Ως κατάσταση εκτάκτου ανάγκης μπορεί να χαρακτηριστεί η φετινή χρονιά για ολόκληρο τα Ν. Λασιθίου – όπου η λειψυδρία εντείνει ακόμη περισσότερο τα πάγια χαρακτηριστικά μιας ξηροθερμικής περιοχής, καθιστώντας ακόμη πιο δύσκολες τις καλλιεργητικές συνθήκες και κυρίως την κάλυψη των αναγκών σε νερό. Το ισοζύγιο των βροχών της περασμένης περιόδου είναι δραματικά ελλειμματικό, καθιστώντας το 2024 ένα έτος ξηρασίας. Γι’ αυτό χρειάζονται, σχεδιασμός μέτρων, διαχειριστικό πλαίσιο ανάλογο των αναγκών και ευελιξία και ταχύτητα στη λήψη αποφάσεων και εφαρμογή των αναγκαίων μέτρων και παρεμβάσεων, ώστε να μειωθούν στο ελάχιστον δυνατόν, οι συνέπειες αυτής της δύσκολης περιόδου, που προοδευτικά τείνει από περιοδική να καταστεί μακροπρόθεσμα μόνιμη, με ανυποπολόγιστες περιβαλλοντικές, οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες.
Με μεγάλη συμμετοχή – ενδεικτικό και της γενικότερης αγωνίας που διακατέχει τον αγροτικό κόσμο – στελεχών των ΤΟΕΒ, των Αγροτικών Συνεταιρισμών του Ν. Λασιθίου, Υπηρεσιών Άρδευσης και Ύδρευσης δήμων, καθώς επίσης υπηρεσιακών στελεχών της Περιφέρειας Κρήτης, της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Κρήτης και της Π.Ε. Λασιθίου, πραγματοποιήθηκε πριν από μερικές ημέρες στο Διοικητήριο της Π.Ε. Λασιθίου, ενημερωτική εκδήλωση την οποία συνδιοργάνωσαν οι φορείς Περιφέρειας και Αποκεντρωμένης Διοίκησης, για την κλιμακούμενη ανομβρία, ξηρασία σε σχέση με την κάλυψη των αναγκών άρδευσης, ύδρευσης, τη διαχείριση του υδατικού δυναμικού και των καλλιεργειών και τρόπους αντιμετώπισης των προβλημάτων που απορρέουν από τις δύσκολες αυτές συνθήκες.
Στη συνάντηση μίλησαν οι Αντιπεριφερειάρχες, Λασιθίου Γιάννης Ανδρουλάκης και Αγροτικής Οικονομίας Σταύρος Τζεδάκης, καθώς επίσης ο Γεν. Διευθυντής Πρωτογενή Τομέα της Περιφέρειας Κων. Υψηλάντης, η Διευθύντρια της Διεύθυνσης Υδάτων Αγγελική Μαρτίνου, η Προϊσταμένη του Τμήματος Παρακολούθησης & Προστασίας των Υδατικών Πόρων της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Ιωάννα Μάρη, ο κ. Κουριελάς από τον Ελληνικό Γεωργικό Οργανισμό (ΕΛΓΟ Δήμητρα) κ.α., ενώ παρόντες ήταν επίσης, η Περιφερειακή Σύμβουλος Ελένη Βλάσση και ο Γενικός Διευθυντής Βιώσιμης Ανάπτυξης της Περιφέρειας Κρήτης Μαρίνος Κριτσωτάκης. Η συζήτηση διοργανώθηκε με αφορμή την κλιμακούμενη ανομβρία των τελευταίων υδρολογικών ετών και τις επιπτώσεις στα διαθέσιμα αποθέματα νερού.
Κατά την ανταλλαγή απόψεων και προτάσεων που έγινε, αναζητήθηκαν τα αναγκαία μέτρα για την αντιμετώπιση των φαινομένων λειψυδρίας κατά τη διάρκεια της επερχόμενης κρίσιμης θερινής περιόδου, όσον αφορά την ικανοποίηση των αναγκών άρδευσης.
Ο Ανιπεριφερειάρχης Λασιθίου Γιάννης Ανδρουλάκης αναφέρθηκε στην ανάγκη «ολιστικού σχεδιασμού» για την αντιμετώπιση της κατάστασης όπως εξελίσσεται τώρα και μελλοντικά. «Οφείλουμε όλοι να προετοιμαστούμε για την επόμενη μέρα και να κάνουμε εκείνο που οφείλουμε από τη θέση του ο καθένας», είπε.
Μιλώντας στην ΑΝΑΤΟΛΗ, ο κ. Ανδρουλάκης τόνισε ότι η Αντιπεριφέρεια Λασιθίου θα ενισχύσει από τον Προϋπολογισμό της, με χρηματοδοτήσεις για να καλυφθούν έκτακτες ανάγκες συντήρησης και αποκατάστασης των αρδευτικών δικτύων και εγκαταστάσεών τους. Όλοι οι παράγοντες συμφωνούμε ότι το ζήτημα της διαχείρισης του νερού είναι κατεπείγουσα ανάγκη και τα κύρια προβλήματα εξοικονόμησης υδατικών πόρων εντοπίζονται στο κακοσυντηρημένο δίκτυο και την κακή χρήση του νερού από τους χρήστες. Οι ΤΟΕΒ αδυνατούν λόγω οικονομικής αδυναμίας να αποκαταστήσουν τα δίκτυά τους και η Αντιπεριφέρεια Λασιθίου χρηματοδοτεί αναγκαίες παρεμβάσεις στα δίκτυα. Μπροστά στην έκτακτη ανάγκη, χρηματοδοτεί την αποκατάσταση ζημιών στα δίκτυα των ΤΟΕΒ για να μειώσουν τις απώλειες νερού και ζητά έκτακτη χρηματοδότηση για να τη διαθέσει στους ΤΟΕΒ, επιταχύνοντας τις διαγωνιστικές διαδικασίες απευθείας ανάθεσης των αποκαταστάσεων αυτών. Η Αποκεντρωμένη Διοίκηση εφόσον δέχεται την ειδική περίσταση της έκτακτης ανάγκης για τον τόπο, θα πρέπει να δεχθεί τη συντόμευση των χρόνων που επιβάλει στο πλαίσιο των διαγωνιστικών διαδικασιών. Σε ό,τι αφορά τις Υπηρεσίες και Επιχειρήσεις Ύδρευσης των δήμων, ο Αντιπεριφερειάρχης προτείνει από την Αποκεντρωμένη Διοίκηση Κρήτης ταχεία έγκριση ενός «Μνημονίου Συνεργασίας», αντί μιας προγραμματικής σύμβασης που απαιτεί πολύ χρόνο (2-3 μήνες γραφειοκρατίας) για την υπογραφή και υλοποίησή της. Το πλαίσιο συνεργασίας με τους δήμους θα αφορά χρηματοδότηση για ανόρυξη γεωτρήσεων, συντήρηση υφιστάμενων γεωτρήσεων, επέκταση δικτύων κλπ.
Ο κ. Τζεδάκης αναφέρθηκε στην κλιματική αλλαγή που όπως τόνισε επηρεάζει την πρωτογενή παραγωγή του νησιού και ως προς την ποσότητα και ως προς την ποιότητα. «Το νερό είναι το κεντρικό στοιχείο της κρίσης και γι’ αυτό καλούμαστε να βρούμε τρόπο να το διαχειριστούμε βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, προσαρμόζοντας τους εαυτούς και τις καλλιέργειες στη νέα πραγματικότητα. Πολλοί δήμοι και ΤΟΕΒ έχουν λάβει ήδη μέτρα, προς την κατεύθυνση του τρόπου άρδευσης των καλλιεργειών, αφού το ανεξέλεγκτο πότισμα είναι και η βέλτιστη πρακτική για καλύτερη παραγωγή. Σύμφωνα με στοιχεία, ένα 20% του νερού μπορεί να εξοικονομηθεί με ορθή πρακτική και σωστούς κανόνες άρδευσης σύμφωνα με τις πραγματικές ανάγκες της καλλιέργειας. Το 15% των απωλειών του νερού οφείλεται σε κακή συντήρηση και ζημιές των δικτύων άρδευσης. Παράλληλα θα πρέπει να δούμε τα μικρά και μεγάλα έργα στα δίκτυα. Ένας πολύ σημαντικός παράγοντας επίσης είναι η ενεργειακή αυτονομία των ΤΟΕΒ αλλά και των Υπηρεσιών Ύδρευσης των Δήμων, αφού είναι άγνωστη η εξέλιξη σε βάθος χρόνου. Η Περιφέρεια στο πρόγραμμα για την Έρευνα έχει έτοιμες μελέτες για 31 ΤΟΕΒ να συστήσουν Ενεργειακές Κοινότητες, για να παράγουν το ρεύμα που θα εξασφαλίζει φθηνό νερό. Αλλά δεν χορηγείται χώρος στο δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ. Δεν μπορεί το κράτος να μιλά για εγκατάσταση ανεμογεννητριών και από την άλλη να μην υπάρχει «ενεργειακή δημοκρατία», ώστε οι παραγωγοί, οι αγρότες, οι κτηνοτρόφοι, οι ΤΟΕΒ, οι Δήμοι, να έχουν ενεργειακή αυτονομία. Δεν αποκλείεται, ανάλογα με την εξέλιξη του κλίματος, να απαιτηθούν και άλλοι τρόποι, πολύ πιο κοστοβόροι εξασφάλισης των αναγκαίων στο μέλλον ποσοτήτων νερού. Αν δεν υπάρξει ενεργειακή αυτονομία για μείωση του κόστους, τα πράγματα θα είναι πολύ προβληματικά. Η Περιφέρεια εκδίδει τακτικά δελτία προσδιορίζοντας τις ποσότητες νερού για το πότισμα των ελαιοκαλλιεργειών, των εσπεριδοειδών, του αβοκάντο κλπ. Εξέδωσε φυλλάδια για ορθές πρακτικές χρήσης του νερού κλπ., είπε ο κ. Τζεδάκης.
Η κ. Βλάσση, δήλωσε στην ΑΝΑΤΟΛΗ ότι θέλουμε ένα δίκτυο φραγμάτων στο Λασίθι για να συγκρατήσουμε το νερό της βροχής που χάνεται στη θάλασσα. Οι ΤΟΕΒ να συνεχίσουν να διαχειρίζονται το νερό, αφού στο Λασίθι που είναι μια ξηροθερμική περιοχή, διαπιστώνεται ότι το κάνουν. Το κράτος θα πρέπει να ενισχύσει τους ΤΟΕΒ χρηματοδοτώντας τους να πραγματοποιήσουν τις αναγκαίες επενδύσεις, πέραν της ενίσχυσης που λαμβάνουν από την Περιφέρεια Κρήτης, που έχει και την εποπτεία τους, επεσήμανε η περιφερειακή σύμβουλος.
ΝΙΚΟΣ ΤΡΑΝΤΑΣ
