Η τουριστική βιομηχανία αποτελεί τον αδιαμφισβήτητο πυλώνα της οικονομίας για την Κρήτη, προσφέροντας χιλιάδες θέσεις εργασίας και στηρίζοντας το τοπικό εισόδημα. Ωστόσο, η εικόνα που παρουσιάζει η δημόσια τουριστική εκπαίδευση στο νησί, και ειδικότερα η Ανώτερη Σχολή Τουριστικής Εκπαίδευσης Κρήτης (ΑΣΤΕΚ) στον Άγιο Νικόλαο, όχι μόνο δεν συνάδει με το προφίλ ενός κορυφαίου τουριστικού προορισμού, αλλά προκαλεί θλίψη και έντονο προβληματισμό. Το φλέγον αυτό ζήτημα κυριάρχησε στην πρόσφατη συνεδρίαση του Περιφερειακού Συμβουλίου Κρήτης, αναδεικνύοντας τις τεράστιες ευθύνες της πολιτείας και την ανάγκη για άμεση, συντονισμένη δράση.
Το θέμα εισηγήθηκε αναλυτικά ο Περιφερειακός Σύμβουλος Λασιθίου και εντεταλμένος για θέματα Τουρισμού, Μιχάλης Κλώντζας, ενώ ακολούθησαν καίριες παρεμβάσεις από τον Αντιπεριφερειάρχη Λασιθίου Γιάννη Ανδρουλάκη, την Αντιπεριφερειάρχη Παιδείας Ελένη Μαράκη, τη Γραμματέα του Περιφερειακού Συμβουλίου Μαρία Βάρδα, τον Αντιπεριφερειάρχη Κοινωνικής Πολιτικής Στέλιο Βοργιά καθώς και άλλους περιφερειακούς συμβούλους. Αποκορύφωμα της συζήτησης αποτέλεσε η κυρίαρχη πρόταση του Προέδρου του Περιφερειακού Συμβουλίου, Βαγγέλη Ζάχαρη, για τη συγκρότηση ειδικής επιτροπής που θα αναλάβει την εκπόνηση μιας ολοκληρωμένης και τεκμηριωμένης πρότασης προς τα συναρμόδια υπουργεία.
Στην εκτενή εισήγησή του, ο κ. Κλώντζας προχώρησε σε μια αποκαλυπτική «ακτινογραφία» των προβλημάτων της ΑΣΤΕΚ, παρουσιάζοντας δεδομένα που καταδεικνύουν τη δραματική συρρίκνωση της σχολής. Το πιο χαρακτηριστικό δείγμα της απαξίωσης αποτυπώνεται στην τεράστια διαρροή των φοιτητών. Όπως ανέφερε, ενώ στο πρώτο έτος εισήχθησαν 153 άτομα μέσω των πανελλαδικών εξετάσεων, σήμερα έχουν παραμείνει να φοιτούν μόλις 58. Αυτό μεταφράζεται σε ποσοστό διαρροής που ξεπερνά το 60%, καθώς οι φοιτητές, αντιλαμβανόμενοι την κατάσταση, επιλέγουν να εγκαταλείψουν τη σχολή.
Ένα από τα βασικότερα αίτια αυτής της μαζικής φυγής είναι η ακαδημαϊκή κατάταξη των σπουδών. Τα παιδιά συνειδητοποιούν στην πράξη ότι το επίπεδο της σχολής κατατάσσεται στην 5η βαθμίδα εκπαίδευσης (μεταλυκειακό επίπεδο, αντίστοιχο των ΙΕΚ) και όχι στην 6η βαθμίδα που αντιστοιχεί στα πανεπιστημιακά ιδρύματα.
Τα εκπαιδευτικά παράδοξα, ωστόσο, δεν σταματούν εκεί. Στη σχολή προβλέπεται η διδασκαλία και εξέταση έξι συνολικά μαθημάτων (ένα σε κάθε εξάμηνο) αυστηρά στην αγγλική γλώσσα. Παρ’ όλα αυτά, φέτος δεν υπάρχει ούτε ένας καθηγητής αγγλικών! Το αποτέλεσμα είναι μαθητές που προέρχονται από γαλλόφωνα ή γερμανόφωνα σχολεία να αδυνατούν να συμμετάσχουν στο μάθημα, ερχόμενοι αντιμέτωποι με ένα αξεπέραστο εμπόδιο που τους ωθεί στην έξοδο.
Όσον αφορά τη στελέχωση, η κατάσταση περιγράφεται ως τραγική. Η σχολή διαθέτει μόλις ένα μόνιμο μέλος ΔΕΠ, τον κ. Γιώργο Κλεισαρχάκη. Αν και από το 2019 υπήρχε πρόβλεψη από το Υπουργείο Τουρισμού για την προκήρυξη επτά θέσεων ΔΕΠ, αυτές δεν προκηρύχθηκαν ποτέ. Αντί αυτού, το ίδρυμα καλύπτει τις ανάγκες του προσλαμβάνοντας 20 ωρομίσθιους καθηγητές με συμβάσεις οκτώ μηνών, πρακτική που διαλύει κάθε έννοια ακαδημαϊκής συνέχειας.
Πέρα από το εκπαιδευτικό σκέλος, οι σπουδαστές της ΑΣΤΕΚ βιώνουν μια εξαιρετικά δύσκολη καθημερινότητα. Σε αντίθεση με τους φοιτητές των ΑΕΙ, δεν έχουν καμία παροχή για σίτιση ή στέγαση, σε μια πόλη όπως ο Άγιος Νικόλαος όπου το κόστος διαβίωσης είναι υψηλό. Ο Δήμος Αγίου Νικολάου προσφέρει δωρεάν το κτήριο για τη στέγαση της σχολής, όμως οι ελλείψεις σε υποδομές παραμένουν. Για παράδειγμα, τα πρακτικά μαθήματα μαγειρικής γίνονται σε εγκαταστάσεις τοπικού ξενοδοχείου (Santa Marina).
Ο Αντιπεριφερειάρχης Λασιθίου, Γιάννης Ανδρουλάκης, εστίασε στην ανάγκη άμεσης σύνδεσης της εκπαίδευσης με την αγορά εργασίας και τη θωράκιση του εγχώριου δυναμικού. Ο κ. Ανδρουλάκης τόνισε την επιτακτική ανάγκη ένταξης της σχολής στο σύστημα πιστωτικών μονάδων ECTS, υπογραμμίζοντας παράλληλα όσα ισχύουν σήμερα και θέματα όπως το ζήτημα του φοιτητικού πάσου αποδεικνύει περίτρανα τον παραλογισμό του συστήματος. Ενώ εκδόθηκε πάσο μετά από 30 χρόνια, αυτό φέρει το λογότυπο του Υπουργείου Τουρισμού και όχι του Παιδείας, με αποτέλεσμα να μην αναγνωρίζεται από τις εταιρείες μεταφορών (ΚΤΕΛ κ.λπ.) και τα παιδιά να μην δικαιούνται τις εκπτώσεις των υπολοίπων φοιτητών. Επιπρόσθετα, η ημιτελής ιατροφαρμακευτική κάλυψη τους εμποδίζει να πραγματοποιήσουν πρακτική άσκηση στο εξωτερικό.
Από την πλευρά της, η Αντιπεριφερειάρχης Παιδείας, Ελένη Μαράκη, ανέδειξε το θεσμικό αδιέξοδο που έχει δημιουργηθεί. Στάθηκε στην υποβάθμιση της σχολής από τετραετούς σε τριετούς φοίτησης, γεγονός που, σε συνδυασμό με την ένταξή της στην 5η βαθμίδα, στερεί από τα παιδιά τη δυνατότητα συμμετοχής σε προγράμματα ανταλλαγής όπως το Erasmus, αλλά και το δικαίωμα να συνεχίσουν τις σπουδές τους σε μεταπτυχιακό επίπεδο.
Η Γραμματέας του Περιφερειακού Συμβουλίου, Μαρία Βάρδα, ήταν σαφής ως προς τα επόμενα βήματα. Επεσήμανε πως δεν αρκεί η έκδοση ενός απλού ψηφίσματος διαμαρτυρίας, καθώς ένα ψήφισμα εύκολα αγνοείται. Απαίτησε τη σύνταξη ενός δομημένου και πλήρως τεκμηριωμένου εγγράφου προς το Υπουργείο Τουρισμού και το Υπουργείο Παιδείας, στο οποίο θα αποτυπώνονται οι λύσεις για τα προβλήματα στέγασης, σίτισης και ακαδημαϊκής αναγνώρισης, ώστε να σταματήσουν τα παιδιά να αντιμετωπίζονται ως φοιτητές υποδεέστερης κατηγορίας.
Μέσα σε αυτό το κλίμα έντονου προβληματισμού αλλά και αποφασιστικότητας, κυριάρχησε η πρόταση του Προέδρου του Περιφερειακού Συμβουλίου, Βαγγέλη Ζάχαρη. Αντιλαμβανόμενος τη σοβαρότητα της κατάστασης, ο κ. Ζάχαρης εισηγήθηκε τη δημιουργία μιας ειδικής επιτροπής από το Περιφερειακό Συμβούλιο. Η επιτροπή αυτή θα επιφορτιστεί με την επεξεργασία μιας ολοκληρωμένης, διεκδικητικής πρότασης που θα απευθύνεται στα συναρμόδια υπουργεία (Τουρισμού και Παιδείας).
Στόχος αυτής της κίνησης είναι να ξεπεραστεί το γραφειοκρατικό “πινγκ πονγκ” ανάμεσα στα δύο υπουργεία και να απαιτηθεί κεντρικά η αναβάθμιση της σχολής. Είναι αδιανόητο, όπως ειπώθηκε στην αίθουσα, να γίνονται «ημέρες καριέρας» όπου οι απόφοιτοι της ΑΣΤΕΚ απορροφώνται άμεσα και στο 100% από την ξενοδοχειακή αγορά λόγω της τεράστιας έλλειψης εξειδικευμένου προσωπικού, και το ίδιο το κράτος να αρνείται να ενισχύσει το εκπαιδευτικό ίδρυμα που τους παράγει.
Η Περιφέρεια Κρήτης στέλνει πλέον ένα σαφές μήνυμα. Η τουριστική εκπαίδευση στο νησί πρέπει να θωρακιστεί. Στο πλαίσιο αυτό οι πληροφορίες αναφέρουν πως τα αιτήματα που θα τεθούν επί τάπητος είναι κρυστάλλινα όπως άμεση θεσμική αναβάθμιση της ΑΣΤΕΚ στην 6η εκπαιδευτική βαθμίδα. Πλήρης εξίσωση της φοιτητικής μέριμνας (πάσο, σίτιση, στέγαστρο) με τα Πανεπιστήμια. Προκήρυξη μόνιμων θέσεων ΔΕΠ και σταθερή χρηματοδότηση. Ένταξη στο σύστημα ECTS και επαναφορά του τετραετούς κύκλου σπουδών για δυνατότητα μεταπτυχιακής εξέλιξης.
Η ΑΣΤΕΚ αποτελεί κεφάλαιο για τον Άγιο Νικόλαο και ολόκληρη την Κρήτη και σε αυτή τη λογική θα στηριχθεί το Περιφερειακό Συμβούλιο που δείχνει τον δρόμο της διεκδίκησης. Μένει να φανεί αν η κεντρική κυβέρνηση θα ακούσει την κραυγή αγωνίας ή αν θα συνεχίσει να παρακολουθεί αμέτοχη την αποψίλωση της τουριστικής μας εκπαίδευσης.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΤΣΑΛΑΚΗΣ
