Τα τελευταία χρόνια ολοένα και περισσότεροι γονείς ακούν λέξεις όπως «τροφική αλλεργία», «ατοπική δερματίτιδα», «άσθμα» ή «αλλεργική ρινίτιδα». Πράγματι, η επιστημονική κοινότητα παρατηρεί μία σημαντική αύξηση των αλλεργικών νοσημάτων στα παιδιά παγκοσμίως, ιδιαίτερα στις σύγχρονες δυτικού τύπου κοινωνίες.
Τι όμως έχει αλλάξει; Γιατί σήμερα τα παιδιά εμφανίζουν συχνότερα αλλεργίες σε σχέση με προηγούμενες γενιές;
Η απάντηση δεν είναι μία και μοναδική. Οι αλλεργίες φαίνεται πως αποτελούν αποτέλεσμα αλληλεπίδρασης γενετικών και περιβαλλοντικών παραγόντων — δηλαδή όχι μόνο του «τι κληρονομήσαμε», αλλά και του τρόπου ζωής που ακολουθούμε σήμερα.
Η «υπόθεση της υγιεινής»
Τα παιδιά σήμερα μεγαλώνουν σε πιο αποστειρωμένα περιβάλλοντα, με μικρότερη επαφή με μικρόβια της φύσης και της καθημερινότητας. Σύμφωνα με επιστημονικές μελέτες, αυτό μπορεί να επηρεάζει την «εκπαίδευση» του ανοσοποιητικού συστήματος, οδηγώντας το να αντιδρά υπερβολικά σε ουσίες όπως τροφές, γύρη ή σκόνη.
Το μικροβίωμα του εντέρου
Η σύγχρονη επιστήμη δίνει ιδιαίτερη σημασία στο μικροβίωμα του εντέρου — τα δισεκατομμύρια μικρόβια που επηρεάζουν την άμυνα του οργανισμού.
Η αυξημένη κατανάλωση επεξεργασμένων τροφών, η μειωμένη πρόσληψη φυτικών ινών, αλλά και παράγοντες όπως η συχνή χρήση αντιβιοτικών και ο σύγχρονος τρόπος ζωής φαίνεται να διαταράσσουν αυτή την ισορροπία.
Ο τρόπος ζωής των παιδιών έχει αλλάξει
Παλαιότερα τα παιδιά περνούσαν περισσότερες ώρες έξω, στη φύση και στο παιχνίδι. Σήμερα πολλά παιδιά μεγαλώνουν κυρίως σε κλειστούς χώρους, με λιγότερη φυσική δραστηριότητα, λιγότερη επαφή με φυσικά μικρόβια και μεγαλύτερη έκθεση σε εσωτερικούς ρύπους, σκόνη και οθόνες.
Ύπνος, στρες και βιταμίνη D
Ο σύγχρονος τρόπος ζωής, η αυξημένη χρήση οθονών, η έλλειψη ύπνου, το στρες και η μειωμένη έκθεση στον ήλιο φαίνεται πως επηρεάζουν συνολικά το ανοσοποιητικό σύστημα.
Η ατμοσφαιρική ρύπανση
Τα μικροσωματίδια της ρύπανσης ερεθίζουν τους αεραγωγούς και μπορούν να ενισχύσουν αλλεργικές αντιδράσεις, ιδιαίτερα σε παιδιά με προδιάθεση.
Το παθητικό κάπνισμα εξακολουθεί επίσης να αποτελεί σημαντικό επιβαρυντικό παράγοντα για το παιδικό αναπνευστικό σύστημα.
Η κλιματική αλλαγή
Η αύξηση της θερμοκρασίας και οι αλλαγές στην υγρασία φαίνεται πως παρατείνουν την περίοδο ανθοφορίας, αυξάνουν τη συγκέντρωση γύρης στην ατμόσφαιρα και ενισχύουν την παραγωγή πιο αλλεργιογόνου γύρης. Παράλληλα, η αυξημένη υγρασία και τα ακραία καιρικά φαινόμενα ευνοούν την ανάπτυξη μούχλας και μυκήτων, που σχετίζονται με αλλεργίες και άσθμα.
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς; Υπάρχει τρόπος πρόληψης;
Δεν μπορούμε να αλλάξουμε τη γενετική προδιάθεση ενός παιδιού, μπορούμε όμως να ενισχύσουμε ένα πιο υγιές περιβάλλον ανάπτυξης.
Η σύγχρονη παιδιατρική επιστήμη δίνει έμφαση:
– στο μητρικό θηλασμό όπου είναι εφικτός,
– στην έγκαιρη εισαγωγή στερεών τροφών & στη σωστή και ισορροπημένη διατροφή,
– στην επαφή του παιδιού με το περιβάλλον και τη φύση,
– στη μείωση της έκθεσης σε καπνό και ρύπους,
– στην καλή ποιότητα ύπνου και σωματικής δραστηριότητας
και φυσικά στην έγκαιρη αξιολόγηση από παιδίατρο όταν υπάρχουν ύποπτα συμπτώματα.
Με ενημέρωση, φροντίδα και συνεργασία με τον παιδίατρο, μπορούμε να αναγνωρίζουμε έγκαιρα τα προβλήματα και να προσφέρουμε στα παιδιά μας την καλύτερη δυνατή φροντίδα.
Δήμητρα Μελά, MD
Παιδίατρος – IBCLC
Διεθνώς Πιστοποιημένη Σύμβουλος Γαλουχίας (IBCLC)
Μέλος της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Παιδοαλλεργιολογίας
