμβολή του βιβλίου, σε ένα «έλλειμμα» που υπάρχει γύρω από τη Μάχη της Κρήτης, αναφέρθηκε ο καθηγητής του τμήματος πολιτικής επιστήμης του Πανεπιστημίου Κρήτης κ. Δημήτρης Ξενάκης υπογραμμίζοντας: «Αυτό το βιβλίο θα διαβαστεί απ’ όλους γιατί πραγματικά καλύπτει κενά τα οποία έχει αφήσει η ιστορική έρευνα έξω από τη μελέτη της και τα οποία νομίζω ότι συνεισφέρουν πολύ σημαντικά στην κατανόηση των γεγονότων αυτής της ιδιαίτερα ζοφερής περιόδου για τη χώρα μας».

Το βιβλίο κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Καλαΐτζάκη ενώ πωλείται στα βιβλιοπωλεία Μαραγκάκη-Δήμα,και Κλαψινάκης. Παράλληλα, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να το προμηθευτούν από τον συγγραφέα, στο 6943128481.

ΣΥΓΚΛΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΟΙ ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ ΤΩΝ ΕΠΙΖΩΝΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ

Συγκλόνισαν στη διάρκεια της εκδήλωσης, οι μαρτυρίες των επιζώντων της ναζιστικής θηριωδίας, που προκάλεσαν ρίγη και συγκίνηση σε όλους όσοι βρέθηκαν την Κυριακή στο Σπίτι του Πολιτισμού. Η κ. Ευαγγελία Μαρούλη, ο κ. Βασίλης Παπαδόπουλος, η κ. Μαρία Πετρακάκη, η κ. Μαργαρίτα Φωτάκη, οι μαρτυρίες των οποίων καταγράφονται στις σελίδες του βιβλίου «Ρέθυμνο 11 μέρες χωρίς ήττα», μετέφεραν στο κοινό ορισμένες από τις άγνωστες πτυχές από τα γεγονότα που συνέβησαν στο Ρέθυμνο την περίοδο εκείνη. Παράλληλα, στην εκδήλωση μίλησαν οι διασωθέντες από ολοκαύτωμα της Καλής Συκιάς κκ Αναστάσιος Κωστάκης και Ειρήνη Μαραγκουδάκη το γένος Γρυντάκη.

Ε. ΜΑΡΟΥΛΗ: ΑΝ ΞΑΝΑΓΙΝΕΙ ΠΟΛΕΜΟΣ ΠΑΡΑΚΑΛΩ ΝΑ ΜΗΝ ΕΙΜΑΙ ΓΕΡΗ ΝΑ ΞΑΝΑΔΩ ΑΥΤΑ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ

Μια από τις χαρακτηριστικές μαρτυρίες υπήρξε αυτή της κ. Ευαγγελίας Μαρούλη, η οποία ανέφερε μεταξύ άλλων: «Κατέθεσα τη δική μου μαρτυρία στο βιβλίο. Ήμασταν δώδεκα ημέρες αιχμάλωτοι με τον μικρό μου αδελφό. Εγώ ήμουν δώδεκα χρονών και εκείνος οκτώ. Ύστερα μας πήγαν στο εκτελεστικό απόσπασμα. Χάλασε το σπίτι μας, ήταν στη ζώνη του πολέμου. Ο πατέρας μου ήταν άφοβος και πολεμούσε, τον είδαν από το παράθυρο και ρίχνανε μέχρι να χαλάσουν το σπίτι. Σκοτώθηκε ο πατέρας μου. Βγήκαμε τρία παιδιά, είχα κι άλλον αδελφό πιο μεγάλο στο δρόμο, χωρίς προστάτη, χωρίς κανέναν, χωρίς σπίτι και χωρίς σκέπασμα. Ένα βράδυ θυμάμαι πως σκέπασα τον αδελφό μου που κρύωνε με χαρτιά. Λέω πάντα πως αν ξαναγίνει πόλεμος να μην είμαι γερή να ξαναδώ αυτά τα πράγματα. Άκουγα ένα αυτοκίνητο και περνούσε και πεταγόμουνα, νόμιζα πως ήταν οι Γερμανοί που ερχόταν. Για σκεφτείτε έντεκα χρονών και δώδεκα να παίρνουν ένα παιδί για να το εκτελέσουν, δεν ξέρω πώς υπάρχω».

Β. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ: ΜΙΑ ΡΙΠΗ ΠΗΡΕ ΤΗ ΜΑΜΑ ΜΟΥ, ΤΗ ΓΙΑΓΙΑ ΜΟΥ ΚΑΙ ΤΗ ΘΕΙΑ ΜΟΥ

O κ. Βασίλης Παπαδόπουλος γεννηθείς του 1934 ήταν επτάμιση ετών όταν έζησε τη φρίκη του πολέμου, βλέποντας τη γιαγιά, τη θεία και τη μητέρα του να εκτελούνται από τα όπλα των Γερμανών. Ο ίδιος περιγράφει τα γεγονότα που έζησε με πιο χαρακτηριστική την ημέρα που τους μετέφεραν για εκτέλεση στην παραλία του Ρεθύμνου, κάτι που άλλωστε έχει μείνει ανεξίτηλα χαραγμένο στη μνήμη του. «Όταν ξεκίνησαν από την πλατεία για να πάνε στην παραλία για εκτέλεση, δύο ηλικιωμένοι η Άννα Παράσχου και ο Πέτρος Παράσχος δεν μπόρεσαν να κουνηθούν και τους εκτέλεσαν επί τόπου. Τότε καταλάβαμε και εμείς ότι οι Γερμανοί είχαν κακές διαθέσεις, ήθελαν να μας εκτελέσουν. Μας πήραν με τις κλωτσιές και μας πήγαιναν με τα τουφέκια. Όταν φτάσαμε στη θάλασσα ήταν δύο άντρες που είχαν σωθεί από το δικό μας διαμέρισμα, ο πατέρας μου και άλλος ένας. Μας είπε να πέσουμε όλοι κάτω και να ανοίξουμε ένα λάκκο, όποιος μπορεί. Άνοιξε ένα λάκκο και έβαλε εμένα με τον αδελφό μου και στη συνέχεια έπεσε δίπλα μας. Οι Γερμανοί καθυστέρησαν να πυροβολήσουν. Το σούρουπο μια ριπή πήρε τη μαμά μου, τη γιαγιά μου και τη θεία μου και ακόμη δύο γυναίκες. Η μία σκοτώθηκε η άλλη τραυματίστηκε και περιμέναμε όλοι τη χαριστική βολή. Η χαριστική βολή δεν ήρθε διότι για καλή μας τύχη έπεσε ένας όρμος σε απόσταση από τους εκτελεστές, τραυματίστηκαν, φοβήθηκαν, σκοτώθηκαν δεν το γνωρίζουμε, αλλά φύγανε».

Μ. ΠΕΤΡΑΚΑΚΗ: ΓΥΡΙΣΑΜΕ ΣΤΑ ΠΕΡΒΟΛΙΑ ΤΟ 1944 ΔΙΠΛΑ ΚΑΤΕΣΤΡΑΜΜΕΝΟΙ

Η κ. Μ. Πετρακάκη, που κατάγεται από τα Περβόλια Ρεθύμνου, έζησε δύο φορές την καταστροφή του πολέμου. Λίγα χρόνια αφού έχασαν την περιουσία τους στα Περιβόλια και έχτισαν μια νέα ζωή στο Άνω Mέρος, είδαν εκ νέου να καταστρέφονται όλα τους τα υπάρχοντα, το 1944, έτος που επέστρεψαν ξανά στα Περιβόλια. Η κ. Πετρακάκη ανέφερε μεταξύ άλλων «Έτυχα στα Περιβόλια την κατάληψη της Κρήτης και πέρασα πάρα πολλά όπως όλοι. Υπήρξα αιχμάλωτη των Γερμανών. Εκτέλεσαν τον πατέρα μου στα 33 χρόνια του. Στο σπίτι μας είχε πέσει βόμβα. Οι Γερμανοί είχαν σκοτώσει και τον παππού μου, τον φύλαγε η γιαγιά μου αρκετές ημέρες νεκρό. Όταν μας απελευθερώσανε πήγα και εγώ και τον είδα. Μετά τον έριξαν μαζί με τα στρωσίδια του καναπέ, όπου τον είχαν, σε ένα καταφύγιο. Είναι θαμμένος ακόμη και σήμερα στο καταφύγιο. Εμείς μετά φύγαμε και πήγαμε στο χωριό της μαμάς μου το Άνω Mέρος και μείναμε εκεί μέχρι το 1944 και τότε το κάψανε και το Άνω Μέρος. Ξαναγυρίσαμε στα Περιβόλια διπλά κατεστραμμένοι». Η ίδια πάντως σε δηλώσεις της τοποθετήθηκε και για τη σημερινή δύσκολη εποχή που βιώνει η Ελλάδα και υπογράμμισε: «Αυτό το έκτρωμα που λένε σήμερα Ευρώπη δεν είναι Ευρώπη, είναι δεύτερη Γερμανική κατοχή χειρότερη από την πρώτη».

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΚΛΑΨΙΝΟΥ

www.goodnet.gr