Την μεγαλύτερη και καθοριστικότερη πτώση στην παραγωγική διάρθρωση της χώρας είχε τα τελευταία χρόνια ο τομέας των κατασκευών. Μάλιστα η πτώση που σημειώθηκε ήταν τόσο μεγάλη που επηρέασε συνολικά τον κλάδο της βιομηχανίας, κατακρημνίζοντας τον σε πολύ χαμηλά επίπεδα. Το πιθανότερο δε σενάριο είναι πως η Ελλάδα δεν θα προφτάσει μέσα σε τρία χρόνια να καλύψει το έλλειμμα που δημιουργήθηκε στον τομέα της βιομηχανίας κατά την περίοδο της κρίσης για να φτάσει το ποσοστό που έχει θέσει ως στόχο η Ε.Ε. να έχουν οι χώρες της κατά το 2020.
Αναλύοντας τις μεταβολές στην παραγωγική διάρθρωση της οικονομίας για την περίοδο 2009-2016, που περιλαμβάνονται στην Ενδιάμεση Έκθεση για την ελληνική οικονομία και την απασχόληση για το 2017, που παρουσίασε το Ινστιτούτο Εργασίας της ΓΣΕΕ, προκύπτει πως η βιομηχανία υποβαθμίστηκε κατά 7,9% και το προϊόν της το 2016 αντιστοιχεί πλέον στο 15,8% της συνολικής παραγωγής της χώρας, απέχοντας σημαντικά από το 20% που έχει θέσει η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) για τις χώρες μέλη της το 2020. Η μείωση αυτή αποδίδεται κυρίως στην υψηλή συρρίκνωση του τομέα των κατασκευών, η συμβολή της οποίας περιορίστηκε από 5,0% σε 2,4% , δηλαδή υπήρξε μεταβολή 52% στον κατασκευαστικό κλάδο!
«Από την εμπειρία και την εικόνα που διαμορφώνεται αυτή είναι η εικόνα που υπάρχει», επιβεβαιώνει το μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας Μιχάλης Χωραφάς.
«Κανείς δεν έχει αμφιβολία για την πτώση του κλάδου των κατασκευών διότι είναι ξεκάθαρη. Το 2009 ήταν μια χρονιά μεγάλης άνθησης της κατασκευαστικής δραστηριότητας. Τώρα βρισκόμαστε στο άλλο άκρο σε ότι αφορά τους ιδιώτες. Ο μόνος τομέας που παρουσιάζεται κάποια δραστηριότητα είναι ο ξενοδοχειακός και η παραθεριστική κατοικία που έχει άμεση σχέση με τον τουρισμό. Σε όλους τους υπόλοιπους κλάδους δεν υπάρχει κατασκευαστική δραστηριότητα, παρά μόνο σποραδικά και σε μικρή κλίμακα κάποιες οικοδομές», υπογραμμίζει ο εκπρόσωπος της Ανατολικής Κρήτης στο ΤΕΕ.
Πέρα από την επιβεβαίωση ενδιαφέρον παρουσιάζει και η εκτίμηση που κάνει για την πορεία που θα έχει συνολικά ο τομέας της βιομηχανίας. Μέχρι τώρα σε επίπεδο εκτιμήσεων στην αγορά δεν φαίνεται εύκολη η ανάκαμψή του και μάλιστα δεν αποκλείεται περαιτέρω πτώση. «Είναι πιθανόν οι υφιστάμενες επιχειρήσεις να επιβιώσουν, αλλά να γίνουν νέες επενδύσεις στον τομέα της βιομηχανίας με επίκεντρο την κατασκευαστική δραστηριότητα είναι πραγματικά δύσκολο», αναφέρει ο κ. Χωραφάς.
Με δεδομένη δε την παρουσία του ΕΝΦΙΑ, τη μείωση των εισοδημάτων, τη μεγάλη φορολογία και το γενικότερο κλίμα ανασφάλειας, μοιάζει δύσκολο να υπάρξει ουσιαστική ανάκαμψη στον κλάδο και επιστροφή στα δεδομένα παλαιότερων εποχών, ειδικά στον ιδιωτικό τομέα και σε ότι αφορά τα αστικά ακίνητα.
Συγκριτικά βέβαια με την υπόλοιπη χώρα, θα πρέπει να σημειωθεί πως σε τοπικό επίπεδο, η τουριστική οικονομία, διατηρεί σε μια σχετική ζωτικότητα τον τομέα των κατασκευών και την οικοδομή σε σύγκριση με άλλες περιφέρειες όπως η Ήπειρος, η Μακεδονία και η Θράκη και γενικά η ηπειρωτική χώρα, επιβεβαιώνοντας τον κρίσιμο ρόλο του τουρισμού.
Να «τρέξουν» τα προγράμματα
Σε δύο άξονες, βλέπει από την πλευρά του ο Πρόεδρος της Νομαρχιακής Επιτροπής Λασιθίου του ΤΕΕ/ΤΑΚ Γιώργος Καφφετζάκης να στηρίζεται μια δυνατότητα ανάκαμψης του κατασκευαστικού τομέα σε τοπικό επίπεδο. «Η επίσπευση των ευρωπαϊκών προγραμμάτων που είναι σε αναμονή, ώστε να τρέξουν στην αγορά να δώσουν μια πνοή στους μηχανικούς, τους μαστόρους κι όλους τους εμπλεκόμενους με τις κατασκευές είναι σημαντικό από την μια πλευρά και από την άλλη οι μεγάλες επενδύσεις που υπάρχουν για την χώρα να ξεμπλοκάρονται όσο το δυνατόν γρηγορότερα για να έχουν αποτέλεσμα στον τομέα της εργασίας κι όχι μόνο», σημειώνει.
Όπως εξηγεί ο επικεφαλής του ΤΕΕ/ΤΑΚ στο Λασίθι, απόρροια της πτώσης που καταγράφεται για την βιομηχανία είναι η κατακόρυφη πτώση των οικοδομικών αδειών και οι άλλες δραστηριότητες. «Παράλληλα υπάρχει μείωση σε ότι αφορά όλα τα επαγγέλματα της οικοδομής. Είναι μια πραγματικότητα που δεν μπορεί να αναστραφεί αν δεν υπάρξουν αυξημένα μέτρα που θα οδηγήσουν όλη την κατασκευαστική αλυσίδα σε αναδόμηση. Επίσης, υπάρχουν προγράμματα που θα έπρεπε να τρέχουν με πιο γοργούς ρυθμούς και να βοηθήσουν πραγματικά την αγορά όπως για παράδειγμα το πρόγραμμα εξοικονόμηση κατ’ οίκον που είναι βαλτωμένο. Αυτό αν ανοίξει θα δώσει μια ανάσα σε κάποια μερίδα του κλάδου, αρκεί να τρέξει», τονίζει ο κ. Καφφετζάκης.
Να σημειωθεί πως οι αρνητικές επιπτώσεις στην βιομηχανία από την κάμψη της οικοδομικής δραστηριότητας φαίνεται ότι αντισταθμίστηκαν εν μέρει από την βελτίωση της θέσης της μεταποίησης κατά 14,7%, πλησιάζοντας το 2016 το 10% της συνολικής παραγωγής. Η αύξηση του μεριδίου της μεταποίησης θεωρείται θετική για τη διαρθρωτική μετατροπή της ελληνικής οικονομίας, χωρίς όμως να έχει καθοριστικό ρόλο ακόμα.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΤΣΑΛΑΚΗΣ
