Υπάρχουν στιγμές στην ιστορία ενός τόπου που η συγκίνηση ξεπερνά τα στενά όρια του πρωτοκόλλου και γίνεται βίωμα συλλογικό. Για εμάς εδώ στο Λασίθι, στην καρδιά του Αγίου Νικολαου και της ιστορικής Νεάπολης, η εκλογή και η ενθρόνιση του νέου Μητροπολίτη Κυδωνίας και Αποκορώνου κ. Τίτου δεν αποτελεί μόνο μια είδηση από και για τη Δυτική Κρήτη. Αποτελεί το επιστέγασμα μιας διαδρομής που σμιλεύτηκε στα δικά μας χώματα, κάτω από τη σκιά της Μεγάλης Παναγίας, στις αυλές της Μητρόπολης Πέτρας και Χερρονήσου, εκεί όπου ο νέος Ποιμενάρχης των Χανίων ανδρώθηκε πνευματικά και υπηρέτησε με αυταπάρνηση επί σειρά ετών.
Η «Εξομολόγηση» του Μητροπολίτη Τίτου
Παρακολουθώντας τον ενθρονιστήριο λόγο του, σε ύστερο χρόνο και μέσω βίντεο, δεν είδα έναν τυπικό ιεράρχη να αναλαμβάνει καθήκοντα, αλλά έναν δικό μας άνθρωπο να καταθέτει την ψυχή του, μεταφέροντας τις αξίες που υπηρέτησε στην ανατολική Κρήτη, στην άλλη άκρη του νησιού.
Η Πνευματική Κληρονομιά της Πέτρας ως εφόδιο Ζωής
Για τους αναγνώστες της «ΑΝΑΤΟΛΗΣ» που γνώρισαν τον κ. Τίτο ως έναν αθόρυβο αλλά ουσιαστικό εργάτη της τοπικής μας Εκκλησίας, η αναφορά του στον Γέροντά του, Μητροπολίτη Πέτρας και Χερρονήσου κ. Γεράσιμο, ήταν η πλέον αναμενόμενη και ταυτόχρονα η πλέον φορτισμένη. Ο νέος Μητροπολίτης χαρακτήρισε τα δέκα χρόνια στο πλευρό του κ. Γερασίμου ως ένα αληθινό σχολείο ζωής και διακονίας. Αυτή η δημόσια ευχαριστία δεν ήταν οφειλόμενη φιλοφρόνηση, αλλά αναγνώριση του ήθους που έχει σμιλευτεί και επικρατεί διαχρονικά στην ιστορική Μητρόπολη της Νεάπολης. Μίλησε για την ακρίβεια των λόγων και την επάρκεια των έργων του κ. Γερασίμου, στοιχεία που ο ίδιος υπόσχεται να μεταλαμπαδεύσει στο νέο του ποίμνιο.
Ταυτόχρονα, η μνήμη του μακαριστού Νεκταρίου πλανιόταν πάνω από τον λόγο του, ως ο πνευματικός φάρος που τον προστάτευσε από τη νεότητά του, τότε που διαμόρφωσε την προσωπικότητα και την αντίληψη του για την πνευματική εκκλησιαστική ζωή. Για εμάς στο Λασίθι, αυτή η σύνδεση του παρελθόντος με το παρόν είναι η εγγύηση ότι ο κ. Τίτος φέρει μαζί του μια παράδοση που δεν είναι μουσειακή, αλλά ζωντανή και δρώσα. Η μετάβασή του από τις αυλές της Μεγάλης Παναγίας στην αγκαλιά της Παναγίας των Χανίων (Εισόδια) είναι μια πνευματική γέφυρα που ενώνει ολόκληρη την Κρήτη.
Μια Αρχιεροσύνη μακριά από τον «Ξύλινο Λόγο»
Αυτό που προκάλεσε ιδιαίτερη αίσθηση στον λόγο του κ. Τίτου, και που πρέπει να το προσέξουμε ιδιαίτερα στη σημερινή εποχή της κρίσης των θεσμών, είναι η πλήρης αποκήρυξη της εξουσιομανίας. Ο νέος Μητροπολίτης ήταν σαφής: η αρχιεροσύνη δεν είναι προσωπική διάκριση, δεν είναι βήμα ανόδου, αλλά σταυρός και δέσμευση συνειδήσεως. Σε μια περίοδο που η κοινωνία αποζητά αυθεντικότητα, ο κ. Τίτος ομολόγησε τον φόβο του μήπως η καθημερινότητα κάνει τον λόγο του «ξύλινο» και την καρδιά του σκληρή.
Πρόκειται για μια σπάνια παραδοχή για δημόσιο πρόσωπο, πόσο μάλλον για έναν θρησκευτικό ηγέτη. Η επιμονή του στο ότι η μεγαλύτερη απειλή δεν είναι οι εξωτερικές δυσκολίες αλλά η εσωτερική φθορά, δείχνει έναν άνθρωπο με βαθιά αυτογνωσία. Υποσχέθηκε να είναι πατέρας και όχι διαχειριστής, μάρτυρας και όχι ρήτορας. Αυτό το μοντέλο διοίκησης, που εστιάζει στον άνθρωπο και όχι στους τύπους, είναι το «δώρο» που στέλνει η Μητρόπολη Πέτρας στα Χανιά, ένας τρόπος λειτουργίας που διδάχθηκε και εφαρμόστηκε εδώ, στον τόπο μας.
Το Φανάρι, η Κρήτη και η Γεωπολιτική της Ειρήνης
Στην ενότητα που αφορά τις διεθνείς σχέσεις και την υπόσταση της Εκκλησίας της Κρήτης, ο κ. Τίτος εμφανίστηκε ως ένας στιβαρός υπερασπιστής των προνομίων του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Η αναφορά του στο Φανάρι ως την πνευματική καρδιά και την πατρική εστία που προσφέρει ελευθερία, δείχνει ότι αντιλαμβάνεται πλήρως τον ρόλο της Κρήτης ως ναυαρχίδας του Οικουμενικού Θρόνου.
Όμως, πήγε ένα βήμα παραπέρα, συνδέοντας την εκκλησιαστική αποστολή με την ανάγκη η Κρήτη να παραμείνει γέφυρα ειρηνικής συναντήσεως των λαών σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο και βίαιο διεθνές περιβάλλον. Επικαλούμενος το όραμα του Ελευθερίου Βενιζέλου για δημοκρατικό διάλογο και συμφιλίωση, αλλά και τη σοφία του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη, ο νέος Μητροπολίτης τοποθέτησε την Εκκλησία στην καρδιά των σύγχρονων προκλήσεων. Δεν είναι ένας ιεράρχης που θα περιοριστεί στο θυμίαμα των εκκλησιαστικών τελετών, αλλά ένας ηγέτης που αντιλαμβάνεται ότι η ειρήνη και η αδελφοσύνη απαιτούν συγκεκριμένες πράξεις, με σύνεση, νηφαλιότητα, παρουσία, συμμετοχή στην κοινωνία και συνεκτική στρατηγική για την ενότητα του λαού και των τοπικών φορέων.
Η Πρόκληση της Νέας Γενιάς
και η «Λειτουργία μετά τη Λειτουργία»
Μια από τις πιο ενδιαφέρουσες πτυχές του λόγου του ήταν η προσέγγιση προς τη νεολαία. Ο κ. Τίτος απέρριψε το εύκολο συμπέρασμα ότι οι νέοι έχουν απομακρυνθεί από την πίστη. Αντιθέτως, υποστήριξε ότι οι νέοι σήμερα κρίνουν και αναζητούν τη γνησιότητα, απορρίπτοντας τους συμβιβασμούς. Ζήτησε από την Εκκλησία να δώσει χώρο και στέγη στους νέους, όχι ως θεατές, αλλά ως δημιουργούς.
Εδώ έγκειται και η δική του φιλοσοφία για την ενορία: η Εκκλησία δεν είναι μια υπηρεσία που προσφέρει θρησκευτικές πράξεις, αλλά μια κοινωνία προσώπων. Η φράση του για τη «λειτουργία μετά τη λειτουργία», δηλαδή την έμπρακτη αγάπη, τη συγχώρεση και τη συνέπεια στην καθημερινή ζωή, αποτελεί το κλειδί για την κατανόηση του πώς σκοπεύει να κινηθεί στα Χανιά. Είναι μια προσέγγιση που γνωρίσαμε καλά κατά τη θητεία του στο Λασίθι, όπου η κοινωνική προσφορά δεν ήταν ποτέ αποκομμένη από τη λατρευτική ζωή.
Ένας «Χανιώτης» με Λασιθιώτικη Ρίζα
Η δήλωσή του «από σήμερα πολιτογραφούμαι Χανιώτης» μπορεί να ακούστηκε ως η τυπική δέσμευση ενός νέου άρχοντα προς τον τόπο του, όμως για όσους γνωρίζουν τον κ. Τίτο, είναι μια δήλωση ολοκληρωτικού δοσίματος. Έρχεται να υπηρετήσει έναν λαό που τον χαρακτήρισε ευγενή, σεμνό και φιλοπρόοδο, έναν λαό που γέννησε ατσάλινες ψυχές. Ωστόσο, η δική του «ατσαλένια ψυχή» σφυρηλατήθηκε εδώ, στις δύσκολες αλλά ευλογημένες συνθήκες της ανατολικής Κρήτης.
Απευθυνόμενος στους Χανιώτες, τους κοίταξε στα μάτια και τους είπε πως δεν υπόσχεται θαύματα, αλλά υποσχέθηκε πως θα είναι εκεί γι’ αυτούς. Αυτή η απλότητα και η ειλικρίνεια είναι που τον έκαναν αγαπητό στο Μιραμπέλλο και αυτή είναι που θα τον καθιερώσει στη συνείδηση των Χανιωτών, που λατρεύουν τον τόπο τους, είναι περήφανοι για τα Χανιά και θέλουν με κάθε πράξη τους να τιμούν την καταγωγή τους και τον τόπο τους. Και ο Τίτος θα είναι ένας γνήσιος, περήφανος και μεγαλόψυχος Χανιώτης.
Κι αυτό έγινε αισθητό από τους φιλόξενους Χανιώτες στην υποδοχή του. Εκεί που παρά την έντονη βροχή, έζησε μια πρόγευση της αγάπης που πρόκειται να εισπράξει, αλλά και της ευθύνης που αναλαμβάνει. Όσοι έχουμε εισπράξει αυτή την αγάπη και την προσφορά στα Χανιά λόγω συγγενικών ή κοινωνικών σχέσεων που αποκτήσαμε, γνωρίζουμε τη σχέση αγάπης και προσφοράς που ξεκινά να διαμορφώνεται με ορίζοντα το συμφέρον «των Χανιών» και της Κρήτης.
Το Μήνυμα προς το Λασίθι και η επόμενη μέρα
Κλείνοντας τον λόγο του, ο Σεβασμιώτατος δεν ξέχασε την αφετηρία του. Ευχαρίστησε τους πιστούς της Μητρόπολης Πέτρας και Χερρονήσου που τον συνόδευσαν από τη Νεάπολη για να τον παραδώσουν στα Χανιά. Αυτή η «παράδοση-παραλαβή» έχει έναν συμβολισμό που μας τιμά όλους. Ο κ. Τίτος φεύγει ως πρεσβευτής του πνευματικού μας πολιτισμού.
Για εμάς στην «ΑΝΑΤΟΛΗ», το ρεπορτάζ αυτό δεν τελειώνει με την τελετή ενθρόνισης. Τώρα ξεκινά η μεγάλη πρόκληση για τον ίδιο. Τώρα ξεκινά η «σταυραναστάσιμη»
Διακονία του, ώστε να αποδείξει ότι η «ποιμαντική φαντασία» την οποία επικαλέστηκε, να μπορεί να δώσει απαντήσεις στα αγωνιώδη ερωτήματα της εποχής μας. Η Εκκλησία, όπως είπε, λαμπρύνεται όταν ανοίγεται και όταν διαλέγεται. Και ο κ. Τίτος είναι ένας άνθρωπος του διαλόγου.
Στην εφημερίδα μας, θα συνεχίσουμε να παρακολουθούμε την πορεία του, όχι ως ξένοι παρατηρητές, αλλά ως πνευματικοί συνοδοιπόροι. Η επιτυχία του στα Χανιά θα είναι και μια δική μας επιτυχία, μια απόδειξη ότι η Μητρόπολη Πέτρας και Χερρονήσου συνεχίζει να γεννά ηγέτες με ήθος, ταπεινότητα και όραμα.
Σεβασμιώτατε, από τις αυλές της Μεγάλης Παναγίας μέχρι τους πρόποδες των Λευκών Ορέων, οι προσευχές και οι ευχές των Λασιθιωτών σας συνοδεύουν. Τα Χανιά κέρδισαν έναν Ποιμενάρχη, αλλά εμείς δεν χάσαμε έναν φίλο και έναν αδελφό. Θα βρισκόμαστε στο φαράγγι του Θερίσσου, στα μοναστήρια των Χανίων και στην πλατεία της Τριμάρτυρης, μιλώντας για τις νέες προκλήσεις και εμπειρίες. Η ιστορία συνεχίζει να γράφεται σε νέους τόπους, αλλά η ρίζα παραμένει, βαθιά και ακλόνητη.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΤΣΑΛΑΚΗΣ
- Από την στήλη “ΙΧΝΗΛΑΣΙΕΣ” της έντυπης έκδοσης της ΑΝΑΤΟΛΗΣ
