Επιμέλεια κειμένου: Καίτη Κοζύρη, Πόπη Κοζύρη
Μια ολοκληρωμένη καταγραφή της ιστορίας του Γυμνασίου Αγίου Νικολάου έκανε το 1999 στο τεύχος Ιουλίου – Δεκεμβρίου της «Αμάλθειας», του περιοδικού της Ιστορικής Λαογραφικής Εταιρείας Νομού Λασιθίου ο αείμνηστος, επίτιμος τότε Λυκειάρχης και Πρόεδρος της Εταιρείας Ιωάννης Επιτροπάκης.
Από το πολυσέλιδο αυτό αφιέρωμα, η ΑΝΑΤΟΛΗ αναδημοσιεύει σήμερα τα σημαντικότερα στοιχεία που κατέγραψε και δημοσίευσε ο Ιωάννης Επιτροπάκης, στο πλαίσιο του εορτασμού των 100 χρόνων του σχολείου. Το κείμενο μεταφέρουμε στην σύγχρονη γλώσσα.
Ιδρύθηκε το 1924
Το Γυμνάσιο Αγίου Νικολάου ιδρύθηκε το 1924 ως διτάξιο ημιγυμνάσιο και στεγάσθηκε κατά τα σχολικά έτη 1924-1925 και 1925-1926 στην κατοικία του Θεολόγου και Δ/ντή του Μιχ. Αναστασιάδη, που την παραχώρησε γι’αυτό το σκοπό.
Μεταφέρθηκε στο σημερινό διδακτήριο κατά το σχολικό έτος 1927-1928.
Το πρώτο οίκημα του Γυμνασίου ανεγέρθηκε το 1926 (η ανέγερση άρχισε το 1925 και περατώθηκε το 1927) στον λόφο της Καζάρμας, ο οποίος έλαβε το όνομά του από τους τουρκικούς στρατώνες που βρισκόταν εκεί, με δαπάνες του Μοναστηριακού Οργανισμού Λασιθίου, ύψους 500.000 δραχμών, ολοκληρώθηκε δε με την συνδρομή της Ενοριακής Επιτροπείας Αγίου Νικολάου, που διέθεσε ποσό 220.650 δραχμών και με την συνδρομή του Υπουργείου Παιδείας, που διέθεσε 150.000 δραχμές.
Το διδακτήριο οικοδομήθηκε βάσει σχεδίου του Υπουργείου Παιδείας, ως Εξατάξιο Δημοτικό Σχολείο Αγίου Νικολάου και για αυτό προοριζόταν, αλλά το 1927 επί Οικουμενικής Κυβερνήσεως Αλεξ. Ζαΐμη και με Υπουργό Παιδείας τον Αθανάσιο Αργυρό, Βουλευτή του Λαϊκού κόμματος, παραχωρήθηκε στην Μέση Εκπαίδευση.
Το σχέδιο προέβλεπε έξι αίθουσες διδασκαλίας ευρύχωρες και ηλιόλουστες, διαδρόμους ευρείς και τέσσερα γραφεία.
Το οικόπεδο επί του οποίου κτίστηκε ανήκε στην Αεροπορική Άμυνα και αγοράστηκε από το Ταμείο Εκπαιδευτικής Προνοίας αντί 7.000 δραχμών. Το Ταμείο είχε και την ευθύνη και την φροντίδα της ανεγέρσεως του διδακτηρίου.
Την 18η Νοεμβρίου 1936, όταν Δ/ντής του Πρακτικού Λυκείου ήταν ο Κερκυραίος Μαθηματικός Ιωάννης Σουρβίνος, αποφασίστηκε από τη Σχολική Εφορεία του Λυκείου η ισοπέδωση και περιτοίχιση του γηπέδου το οποίο παραχωρήθηκε από το Υπουργείο Οικονομικών εκτ. 1.500 τ.μ., για την ίδρυση σχολικού Γυμναστηρίου. Οι εργασίες συνεχίσθηκαν μέχρι το σχολικό έτος 1939-1940, με δαπάνη 130.000 δραχμών.
Στην Κατοχή
Στα χρόνια της Κατοχής, το σχολείο καταλήφθηκε το καλοκαίρι του 1941 επί ένα μήνα από τα ιταλικά στρατεύματα και μετά την συνθηκολόγηση της Ιταλίας, τον Σεπτέμβριο 1943 από τα γερμανικά στρατεύματα Κατοχής, μέχρι τον Σεπτέμβριο του 1944.
Οι επτά τάξεις του νεοϊδρυθέντος 8/ταξίου Γυμνασίου και η τελευταία τάξη του καταργηθέντος Πρακτικού Λυκείου στεγάσθηκαν κατά το σχολικό έτος 1943-1944 στον Ιερό Ναό της Αγίας Τριάδος, με πρόγραμμα 8-11 π.μ. για τις τέσσερις τάξεις και 11-2 μ.μ. για τις υπόλοιπες.
Κτιριακές επεκτάσεις
Από τον Ιανουάριο 1948 μέχρι τον Σεπτέμβριο 1959 Γυμνασιάρχης διετέλεσε ο Φυσικός Ιωάννης Φιλιππάκης. Οι προσπάθειές του, αφ’οτου ανέλαβε την διεύθυνση, στράφηκαν και στην εξασφάλιση χρησιμοποιήσιμου γυμναστηριακού χώρου και την προστασία κατ’ αρχάς του διδακτηρίου από την διείσδυση των ομβρίων υδάτων στις αίθουσες διδασκαλίας και την επέκταση αυτού κατόπιν. Μέχρι το σχολικό έτος 1957-1958 οι προσπάθειες αυτές στηρίχθηκαν σχεδόν αποκλειστικά στους πόρους του Σχολικού Ταμείου. Γι’ αυτό γινόταν κατά έτος μία μικρή προσθήκη ή βελτίωση.
Πρώτα κατεδαφίσθηκε το 1953 ο Πύργος του Ρολογιού και ακολούθησε η επισκευή της στέγης της αίθουσας η οποία ήταν το επιστέγασμα του υπάρχοντος κτιρίου.
Όταν διαπιστώθηκε από την Δ/νση Τεχνικών Υπηρεσιών Λασιθίου ότι η ταράτσα του α’ ορόφου ήταν ετοιμόρροπη αντικαταστάθηκε εξ αρχής το καλοκαίρι του 1955, αφού κατεδαφίσθηκε και η παραπάνω αίθουσα. Κατ’ αυτόν τον τρόπον εξασφαλίσθηκαν οι αίθουσες διδασκαλίας από τη διείσδυση της βροχής και το διδακτήριο του Γυμνασίου έλαβε την σημερινή του μορφή.
Σε τρία ή τέσσερα διαδοχικά σχολικά έτη (κατά τις θερινές διακοπές) έγινε η ισοπέδωση του Γυμναστηριακού χώρου, ο οποίος ήταν χρησιμοποιήσιμος μόνο κατά μικρό μέρος και τοποθετήθηκε δικτυωτή περίφραξη.
Η αποπεράτωση του Υποστέγου Γυμναστικής και των δύο αιθουσών διδασκαλίας πάνω απ’αυτό συντελέσθηκε τα επόμενα σχολικά έτη 1959-1960, 1960-1961 και 1961-1962 με Υ/ντή τον Ι. Πετράκη και Γυμνασιάρχη τον Ελευθ. Βουκυκλάρη.
Τα έτη 1962-1966 πραγματοποιήθηκε η διαμόρφωση του περιβάλλοντος χώρου του διδακτηρίου και η περιμάντρωσή του, η αντικατάσταση των παλιών ξύλινων κουφωμάτων του παλιού διδακτηρίου με σιδερένια, η κατασκευή γηπέδου μπάσκετ στο σχολικό Γυμναστήριο και βόλεϋ στο προαύλιο, η κατασκευή ντουζ και νιπτήρων στο Υπόστεγο του Γυμναστηρίου και η επέκταση στον α’ όροφο του παλιού διδακτηρίου της ηλεκτρικής εγκαταστάσεως αυτού.
Τα έτη 1966-1967 και 1967-1968 πραγματοποιήθηκε νέα επέκταση με την προσθήκη αμφιθεάτρου με παρασκευαστήρια Φυσικής και Χημείας και πάνω σ’αυτό κατασκευάσθηκαν δύο αίθουσες διδασκαλίας.
Κατά τα επόμενα σχολικά έτη μέχρι το σχολικό έτος 1977-1978 έγιναν επισκευή και συντήρηση του παλιού διδακτηρίου και κατασκευή αποχωρητηρίων του προσωπικού. Επίσης από την 7η Μ.Ο.Μ.Α. κατασκευάσθηκε ασφαλτοτάπητας στο προαύλιο του Γυμνασίου και το Σχολικό Γυμναστήριο.
Το σχολικό έτος 1975-1976 παραχωρήθηκε από τη Σχολική Εφορεία του Γυμνασίου στον Δήμο Αγίου Νικολάου το υπέδαφος του προαυλίου του Γυμνασίου και του σχολικού Γυμναστηρίου για την κατασκευή δημοτικής αγοράς.
Παλαιότερα, κατά το σχολ. έτος 1952-1953 είχε παραχωρηθεί τμήμα του υπεδάφους του σχολικού Γυμναστηρίου για την κατασκευή δημοτικών αποχωρητηρίων.
Από το σχολ. έτος 1978-1979 και μέχρι το 1990-1991 πραγματοποιήθηκαν η αναπαλαίωση και συντήρηση του παλιού διδακτηρίου του Γυμνασίου, η κατασκευή του παρασκευαστηρίου Φυσικής – Χημείας, αποχωρητηρίων μαθητών, η μετατροπή του Υποστέγου του Γυμναστηρίου σε κλειστή αίθουσα γυμναστικής, των δυο αιθουσών διδασκαλίας και μικρής αίθουσας της νέας πτέρυγας, σε τρεις αίθουσες διδασκαλίας και ενός γραφείου και η εγκατάσταση κεντρικής θέρμανσης και ανεμιστήρων.
Ποια σχολεία φιλοξενήθηκαν
Στο κτίριο στεγάσθηκαν από το 1927-1928 όλα τα σχολεία Μέσης και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης του Αγίου Νικολάου μέχρι την ίδρυση του Β’ Γυμνασίου, το οποίο στεγάσθηκε από το σχολ. έτος 1985-1986 μέχρι την 20η Δεκεμβρίου 1989 στο διδακτήριο του Α’ Δημοτικού Σχολείου (με απογευματινό πρόγραμμα) και από την 8η Ιανουαρίου 1990 σε προκατασκευασμένες αίθουσες αρχικά και από την 4η Μαΐου 1992 στο νεόδμητο διδακτήριό του στο σχολικό συγκρότημα Ξηροκάμπου.
Εκεί, στο σχολικό συγκρότημα Ξηροκάμπου, μεταστεγάστηκαν την 26η Μαρτίου 1991 και τα δυο Λύκεια Αγίου Νικολάου (Γενικό και Κλασσικό).
Οπότε στο παλιό διδακτήριο, από το 1991 έως σήμερα, στεγάζεται πλέον μόνο το Α’ Γυμνάσιο Αγίου Νικολάου.
Ποιοι συνέδραμαν
Ο επίτιμος Λυκειάρχης Ιωάννης Επιτροπάκης στο αφιέρωμά του αυτό μνημόνευσε και τα πρόσωπα που ενδιαφέρθηκαν και συνέβαλαν στην ανέγερση του παλιού διδακτηρίου: ο Επίσκοπος Πέτρας Διονύσιος, ως Πρόεδρος του Μοναστηριακού Οργανισμού Λασιθίου, ο τότε Υπουργός Εννόμου Τάξεως και μετέπειτα Δικαιοσύνης Ιωσήφ Κούνδουρος και η Σχολική Επιτροπή, η οποία αποτελούνταν από τους Νικόλαο Μασσάρο, Πρόεδρο, Ιωάννη Καναβάκη, Ταμία, Γεώργιο Νιωτάκη και Σταύρο Τσιτσιρίδη, μέλη.
Η εργολαβία ανεγέρσεως του διδακτηρίου είχε ανατεθεί στον εργολάβο από τις Μάλλες Εμμ. Διακάκη, η αποπεράτωση όμως έγινε από τους εργολάβους Κων. Ψαρρό και Αλεξ. Αλεξανδρίδη.
Στις προσπάθειες των εκάστοτε Γυμνασιαρχών για την επέκταση και βελτίωση των εγκαταστάσεων του παλαιού διδακτηρίου συμπαραστάθηκαν τα μέλη των Σχολικών Εφορειών: Ν. Μασσάρος, Γ. Νιωτάκης, Στ. Τσιτσιρίδης, Ι. Καναβάκης, Ν. Βογιατζής, Αντ. Δαφνομήλης. Ι. Καπετανάκης, Ν. Βούλγαρης, Δημ. Μαυροφόρος, Εμμ. Στρατάκης, Ι. Βαρκαράκης, Εμμ. Νιωτάκης, Ι. Ζωγράφος, Εμμ. Καρύδης, Κων. Περάκης, Ευστρ. Μυλωνάκης, Νικ. Κουτάντος, Γεώργ. Κλώντζας, Χριστ. Καναβάκης, Δημ. Καραβελάκης, Ιωάννης Μπετούρας, Γ. Πλουτινάκης, Νικ. Τζώρτζης, Κ. Στεφανάκης κ.ά. Επίσης οι τέως Υπουργοί Εμμ. Κοθρής και Στυλ. Κούνδουρος, καθώς και η εφημερίδα ΑΝΑΤΟΛΗ.
Η εξέλιξη του Γυμνασίου
Στο ίδιο εκείνο τεύχος της «Αμάλθειας» ο Ιωάννης Επιτροπάκης παραθέτει και ένα προγενέστερο ιστορικό που είχε συντάξει, με ημερομηνία 5-4-1992 και στο οποίο επίσης αναφέρεται στην ίδρυση και εξέλιξη του Γυμνασίου. Αντλούμε τις ακόλουθες πληροφορίες:
Το Γυμνάσιο ιδρύθηκε κατ’ αρχάς ως διτάξιο Ημιγυμνάσιο και έτσι λειτούργησε κατά τα σχολικά έτη 1924-1925 και 1925-1926.
Από το σχολικό έτος 1926-1927 γινόταν κάθε χρόνο η προσθήκη από μιας τάξης στο Ημιγυμνάσιο και έτσι ολοκληρώθηκε κατά το σχολικό έτος 1929-1930 ως πλήρες εξατάξιο Γυμνάσιο, με βάση Νόμο με τον οποίο είχαν μετατραπεί σε όλη την χώρα τα λειτουργούντα τετρατάξια Γυμνάσια σε εξατάξια και είχαν καταργηθεί τα τριτάξια Ελληνικά Σχολεία. Με τον ίδιο Νόμο ιδρύθηκαν και τα εξατάξια Πρακτικά Λύκεια. Στην Κρήτη είχε ήδη εφαρμοσθεί, επί Κρητικής Πολιτείας, από το έτος 1910-1911 ο θεσμός του εξατάξιου Γυμνασίου, εποικοδομημένος στο εξατάξιο Δημοτικό Σχολείο.
Το 1931 το Γυμνάσιο Αγίου Νικολάου μετατράπηκε σε Πρακτικό Λύκειο και λειτούργησε έτσι κατά το σχολ. έτος 1931-1932 με τις τρεις πρώτες τάξεις και ολοκληρώθηκε προοδευτικά σε εξατάξιο Πρακτικό Λύκειο κατά το σχολικό έτος 1934-1935.
Οι δύο πρώτες τάξεις του Εξαταξίου Γυμνασίου και του Πρακτικού Λυκείου είχαν το ίδιο πρόγραμμα και η διαφοροποίηση άρχιζε από την Τρίτη Τάξη.
Μετά την μετατροπή του Εξαταξίου Γυμνασίου σε Πρακτικό Λύκειο, οι τάξεις 4η, 5η και 6η του Εξαταξίου Γυμνασίου λειτούργησαν ως τάξεις Κλασσικού Γυμνασίου, μέχρις αποπερατώσεως των σπουδών των φοιτούντων σε αυτές μαθητών.
Σε εφαρμογή του Α.Ν. 770/1937 με τον οποιο καταργήθηκαν όλοι οι μέχρι τότε υπάρχοντες τύποι σχολείων Μ.Ε. άρχισε η κατάργηση τμηματικώς από το σχολικό έτος 1938-1939 του Πρακτικού Λυκείου Αγίου Νικολάου, με την κατάργηση από μιας τάξης κάθε χρόνο. Έτσι κατά το σχολ. έτος 1939-1940 λειτούργησε με 5 τάξεις, τις Β, Γ, Δ, Ε και Στ’ και κατά το σχολικό έτος 1943-1944 λειτούργησε μόνον η Στ’ τάξη.
Σε εκτέλεση του προαναφερόμενου Α.Ν. 770/1937, ιδρύθηκε στον Άγιο Νικόλαο στις αρχές του σχολ. έτους 1937-1938 τριτάξιο Αστικό Σχολείο, του οποίου λειτούργησε κατά το σχολικό αυτό έτος μόνο η Α’ τάξη. Το Αστικό Σχολείο εξελίχθηκε μετά ένα έτος σε διτάξιο, μη ολοκληρωθέν, διότι στις αρχές του σχολ. έτους καταργήθηκε διά του Α.Ν. 1849/1939.
Στην Α’ τάξη του Αστικού Σχολείου μπορούσαν να εγγραφούν κατόπιν επιτυχών εισιτηρίων εξετάσεων οι κάτοχοι Ενδεικτικού Δ’ τάξεως Δημοτικού Σχολείου. Αυτοί που είχαν ενδεικτικό Ε’ τάξεως Δημοτικού Σχολείου κατατάσσονταν ύστερα από επιτυχείς κατατακτήριες εξετάσεις στην Β’ τάξη του Αστικού Σχολείου.
Βάσει του τελευταίου Α.Ν. 1849/1939, στις αρχές του σχολ. έτους 1939-1940 ιδρύθηκε στον Άγιο Νικόλαο εξατάξιο Μικτό Γυμνάσιο, που ονομάσθηκε «νέου τύπου», ώστε να διακρίνεται από το εξατάξιο Γυμνάσιο του Ν. 4373/1929, που αποκαλούνταν «παλαιού τύπου», με τις τρεις πρώτες τάξεις του να σχηματίζονται από τις δύο τάξεις του καταργηθέντος Αστικού Σχολείου και από τους επιτυχόντες στις εισιτήριες εξετάσεις του Γυμνασίου, στις οποίες γίνονταν δεκτοί οι κάτοχοι ενδεικτικού Δ’ τάξεως Δημοτικού Σχολείου. Αυτοί που είχαν ενδεικτικό Ε’ τάξεως ή απολυτήριο Δημοτικού Σχολείου κατατάσσονταν, επίσης κατόπιν εξετάσεων, στην Β’ ή την Γ τάξη του εξαταξίου Γυμνασίου ν.τ. αντιστοίχως.
Κάθε χρόνο στο νέο αυτό Γυμνάσιο γινόταν προσθήκη μίας τάξης και έτσι ολοκληρώθηκε ως εξατάξιο κατά το σχολ. έτος 1942-1943.
Έβδομη τάξη προστέθηκε κατά το σχολικό έτος 1943-1944 και όγδοη κατά το σχολ. έτος 1944-1945, και οι δύο κλασσικού τύπου, σε εφαρμογή νέου Νόμου που κατάργησε τα διτάξια Λύκεια και ανέβασε σε οκτώ τις τάξεις των Γυμνασίων.
Έκτοτε και μέχρι του σχολ. έτους 1958-1959 το Γυμνάσιο Αγίου Νικολάου λειτούργησε ως οκτατάξιο Γυμνάσιο, με αναστολή από του σχολ. έτους 1944-1945 της λειτουργίας των δύο πρώτων τάξεων αυτού. Οι μαθητές των τάξεων τούτων επανήλθαν στο Δημοτικό Σχολείο αφού συμμετείχαν σε εξετάσεις. Στην Γ’ τάξη του Οκταταξίου Γυμνασίου γράφονταν μαθητές που πετύχαιναν στις εισιτήριες εξετάσεις στις οποίες γίνονταν δεκτοί μαθητές κάτοχοι απολυτηρίου Εξαταξίου Δημοτικού Σχολείου.
Από το σχολ. έτος 1959-1960 το Οκτατάξιο Γυμνάσιο Αγίου Νικολάου μετονομάσθηκε σε Εξατάξιο και λειτούργησε έτσι μέχρι το σχολ. έτος 1963-1964.
Ο χωρισμός σε Γυμνάσια και Λύκεια
Το 1964 νέος Νόμος χώρισε τον εξατάξιο κύκλο της Μέσης Εκπαίδευσης σε τριτάξιο Γυμνάσιο και τριτάξιο Λύκειο. Έτσι από το σχολικό έτος 1964-1965, οι τρεις πρώτες τάξεις του Εξαταξίου Γυμνασίου Αγίου Νικολάου μετετράπησαν σε Γυμνάσιο και οι τρεις τελευταίες σε Λύκειο ενιαίου τύπου, με ιδία Δ/νση και ιδιαίτερο για το καθένα διδακτικό προσωπικό.
Ωστόσο, ο Α.Ν. 129/1967 κατάργησε την διάκριση σε Γυμνάσιο και Λύκειο και επανέφερε το Εξατάξιο αυτοτελές Γυμνάσιο. Από το σχολ. έτος 1967-1968 λειτούργησε στον Άγιο Νικόλαο, Μικτό εξατάξιο Γυμνάσιο και είχαν οργανωθεί από τη Δ’ τάξη από ένα τμήμα θεωρητικής και θετικής κατευθύνσεως.
Το καθεστώς διατηρήθηκε μέχρι το σχολ. έτος 1975-1976, ώσπου ο Ν. 309/1976 επανέφερε την διάκριση σε τριτάξιο Γυμνάσιο και τριτάξιο Λύκειο από το σχολ. έτος 1976-1977, με χωριστή Δ/νση και ιδιαίτερο διδακτικό προσωπικό.
Το 1979-1980 ιδρύθηκε στον Άγιο Νικόλαο Πρότυπο Λύκειο του οποίου λειτούργησε κατά το σχολικό αυτό έτος μόνο η Α’ τάξη, γιά τους μαθητές οι οποίοι εμφάνιζαν εξαιρετική επίδοση σε όλα τα μαθήματα, το δε Γενικό Λύκειο λειτούργησε ως Παράρτημα του Προτύπου Λυκείου, για τους λοιπούς μαθητές.
Κατά το επόμενο σχολ. έτος 1980-1981 το Παράρτημα του Προτύπου Λυκείου μετατράπηκε σε αυτοτελές Γενικό Λύκειο, αντί δε του Προτύπου Λυκείου, το οποίο καταργήθηκε, ιδρύθηκε Πρότυπο Ελληνικό Κλασσικό Λύκειο με έμφαση στα φιλολογικά μαθήματα.
Από του σχολ. έτος 1985-1986 το Πρότυπο Ελληνικό Κλασσικό Λύκειο Αγίου Νικολάου λειτουργεί ως Κλασσικό Λύκειο, μετά την κατάργηση των Πρότυπων.
Στις 31-5-1985 ιδρύθηκε στον Άγιο Νικόλαο και Β’ Γυμνάσιο το οποίο λειτουργεί από το σχολ. έτος 1985-1986.
Το Γυμνάσιο Αγίου Νικολάου μετονομάστηκε σε Α’ Γυμνάσιο, παραμένοντας στο ίδιο πάντα κτίριο.
Ο αριθμός των μαθητών
Για στατιστικούς λόγους παραθέτουμε και τον αριθμό των μαθητών που καταγράφει ο Επιτροπάκης το σχολικό έτος 1991-1992 στα σχολεία Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης του Αγίου Νικολάου:
Στο Α’ Γυμνάσιο: 371 εγγεγραμμένοι μαθητές, 14 τμήματα και 31 Καθηγητές.
Στο Β’ Γυμνάσιο: 304 μαθητές, 10 τμήματα και 25 Καθηγητές.
Στο Γενικό Λύκειο: 385 μαθητές, 14 τμήματα και 29 Καθηγητές.
Στο Κλασικό Λύκειο: 115 μαθητές, 5 τμήματα και 11 Καθηγητές.
Το σύνολο του μαθητικού πληθυσμού του Αγίου Νικολάου εκείνη τη χρονιά ήταν 1.175 μαθητές και 96 ήταν οι Καθηγητές τους.
Όπως προκύπτει από τους καταλόγους που δημοσιεύει σε άλλες σελίδες η «Αμάλθεια» και ο Επιτροπάκης και προέρχονται από το ιστορικό και λαογραφικό περιοδικό «Μύσων» του Μ.Γ. Καταπότη (Τόμος Γ, 1934), το σχολικό έτος 1924-25 το τότε ιδρυθέν Ημιγυμνάσιο Αγ. Νικολάου είχε ξεκινήσει με δυο τάξεις: Στην Α’ τάξη φοίτησαν 33 παιδιά, 24 μαθητές και 9 μαθήτριες. Στην Β’ τάξη φοίτησαν 13 παιδιά, 6 μαθητές και 7 μαθήτριες. Την επόμενη χρονιά οι μαθητές της Α’ τάξης αυξήθηκαν σε 54 (38 αγόρια, 16 κορίτσια), για να πέσουν την μεθεπόμενη στους 42 (32 αγόρια, 10 κορίτσια)…
Πηγή: Αμάλθεια, τριμηνιαίο ιστορικό – λαογραφικό περιοδικό της Ιστορικής Λαογραφικής Εταιρείας Ν. Λασιθίου, τ. 31ος, έτος Λ’, τεύχος Ιουλίου – Δεκεμβρίου 1999, 120-121
- Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην εβδομαδιαία ΑΝΑΤΟΛΗ της Κυριακής
