«Ο Ουρανός στην Ελληνική Ποίηση και τη Λαογραφία της Κρήτης» είναι ο τίτλος του καινούριου βιβλίου του Ιωάννη Ευάγγ. Σταμέλου. Ένα άκρως ενδιαφέρον βιβλίο, αποτελεί το τριακοστό δεύτερο συγγραφικό δημιούργημα του κ. Σταμέλου. Όπως αναφέρει στον πρόλογό του ο Καθηγητής Αστροφυσικής στο Πανεπιστήμιο Κρήτης Ιωσήφ Παπαδάκης, το βιβλίο απευθύνεται σε όλους μας. Το σημαντικότερο, όμως, είναι ότι μας αφορά -όχι μόνο λόγω της κοινής αυτής εμπειρίας, αλλά κυρίως χάρη στην καλλιτεχνία του εγχειρήματος. «Υπάρχουν πολλά βιβλία σχετικά με την Αστρονομία, δεν προσφέρουν όμως όλα την ίδια ευχαρίστηση στον αναγνώστη. Σ’ αυτό εδώ ο κ. Σταμέλος έχει κατορθώσει κάτι ιδιαίτερα δύσκολο κι εντυπωσιακό. Δεν είναι μόνο ότι ο αναγνώστης θα αντλήσει μεγάλη ευχαρίστηση διαβάζοντάς το. Αυτή η ευχαρίστηση θα είναι παρόμοια με εκείνη που νιώθουμε, όταν ατενίζουμε τον ουρανό τη νύχτα, όταν γεμίζει η ψυχή μας με το φως των αστεριών και του φεγγαριού», σημειώνει.
Στο δημοτικό κήπο της Σητείας πραγματοποιήθηκε η προγραμματισμένη βιβλιοπαρουσίαση. Οι καθηγήτριες Φανή και Κατερίνα Παφύτα σε μία «διαλογική» παρουσίαση, εστίασαν σε σημεία ορόσημα, με βάση κυρίως το εισαγωγικό σημείωμα του Καθηγητή Ιωσήφ Παπαδάκη.
Μεταξύ άλλων επεσήμαναν ότι τον συγγραφέα, στο βιβλίο, ενδιαφέρει η επίδραση που έχουν τα ουράνια φαινόμενα, ο κόσμος του απόλυτου μυστηρίου, στην ανθρώπινη εμπειρία, έτσι όπως εκδηλώνεται μέσα από ποιήματα και τραγούδια, παραδόσεις, λαϊκές ιστορίες και παραμύθια. Το βιβλίο όπως σημείωσαν, είναι σαφώς πιο πλούσιο και ευρύ από ό,τι αφήνει να εννοηθεί ο τίτλος. Κατά τη διάρκεια επίσης της ομιλίας τους επέλεξαν και διάβασαν ποιήματα, λαϊκά δίστιχα και μαντινάδες από το βιβλίο.
Οι ομιλητές
– Ο καθηγητής και συγγραφέας Μιλτιάδης Παπαδάκης μίλησε επίσης με θερμά λόγια για το βιβλίο. «Ο Γιάννης Σταμέλος με το 32ο βιβλίο του (!!!), κατορθώνει κάτι ιδιαίτερα δύσκολο και εντυπωσιακό, παρακούει τον κορνάρειο λόγο και την ερωτοκρίτεια ρήση πράματα ανημπόρετα κι άμοιαστα μη γυρεύγεις και βάλθηκε να κιντυνεύγει στα βάθη του πελάγου με πένα και μελάνι. Λόγια άμοιαστα και άφαντα βάλθηκε στη ζυγαρά να σάσει και άμοιαστη έσμιξη παντοτινή να κάμη.
Έτσι τα ανημπόρετα ο συγγραφέας με επιδεξιότητα και μαεστρία τα έκανε μπορετά. Πάντρεψε την Αστρονομία, την Επιστήμη με τη Μυθολογία και με τη συναδερφή της, Λαογραφία. Ο άμοιαστος γάμος είναι γεγονός καλοδεχούμενο. Πιστεύω και καλορίζικος. Η δημιουργία του Γιάννη ξεπερνά τις προσδοκίες όχι μόνο του απλού και μη απαιτητικού αναγνώστη, αλλά και του σοβαρού μελετητή, του ασχολούμενου με ουράνιες αναζητήσεις», τόνισε ο κ. Παπαδάκης.
– Η ποιήτρια και συγγραφέας Άννα Περράκη διάβασε επίσης δύο αποσπάσματα από το βιβλίο. «Το μανάβικο της γειτονιάς μας», όπου ο συγγραφέας χρησιμοποιεί τα μεγέθη γνωστών φρούτων για να δώσει μια ιδέα των μεγεθών του πλανητικού μας συστήματος κι ένα δεύτερο με ιστορικά απρόβλεπτα που σχετίζονται με εκλείψεις ηλίου και σελήνης.
Ο συγγραφέας
Ο κ. Σταμέλος μίλησε για τους λόγους που τον οδήγησαν στην συγγραφή. «Σκέφτηκα», είπε, «ότι ίσως είχε ενδιαφέρον να εξετάσει κανείς το πώς συνδέονται οι λαϊκές πρακτικές κυρίως της γεωργίας με τον ουρανό κι έτσι άρχισα να ψάχνω στις βιβλιοθήκες. Πολλή δουλειά, διότι το πόνημα που είχε αρχίσει να δημιουργείται χρειαζόταν καλή τεκμηρίωση. Βρήκα ωραία βιβλία με αρκετά εκλαϊκευμένες έννοιες. Σκέφτηκα ακόμα ότι δεν θα έπρεπε να είναι βαρύ το βιβλίο με εκτενείς επιστημονικές θεωρίες. Επέλεξα αρχικά να υπάρχει η επιστημονική εκδοχή τεκμηριωμένη και κατόπιν να ακολουθούν μυθολογικά και λαογραφικά στοιχεία σχετικά. Πολλές μικρές ιστορίες και παραμύθια. Το βιβλίο είναι γεμάτο από μικρές ιστορίες και παραμύθια. Στο βιβλίο περιέλαβα ακόμα μερικά ενδεικτικά ποιήματα και μαντινάδες σχετικά με τον ουρανό, κυρίως καταξιωμένων ποιητών από την αρχαιότητα μέχρι τις μέρες μας».
Στα λαογραφικά στοιχεία, όπως είπε, χρησιμοποίησε τις συλλογές του Νικόλαου Πολίτη, τις παραδόσεις του Σπυριδάκη, τα ραντολόγια του Περάκη και άλλων λαογράφων κυρίως από την Κρήτη.
Η δομή του βιβλίου περιλαμβάνει στοιχεία κοσμογονίας, το σύμπαν και τον Γαλαξία μας, τη Γη και τους πλανήτες, τον Ήλιο, την Σελήνη, τις εκλείψεις Ηλίου και Σελήνης, τον Αυγερινό, τους αστερισμούς, τον ζωδιακό κύκλο, τις άρκτους και τον πολικό αστέρα, την Πούλια, τον Σείριο, τον Ωρίωνα, τους κομήτες και τα πεφταστέρια.
Ο κ. Σταμέλος σημείωσε ότι «η Αστρονομία υπήρξε η αρχαιότερη από τις επιστήμες. «Ακόμη πριν ο άνθρωπος επινοήσει την γραφή και αρχίσει η Ιστορία, οι άνθρωποι εξέταζαν και διερευνούσαν τον ουρανό κι έθεταν τις βάσεις για τη δημιουργία ενός πρωτογενούς ημερολογίου. Και δεν θα πρέπει, όπως λέει ο Φλαμαρίων, να μας είναι αδιάφορη η Αστρονομία, διότι είναι η μόνη που μπορεί να μας διδάξει που βρισκόμαστε και τι είμαστε μέσα στο απέραντο Σύμπαν».
Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με τις ευχαριστίες του κ. Σταμέλου προς την Κατερίνα και τη Φανή Παφύτα, την Άννα Περράκη και τον Μιλτιάδη Παπαδάκη. Ξεχωριστά ευχαρίστησε το Δήμο Σητείας και την Αντιδήμαρχο Βέρα Περράκη καθώς και την Πόπη Αυγουστινάκη. Ευχαριστίες επίσης απεύθυνε και προς τις εφημερίδες ΑΝΑΤΟΛΗ και Νέα Επαρχία για την προβολή της εκδήλωσης.
ΜΑΡΙΖΑ ΨΑΡΑΚΗ
