Από μαρτυρίες και μνημεία, που σώζονται έως σήμερα, προκύπτει ότι η πόλη του Αγίου Νικολάου έως το 1933 κάλυπτε τις ανάγκες της σε πόσιμο νερό από το πηγάδι που βρίσκεται στην Νότια είσοδο της πόλης, μπροστά από το κτίριο της ΑΣΤΕΚ (οδός Λατούς). Το πηγάδι αυτό αναπαλαιώθηκε με κάθε σεβασμό στην αρχική του μορφή. Με το νερό αυτό, οι Αγιονικολιώτες γέμιζαν τα ντεπόζιτά τους, τα οποία μετέφεραν με κάρα στα σπίτια τους.
Το 1933 επί Δημαρχίας Εμμ. Σκυβάλου κατασκευάστηκε η δεξαμενή στο λόφο Αγ. Χαραλάμπους, η οποία τροφοδοτούνταν με το νερό των πηγών Κυνηγού, Χειλιάς και Χαλασά. Για τη διανομή του νερού είχαν διανοιχθεί μερικοί αγωγοί διανομής σε κεντρικά σημεία της πόλης. Αργότερα προστέθηκαν και άλλα δίκτυα διανομής, το νερό όμως δεν επαρκούσε για την κάλυψη των αναγκών της μικρής πόλης εκείνης της εποχής, με αποτέλεσμα η διανομή να γίνεται εκ περιτροπής στις διάφορες γειτονιές, με βάνες διακοπής, τα «κλειδιά» -όπως συνήθιζαν να τα αποκαλούν.
Μετά την απελευθέρωση από την γερμανική κατοχή το 1945, το δίκτυο αυτό αντικαταστάθηκε και επεκτάθηκε σε πολλά σημεία της πόλης με καλύτερες και μεγαλύτερης διαμέτρου σωλήνες. Παρ’ όλα αυτά, επειδή την καλοκαιρινή περίοδο οι απαιτήσεις για νερό ήταν αυξημένες, ετέθη εκ νέου σε χρήση το σύστημα των «κλειδιών».
Μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1960 δεν έγινε καμία ουσιαστική παρέμβαση στην υδροδότηση της πόλης. Επί Δημαρχίας Ρούσου Καπετανάκη κατασκευάστηκε νέα δεξαμενή σε υψηλότερο λόφο στην περιοχή «Κοπράνες». Για να αυξηθεί η ποσότητα του νερού, έστω και σε βάρος της ποιότητάς του, χρησιμοποιήθηκε το υφάλμυρο νερό πηγαδιού στην περιοχή «Αμμούδα».
Τα παραπάνω ενδιαφέροντα ιστορικά στοιχεία βρίσκονται σε ενημερωτικό έντυπο της Δημοτικής Επιχείρησης Ύδρευσης της πόλης.
Πριν μερικά χρόνια συνταξίδεψα με τον αείμνηστο Νίκο Καραβαλάκη, πηγαίνοντας στο Οροπέδιο Λασιθίου. Στη διάρκεια της διαδρομής μου διηγήθηκε ιστορίες από την εποχή που είχε αναλάβει την κατασκευή κάποιων έργων ύδρευσης στις πηγές Κυνηγού. Με την γλαφυρότητα του λόγου που τον διέκρινε, μου είπε κι ένα σωρό άλλες ωραίες ιστορίες της εποχής και πολύ λυπάμαι που δεν είχα ένα μαγνητόφωνο μαζί μου για να καταγράψω αυτές και άλλες ιστορίες του Νίκου.
Η Δεξαμενή και το «Μουσείο Νερού Αγίου Νικολάου»
Στο λόφο του Αγίου Χαραλάμπους βρίσκεται η παλιά Δεξαμενή της πόλης μας. Φτιάχτηκε, όπως προαναφέραμε, το 1933 επί Δημαρχίας Εμμανουήλ Σκυβάλου.
Θα πρέπει άμεσα ο Δήμος να υλοποιήσει το έργο της οριοθέτησης του λόφου, δηλαδή να περιφραχθεί ο χώρος που ανήκει στο Δήμο, για να ξέρει τι έχει και ανάλογα να εκπονήσει τις μελέτες ανάπλασης (δημιουργία πάρκου). Αν αξιοποιηθεί σωστά ο λόφος της Δεξαμενής θα δημιουργηθεί ένας νέος χώρος αναψυχής στην πόλη.
Εκτός από την Εκκλησία και τη Δεξαμενή, στον χώρο αυτό υπάρχουν πολλά γερμανικά οχυρωματικά έργα και κάποια από αυτά θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν (καθαριστούν), σαν μνήμες μιας άλλης εποχής.
Δεν θα ήταν άσχημη ιδέα, αν στο χώρο μπροστά από την κυρίως Δεξαμενή, δημιουργηθεί ένα «Μουσείο Νερού Αγίου Νικολάου» (παλιές βάνες, βρύσες, ρολόγια, φρεάτια και ένα σωρό άλλα παλιά υδραυλικά είδη).
Η δημιουργία καθιστικών χώρων είναι επίσης απαραίτητη γιατί η θέα από ψηλά είναι εντυπωσιακή, καθώς αγναντεύουμε όλο τον κόλπο του Μεραμπέλλου.
ΛΕΩΝ.Κ.
