Το Πνευματικό Κέντρο της Ενορίας Ευαγγελισμού της Θεοτόκου στα πλαίσια της σειράς «Βιωματικές Συναντήσεις Γονέων» οργάνωσε πριν από λίγες ημέρες ομιλία με θέμα «Κατανοώντας την κατάθλιψη». Το κοινό ενημέρωσε η ψυχολόγος του Κέντρου Ψυχικής Υγείας Αγίου Νικολάου, Msc στην Κλινική Ψυχολογία κ. Κατερίνα Γιόμελου.
Μερικά από τα βασικά θέματα που συζητήθηκαν ήταν… τί είναι κατάθλιψη, πόσο συχνά συμβαίνει, τί την προκαλεί, πώς αντιμετωπίζεται; Πότε πρέπει το άτομο να ζητήσει βοήθεια από τον ειδικό; Πώς μας επηρεάζει ο τρόπος που ερμηνεύουμε κι αξιολογούμε αυτά που μας συμβαίνουν;
Το συναίσθημα έχει μεγάλη ένταση
Όπως ανέφερε η Κατερίνα Γιόμελου, «εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο ζουν με κατάθλιψη. Πολλά άτομα και οι οικογένειές τους φοβούνται να μιλήσουν γι’ αυτό που περνούν και δεν ξέρουν πού να απευθυνθούν για βοήθεια. Όμως η κατάθλιψη προλαμβάνεται και θεραπεύεται σε μεγάλο βαθμό. Η αναγνώριση της κατάθλιψης και η αναζήτηση βοήθειας είναι το πρώτο και πιο σημαντικό βήμα προς την ανάρρωση.
Η κατάθλιψη είναι μια διαταραχή που επηρεάζει τη διάθεση, τις σκέψεις, τη συμπεριφορά του ατόμου και συνοδεύεται συνήθως από σωματικές ενοχλήσεις. Η κατάθλιψη δεν είναι το φυσιολογικό συναίσθημα της θλίψης που περνά γρήγορα και έχει μικρότερη ένταση. Στην κατάθλιψη το συναίσθημα έχει μεγάλη ένταση, διαρκεί περισσότερο και οδηγεί σε έκπτωση της λειτουργικότητας του ατόμου σε πολλούς τομείς της ζωής του.
Συμπτώματα της κατάθλιψης είναι: καταθλιπτική διάθεση, απώλεια της ευχαρίστησης και μείωση του ενδιαφέροντος, άγχος, διαταραχές στον ύπνο, διαταραχές της όρεξης, κόπωση, εξάντληση, απώλεια ενεργητικότητας, ελάττωση της σεξουαλικής διάθεσης, ανημπόρια, απογοήτευση, ανησυχία και απαισιοδοξία για το μέλλον, δυσκολία στη συγκέντρωση, τη σκέψη, τη μνήμη και τη λήψη αποφάσεων, αισθήματα και σκέψεις ενοχής και χαμηλή αυτοεκτίμηση, εμμονή σε σκέψεις θανάτου και ιδέες αυτοκτονίας».
Τα αίτια
Δεν υπάρχει μια και μοναδική αιτία για την εμφάνιση της κατάθλιψης. Η κατάθλιψη μπορεί να θεωρηθεί ότι είναι το τελικό αποτέλεσμα ποικίλων παραγόντων που αλληλεπιδρούν με την ιδιοσυγκρασία. Οι παράγοντες που εμπλέκονται είναι: γενετικοί, βιολογικοί και ψυχοκοινωνικοί (πρώιμες τραυματικές εμπειρίες, αρνητικά γεγονότα ζωής, κυριάρχηση ενός αρνητικού τρόπου θεώρησης του εαυτού, του κόσμου και του μέλλοντος).
Το άτομο με καταθλιπτικό τρόπο σκέψης αντιλαμβάνεται και αντιμετωπίζει τον κόσμο γύρω του κάνοντας αρνητικές σκέψεις και καταλήγοντας σε αρνητικά συμπεράσματα για τη ζωή του, τον εαυτό του, τους άλλους και το μέλλον.
Πιο συγκεκριμένα σε ό,τι αφορά στον εαυτό του νιώθει ανεπαρκές, ανάξιο, άχρηστο, ανεπιθύμητο, ελαττωματικό και ανεπαρκές σε πολλά επίπεδα. Σε ό,τι αφορά στις σκέψεις του για τον κόσμο, πιστεύει ότι το περιβάλλον του τον απορρίπτει, είναι πολύ απαιτητικό ή τιμωρητικό. Νιώθει ότι η ζωή του δεν έχει κανένα νόημα και δεν μπορεί να αντλήσει καμία χαρά και ευχαρίστηση. Το άτομο με κατάθλιψη σκέφτεται ότι το μέλλον του θα είναι ζοφερό, αρνητικό, χωρίς ελπίδα για κάτι ευχάριστο. Μερικές φορές δεν βλέπει κανένα μέλλον.
Αρνητικές σκέψεις που κυριαρχούν στο μυαλό ενός καταθλιπτικού ατόμου μπορεί να είναι:
– Δεν είμαι ενδιαφέρων.
– Είμαι αποτυχημένος.
– Κανείς δεν με συμπαθεί.
– Η κατάσταση δεν θα βελτιωθεί ποτέ.
– Όλα μου πάνε στραβά.
– Είμαι άχρηστος.
– Κανείς δεν μπορεί να με βοηθήσει.
– Έχω απογοητεύσει πολλούς ανθρώπους.
– Οι άλλοι είναι καλύτεροι από εμένα.
– Πάλι τα έκανα θάλασσα.
– Η ζωή μου είναι σκέτη καταστροφή.
– Η κατάστασή μου είναι απελπιστική.
Συνήθως οι αρνητικές σκέψεις ανατροφοδοτούν η μια την άλλη με αποτέλεσμα το άτομο να βυθίζεται ακόμη περισσότερο στην κατάθλιψη, ο φαύλος κύκλος της αρνητικής αυτοκριτικής και της κατάθλιψης.
Η θεραπεία
Τα φάρμακα πολύ πιθανό να μειώσουν τα καταθλιπτικά συμπτώματα που σχετίζονται με το αυτόνομο νευρικό σύστημα, δηλαδή τη διαταραχή στην όρεξη και την απώλεια βάρους, τη δυσκολία στον ύπνο, τη μειωμένη ενεργητικότητα, την ελαττωμένη σεξουαλική διάθεση, την απώλεια ευχαρίστησης, την επιβράδυνση της σκέψης, του λόγου και των κινήσεων, τον εκνευρισμό, την ανησυχία, την ένταση, τις μεταβολές της συναισθηματικής διάθεσης κατά τη διάρκεια της ημέρας κλπ.
Η ψυχοθεραπεία βοηθά κυρίως στη μείωση των «ψυχολογικών» συμπτωμάτων της κατάθλιψης, όπως είναι η χαμηλή αυτοεκτίμηση, η έλλειψη ελπίδας, το αίσθημα ανημπόριας, τα συναισθήματα ενοχής, οι σκέψεις για αυτοκτονία κά.
Μύθοι και αλήθειες
Η κ. Γιόμελου στάθηκε και στα εξής σημαντικά σημεία:
Μύθος: Η κατάθλιψη οφείλεται σε αδυναμία του χαρακτήρα. Τα άτομα που έχουν κατάθλιψη θα μπορούσαν να απαλλαγούν από τα συμπτώματά τους, αν το ήθελαν πραγματικά.
Αλήθεια: Η κατάθλιψη δεν σχετίζεται με την τεμπελιά ή την αδυναμία του χαρακτήρα, αλλά με αλλαγές στη δραστηριότητα του εγκεφάλου. Η ψυχοθεραπεία και η φαρμακοθεραπεία μπορούν να βοηθήσουν το άτομο να αναρρώσει.
Μύθος: Οι άνθρωποι που λένε ότι θα αυτοκτονήσουν δεν πρόκειται ποτέ να το κάνουν.
Αλήθεια: Πολλοί άνθρωποι πιστεύουν ότι οι άνθρωποι που λένε ότι θα αυτοκτονήσουν δεν θέλουν πραγματικά να το κάνουν, απλώς προσπαθούν να τραβήξουν την προσοχή των άλλων. Ακόμα κι αν κάποιος αυτοτραυματίζεται για να τραβήξει την προσοχή, δεν αποκλείεται να κάνει απόπειρα αυτοκτονίας που μπορεί να είναι θανατηφόρα. Όταν κάποιος μιλά για το θάνατο και την αυτοκτονία πρέπει να αναζητούμε άμεσα ψυχιατρική βοήθεια.
Μύθος: Η εμφάνιση της κατάθλιψης στην τρίτη ηλικία είναι φυσιολογικό φαινόμενο.
Αλήθεια: Η κατάθλιψη δεν είναι επακόλουθο της φυσικής διαδικασίας της γήρανσης, αλλά ψυχική νόσος, που συγκαταλέγεται στις διαταραχές του συναισθήματος. Ωστόσο είναι πιθανή η εμφάνιση καταθλιπτικής διάθεσης στα άτομα τρίτης ηλικίας, λόγω αποστέρησης ερεθισμάτων, σταδιακή περιθωριοποίηση και επιδείνωση της υγείας τους.
Μύθος: Τα αντικαταθλιπτικά προκαλούν εθισμό και αλλάζουν την προσωπικότητα του ατόμου.
Αλήθεια: Τα αντικαταθλιπτικά δεν προκαλούν εξάρτηση και εθισμό, ούτε αλλάζουν την προσωπικότητα του ατόμου. Η σωστή χρήση των αντικαταθλιπτικών φαρμάκων όπως αυτή έχει οριστεί από τον θεράποντα ιατρό εξασφαλίζει την ομαλή εξέλιξη της θεραπείας.
ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΚΛΩΝΤΖΑΣ
