Η νέα έρευνα του ΙΝΕ ΓΣΕΕ αποκαλύπτει μια γενιά εγκλωβισμένη ανάμεσα στην υψηλή μόρφωση, την εργασιακή εξουθένωση και την αδυναμία αυτονόμησης. Το 46% σκέφτεται τη φυγή στο εξωτερικό, ενώ η τοπική πραγματικότητα στην Κρήτη, όπως τονίζει ο Μανόλης Πεπόνης, επιτείνει το πρόβλημα.
Μια βαθιά ανησυχητική εικόνα για το παρόν και το μέλλον της Generation Z (νέοι έως 29 ετών) στην Ελλάδα σκιαγραφεί η νέα πανελλαδική έρευνα «Νέοι και Εργασία 2025» του Ινστιτούτου Εργασίας της ΓΣΕΕ, που διενήργησε η ALCO τον Οκτώβριο του 2025 σε 1.500 εργαζόμενους. Η έρευνα αποκαλύπτει μια γενιά μορφωμένη, με ψηφιακές δεξιότητες και σύγχρονες αξίες, η οποία όμως συνθλίβεται από χαμηλούς μισθούς, επισφαλείς συνθήκες και ψυχολογική εξουθένωση, οδηγούμενη σε οικονομική εξάρτηση και αμφισβήτηση του μέλλοντός της στη χώρα.
Τα ευρήματα είναι αδιάψευστα: η οικονομική αυτονόμηση μοιάζει με άπιαστο όνειρο. Το 70% των νέων δηλώνει ότι τα εισοδήματά του δεν επαρκούν για τις βασικές ανάγκες, με το 62% να αναγνωρίζει ότι εξαρτάται οικονομικά από τους γονείς του.
Αυτό αποτυπώνεται ευθέως στη στέγαση. Μόλις το 20% των νέων εργαζομένων καταφέρνει να ζει μόνο του. Το 45% παραμένει αναγκαστικά στην πατρική εστία – ποσοστό που εκτοξεύεται στο 65% για όσους εργάζονται με μερική απασχόληση. Η μετάβαση στην ενήλικη ζωή (δημιουργία δικού τους νοικοκυριού ή οικογένειας) αναβάλλεται επ’ αόριστον, όχι από επιλογή, αλλά από οικονομική αναγκαιότητα.
Το παράδοξο της μορφωμένης υποαπασχόλησης
Το τραγικό παράδοξο είναι πως η Generation Z είναι η πιο μορφωμένη γενιά, αλλά η αγορά εργασίας αδυνατεί να την αξιοποιήσει. Το 38% εργάζεται σε αντικείμενο άσχετο με τις σπουδές του, ενώ σχεδόν οι μισοί (49%) νιώθουν πως η εκπαίδευσή τους δεν τους προετοίμασε επαρκώς. Παρότι το 65% δηλώνει επάρκεια στις ψηφιακές δεξιότητες και το 86% διψά για συνεχή μάθηση, το ελληνικό παραγωγικό σύστημα, χαμηλής τεχνολογικής πυκνότητας, τους προσφέρει κυρίως θέσεις χαμηλής προστιθέμενης αξίας, οδηγώντας σε απογοήτευση.
Εξουθένωση και ψυχική υγεία: Το νέο ταμπού
Η εργασιακή καθημερινότητα ισοδυναμεί με πίεση και άγχος. Το 60% δηλώνει ευθέως ότι βιώνει εξουθένωση (burnout) και το 62% βλέπει την εργασία να επηρεάζει αρνητικά την προσωπική του ζωή. Η ισορροπία εργασίας-ζωής είναι ανύπαρκτη (μόλις 21%). Η ψυχική υγεία τίθεται σε κίνδυνο, με το 53% να δηλώνει στρες.
Αξιακά, η γενιά αυτή προτάσσει την ψυχική υγεία (70%) και το «νόημα» στην εργασία (73%) έναντι της απλής αμοιβής. Ωστόσο, η σκληρή πραγματικότητα της επιβίωσης δημιουργεί μια δραματική αντίφαση: το 65% δηλώνει ότι θα αποδεχόταν «μαύρη» εργασία αν δεν υπήρχε άλλη επιλογή.
Σχολιάζοντας τα ευρήματα για την «ΑΝΑΤΟΛΗ», ο Πρόεδρος του Εργατικού Κέντρου Λασιθίου και μέλος του Δ.Σ. της ΓΣΕΕ, Μανόλης Πεπόνης, τόνισε: «Τα πανελλαδικά στοιχεία, δυστυχώς, επιβεβαιώνουν τη ζοφερή εικόνα που βιώνουμε καθημερινά και στην Κρήτη, ειδικά σε περιοχές με έντονη οικονομική δραστηριότητα όπως το Λασίθι. Βλέπουμε νέους ανθρώπους, συχνά με υψηλά προσόντα, να εγκλωβίζονται σε εποχιακή απασχόληση, με αμοιβές που εξανεμίζονται από το τεράστιο κόστος στέγασης που επιβάλλει η τουριστική ανάπτυξη. Η ασυνέχεια εκπαίδευσης και απασχόλησης που καταγράφει η έρευνα, εδώ μεταφράζεται σε πτυχιούχους που σερβίρουν ή εργάζονται σε reception, χωρίς καμία προοπτική εξέλιξης. Αυτή η “διαρροή εγκεφάλων” δεν είναι πια μόνο προς το εξωτερικό, αλλά και εσωτερική, από την ουσιαστική εργασία στην υποαπασχόληση. Η Generation Z στο νησί μας ζητά σταθερότητα και αξιοπρέπεια, όχι μόνο για να επιβιώσει, αλλά για να ζήσει και να δημιουργήσει στον τόπο της».
Απογοήτευση και φυγή
Η έλλειψη προοπτικής δηλητηριάζει το μέλλον. Το 72% των νέων δεν διαβλέπει επαγγελματικές προοπτικές στη χώρα. Η εμπιστοσύνη στους θεσμούς προστασίας είναι μηδενική (15%). Το 79% πιστεύει ότι οι γονείς του έζησαν καλύτερα.
Το τελικό συμπέρασμα της έρευνας είναι ένα καμπανάκι κινδύνου: το 46% δηλώνει ενδιαφέρον να εργαστεί στο εξωτερικό. Η Generation Z δεν απορρίπτει τη συλλογική δράση (67% θα συμμετείχε σε απεργία) αλλά αισθάνεται παγιδευμένη. Χωρίς άμεσες παρεμβάσεις για αύξηση μισθών, σταθερή εργασία και σύνδεση της εκπαίδευσης με την παραγωγή, ένα νέο, μαζικό brain drain φαντάζει αναπόφευκτο.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΤΣΑΛΑΚΗΣ
