Η διαχείριση των υδάτινων πόρων στην Κρήτη δεν είναι πλέον μια θεωρητική άσκηση επί χάρτου, αλλά ένας αγώνας δρόμου ενάντια στον χρόνο και την κλιματική κρίση. Στην καρδιά αυτής της στρατηγικής για το Λασίθι βρίσκεται το Οροπέδιο Καθαρού, ένας τόπος με ιδιαίτερο γεωλογικό, ιστορικό και παραγωγικό βάρος, όπου το όραμα δεκαετιών για τη δημιουργία ενός σύγχρονου φράγματος παίρνει πλέον «σάρκα και οστά».
Τον περασμένο Σεπτέμβριο παρουσιάσαμε την αυτοψία που είχε γίνει στην περιοχή. Ανατρέχοντας στις δηλώσεις που είχε παραχωρήσει στην εφημερίδα «ΑΝΑΤΟΛΗ» ο έμπειρος γεωλόγος-μελετητής Μιχάλης Πουλτσίδης τον Σεπτέμβριο του 2025, κατά την έναρξη της γεωφυσικής έρευνας στη θέση «Τσιμπιστής», αντιλαμβάνεται κανείς τη σημασία της επιστημονικής τεκμηρίωσης σε έργα τέτοιας κλίμακας. Ο κ. Πουλτσίδης είχε θέσει τότε με σαφήνεια τον οδικό χάρτη, τονίζοντας πως ο βασικός στόχος ήταν η πλήρης γεωφυσική διερεύνηση και η οριστική χωροθέτηση του άξονα κατασκευής. Αυτή η δήλωση ως τεχνική εκτίμηση ήταν παράλληλα η δέσμευση για μια νέα, μεθοδική προσέγγιση, μακριά από τα λάθη του παρελθόντος και τις παλαιότερες μελέτες που «λίμναζαν» στα συρτάρια επειδή δεν είχαν καταφέρει να εξασφαλίσουν τις απαραίτητες εγκρίσεις.
Δικαιώνονται οι προσδοκίες
Σήμερα, Μάιο του 2026, οι εξελίξεις έρχονται να επιβεβαιώσουν πλήρως εκείνο τον αρχικό σχεδιασμό και να δικαιώσουν τις προσδοκίες των κατοίκων της Κριτσάς. Η συνάντηση εργασίας στο γραφείο του Αντιπεριφερειάρχη Λασιθίου, Γιάννη Ανδρουλάκη, με τη συμμετοχή του κ. Πουλτσίδη και του Προέδρου της Κοινότητας Κριτσάς, Γιώργου Σκύβαλου, πιστοποίησε ότι η εξάμηνη έρευνα πεδίου απέδωσε καρπούς. Τα στοιχεία που συγκεντρώθηκαν κατά τη διάρκεια της χειμερινής περιόδου επιβεβαιώνουν το μεγάλο γεωλογικό πλεονέκτημα της θέσης «Τσιμπιστής». Η έρευνα αποτέλεσε μια στρατηγική επιλογή που επέτρεψε στους μελετητές να παρακολουθήσουν «ζωντανά» τις υδατικές απορροές, κι είχε επιβεβαιωθεί στην αυτοψία παρουσία του Αντιπεριφερειάρχη, του Δημάρχου Αγίου Νικολάου, του Προέδρου της κοινότητας και του πρώην Αντινομάρχη Γιώργου Βάρδα.
Όπως είχε αρχικά επισημάνει ο κ. Πουλτσίδης, τα πετρώματα του φλύσχη της ζώνης Τριπόλεως που κυριαρχούν επιφανειακά στην περιοχή προσφέρουν μια «φυσική σφραγίδα» στεγανότητας. Οι έρευνες που μεσολάβησαν απέδειξαν ότι τα πετρώματα αυτά είναι πράγματι αδιαπέρατα, γεγονός που καθιστά τη λεκάνη κατάκλισης ιδανική για την ταμίευση νερού χωρίς απώλειες. Αυτή η διαπίστωση είναι ίσως η σημαντικότερη είδηση για την εξέλιξη του έργου, καθώς αίρει οριστικά τις τεχνικές αμφιβολίες.
Το «δίδυμο» φράγμα
Παράλληλα, το σενάριο του «δίδυμου» φράγματος, το οποίο είχε τεθεί ως διερευνητική πρόταση, παραμένει στο τραπέζι, με τις τεχνικές παρατηρήσεις να συγκλίνουν στη δυνατότητα δημιουργίας ενός συνδεδεμένου συστήματος που θα μεγιστοποιήσει την αποθηκευτική ικανότητα προς όφελος των καλλιεργητών.
Η σημασία του έργου
Η σημασία του έργου για την ενδοχώρα του Δήμου Αγίου Νικολάου είναι ανυπολόγιστη. Ο Αντιπεριφερειάρχης Γιάννης Ανδρουλάκης, ο οποίος πήρε πάνω του το βάρος της επανεκκίνησης του έργου, εστιάζει πλέον στην «ουσία». Δηλαδή, την ολοκλήρωση της οικονομοτεχνικής μελέτης που θα τεκμηριώνει την αναγκαιότητα του φράγματος για την διεκδίκηση χρηματοδότησης. Η συνεργασία με τους τοπικούς φορείς και το Δήμο Αγίου Νικολάου είναι στενή, καθώς όλοι αναγνωρίζουν ότι η διασφάλιση επαρκών υδατικών πόρων είναι η μοναδική προϋπόθεση για τη βιώσιμη ανάπτυξη και την ενίσχυση της αγροτικής παραγωγής.
Ένα σημείο-κλειδί που επιταχύνει δραστικά τις διαδικασίες, όπως επιβεβαιώθηκε και στη συνάντηση της 6ης Μαΐου, είναι το ιδιοκτησιακό καθεστώς της γης. Το γεγονός ότι η έκταση αποτελεί κοινοτικό κτήμα της Κριτσάς είναι η «χρυσή τομή» που επιτρέπει στην Περιφέρεια να αποφύγει τις χρονοβόρες απαλλοτριώσεις, οι οποίες στο παρελθόν έχουν οδηγήσει σε ναυάγιο τόσα και τόσα δημόσια έργα στην Κρήτη.
Συμπερασματικά, το φράγμα στο Καθαρό παύει να είναι μια θεωρητική πρόταση και μετατρέπεται σε ένα ώριμο τεχνικό σχέδιο με σαφή χρονοδιαγράμματα.
Οι προβλέψεις και η επιστημονική ανάλυση του Μιχάλη Πουλτσίδη για τη γεωλογική επάρκεια της περιοχής δικαιώνονται από τα δεδομένα των ερευνών. Η Κρήτη χρειάζεται έργα πνοής που βασίζονται στην τεκμηρίωση και την πολιτική βούληση. Το φράγμα του Καθαρού φαίνεται πως διαθέτει πλέον και τα δύο, ανοίγοντας τον δρόμο για την οριστική μελέτη κατασκευής και τη δημοπράτηση ενός έργου που για τις επόμενες γενιές είναι κρίσιμο τόσο για την Κριτσά όσο και για το Δήμο Αγίου Νικολάου συνολικά.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΤΣΑΛΑΚΗΣ
