Στην ανάγκη διαμόρφωσης ενός ασφαλέστερου ψηφιακού περιβάλλοντος για τα παιδιά, με κανόνες για τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης αλλά και παράλληλη ενίσχυση της κριτικής σκέψης, της ανάγνωσης και της γραφής, αναφέρεται ο υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ και κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, σε άρθρο του στην ιστοσελίδα «Liberal».
Με αφετηρία τη δικαστική διαμάχη στις ΗΠΑ, όπου 29 πολιτείες κατηγορούν τη Meta ότι σχεδίασε το Facebook και το Instagram κατά τρόπο που ενθαρρύνει τον εθισμό των ανηλίκων -κατηγορίες τις οποίες η εταιρεία αρνείται- ο κ. Μαρινάκης θέτει το ζήτημα της ευθύνης των ψηφιακών πλατφορμών απέναντι στους ανήλικους χρήστες.
Παράλληλα, αναφέρεται σε περιστατικό από σχολείο του Τέξας, όπου εκπαιδευτικός περιέγραφε την αδυναμία τελειόφοιτων μαθητών να ολοκληρώσουν μια απλή γραπτή άσκηση, συνδέοντας τις δυσκολίες συγκέντρωσης και οργάνωσης της σκέψης με ένα ψηφιακό περιβάλλον που διεκδικεί διαρκώς την προσοχή των παιδιών.
Όπως επισημαίνει, το ζητούμενο δεν είναι ούτε ο φόβος απέναντι στην τεχνολογία ούτε η αδράνεια απέναντι στους κινδύνους της, αλλά η θέσπιση κανόνων και ορίων που θα προστατεύουν τα παιδιά χωρίς να τα αποκλείουν από την ψηφιακή πραγματικότητα.
Στο πλαίσιο αυτό, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος αναφέρεται στην ελληνική πρωτοβουλία, σύμφωνα με την οποία από την 1η Ιανουαρίου 2027 τίθεται όριο ηλικίας τα 15 έτη για την πρόσβαση των ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με τις ίδιες τις πλατφόρμες να αναλαμβάνουν την κύρια ευθύνη για την αξιόπιστη επαλήθευση της ηλικίας.
Σημειώνει, επίσης, ότι η ελληνική πρόταση για μια πανευρωπαϊκή ψηφιακή ηλικία ενηλικίωσης έχει ήδη εξασφαλίσει την πολιτική στήριξη 13 κρατών-μελών, υπογραμμίζοντας ότι κανένα κράτος δεν μπορεί να αντιμετωπίσει μόνο του ένα πρόβλημα χωρίς σύνορα.
Ο κ. Μαρινάκης ξεκαθαρίζει, ωστόσο, ότι το ηλικιακό όριο αποτελεί μόνο ένα πρώτο βήμα. Το ευρύτερο ζήτημα, όπως αναφέρει, αφορά τη σχέση των παιδιών με την οθόνη, την πληροφορία, τη γλώσσα και την ίδια τη διαδικασία της μάθησης.
Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα παρουσιάζει τη Σουηδία, η οποία, έπειτα από χρόνια έντονης ψηφιοποίησης της εκπαίδευσης, στρέφεται εκ νέου στα έντυπα βιβλία και στο χαρτί, επιδιώκοντας περισσότερο χρόνο ανάγνωσης, λιγότερη έκθεση στις οθόνες και σχολεία χωρίς κινητά τηλέφωνα.
Στην ίδια κατεύθυνση εντάσσεται το πρόγραμμα «Καλλιεργώντας Κριτικούς Αναγνώστες», το οποίο υλοποιείται σε συνεργασία με το υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού και το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Το πρόγραμμα, που ξεκίνησε πιλοτικά με στόχο να επεκταθεί σε όλη τη χώρα, απευθύνεται σε μαθητές ηλικίας 12 έως 18 ετών και αποσκοπεί στην προστασία τους από τα fake news, μέσα από την καλλιέργεια της κριτικής σκέψης και της ψηφιακής υπευθυνότητας.
«Ένα παιδί που δεν μπορεί να οργανώσει τη σκέψη του, δυσκολεύεται και να υπερασπιστεί την κρίση του», σημειώνει ο κ. Μαρινάκης, προειδοποιώντας ότι η συνεχής πρόσληψη γρήγορων, αποσπασματικών και αλγοριθμικά επιλεγμένων πληροφοριών αυξάνει την ευαλωτότητα απέναντι στη χειραγώγηση και την παραπληροφόρηση.
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει και στην πρόταση που έχει καταθέσει για την ταυτοποίηση των χρηστών στο διαδίκτυο, διευκρινίζοντας ότι δεν πρόκειται για περιορισμό της κριτικής, της πολιτικής αντιπαράθεσης ή της ελευθερίας της έκφρασης.
Όπως εξηγεί, η ανωνυμία δεν μπορεί να συνεπάγεται ατιμωρησία. Σε περιπτώσεις σοβαρών αδικημάτων και εφόσον ακολουθούνται οι προβλεπόμενες δικαστικές διαδικασίες, θα πρέπει να υπάρχει δυνατότητα εντοπισμού του προσώπου που βρίσκεται πίσω από ένα ανώνυμο ή ψευδώνυμο προφίλ. Η πραγματική ταυτότητα, σύμφωνα με την πρότασή του, δεν θα είναι γνωστή στους άλλους χρήστες, αλλά θα μπορεί να αποκαλύπτεται μέσω ασφαλών θεσμικών μηχανισμών όταν υπάρχει σοβαρή παρανομία και σχετική δικαστική εντολή.
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος καταλήγει τονίζοντας ότι η τεχνολογία αποτελεί πλέον αναπόσπαστο μέρος της καθημερινότητας και ένα εξαιρετικά χρήσιμο εργαλείο, δεν μπορεί όμως να υποκαταστήσει τη σκέψη.
«Το ζητούμενο δεν είναι να κρατήσουμε τα παιδιά μακριά από την ψηφιακή εποχή. Είναι να τα βοηθήσουμε να μπουν σε αυτήν με γερές βάσεις», αναφέρει, υπογραμμίζοντας την ανάγκη τα παιδιά να μάθουν να διαβάζουν, να γράφουν, να αναζητούν την αλήθεια, να σκέφτονται και να αμφισβητούν.
«Ένα παιδί που ξέρει να σκέφτεται, να διαβάζει και να γράφει, δεν είναι απλώς καλύτερα προστατευμένο στο διαδίκτυο. Είναι καλύτερα προετοιμασμένο για τη ζωή», καταλήγει ο κ. Μαρινάκης.
