Της Δημητρας Μελα, MD, Παιδιατρου – IBCLC
Η γέννηση ενός παιδιού σηματοδοτεί την αρχή ενός μοναδικού ταξιδιού. Μαζί με τη χαρά, τη συγκίνηση και την ανυπομονησία, γεννιούνται και αμέτρητα ερωτήματα. Ανάμεσά τους, ένα από τα συχνότερα είναι: «Θα καταφέρω να θηλάσω το μωρό μου;»
Πίσω από αυτή τη φαινομενικά απλή ερώτηση κρύβονται προσδοκίες, αγωνίες, αμφιβολίες και, πολλές φορές, φόβοι. Σε μια εποχή όπου η πληροφορία είναι άμεσα διαθέσιμη αλλά συχνά αντικρουόμενη, οι νέοι γονείς βομβαρδίζονται καθημερινά από συμβουλές, προσωπικές εμπειρίες και απόψεις. Μέσα σε αυτόν τον κυκεώνα πληροφοριών, η επιστήμη καλείται να γίνει η πιο αξιόπιστη πυξίδα.
Ο μητρικός θηλασμός αποτελεί τη φυσική και βιολογικά ιδανική μορφή διατροφής για το βρέφος. Δεν είναι όμως απλώς μια διατροφική επιλογή. Είναι μια δυναμική βιολογική διαδικασία που επηρεάζει την υγεία, την ανάπτυξη και τη συναισθηματική ευημερία τόσο του παιδιού όσο και της μητέρας.
Το μητρικό γάλα είναι ένας ζωντανός βιολογικός ιστός. Περιέχει αντισώματα, κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος, αυξητικούς παράγοντες, ένζυμα, ορμόνες και εκατοντάδες ακόμη βιοδραστικά συστατικά που προστατεύουν το βρέφος και συμβάλλουν στην ομαλή ανάπτυξή του. Ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι ότι η σύστασή του μεταβάλλεται διαρκώς, προσαρμοζόμενη στις ανάγκες του κάθε παιδιού. Πρόκειται για έναν μοναδικό μηχανισμό της φύσης, τον οποίο μέχρι σήμερα η επιστήμη δεν έχει καταφέρει να αναπαράγει πλήρως.
Δεν είναι τυχαίο ότι οι διεθνείς επιστημονικοί οργανισμοί συστήνουν τον αποκλειστικό μητρικό θηλασμό για περίπου τους πρώτους έξι μήνες ζωής και τη συνέχισή του, παράλληλα με την εισαγωγή συμπληρωματικών τροφών, για δύο χρόνια ή και περισσότερο, εφόσον το επιθυμούν η μητέρα και το παιδί.
Τα οφέλη του είναι καλά τεκμηριωμένα. Τα παιδιά που θηλάζουν εμφανίζουν μικρότερη συχνότητα λοιμώξεων του αναπνευστικού, γαστρεντερίτιδων και ωτίτιδων, ενώ ο θηλασμός συμβάλλει στην ωρίμανση του ανοσοποιητικού συστήματος και σχετίζεται με μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης παχυσαρκίας και σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2 αργότερα στη ζωή. Παράλληλα, υποστηρίζει τη φυσιολογική ανάπτυξη του εγκεφάλου και της στοματογναθικής λειτουργίας.
Ταυτόχρονα, τα οφέλη επεκτείνονται και στη μητέρα. Ο θηλασμός συμβάλλει στην ταχύτερη αποκατάσταση μετά τον τοκετό και σχετίζεται με μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του μαστού και των ωοθηκών, καθώς και ορισμένων μεταβολικών και καρδιαγγειακών νοσημάτων.
Πέρα όμως από τα επιστημονικά δεδομένα, υπάρχει και μια διάσταση που δεν μπορεί να αποτυπωθεί σε αριθμούς ή στατιστικές. Η αγκαλιά, η επαφή δέρμα με δέρμα, το βλέμμα ανάμεσα στη μητέρα και το βρέφος και η αίσθηση ασφάλειας που δημιουργείται αποτελούν πολύτιμα στοιχεία της πρώιμης σχέσης τους. Ο θηλασμός είναι μια μορφή επικοινωνίας, μια καθημερινή υπενθύμιση ότι το παιδί αισθάνεται προστατευμένο και αγαπημένο.
Κι όμως, όσο φυσικός κι αν είναι, ο θηλασμός δεν είναι πάντοτε εύκολος.
Πόνος, δυσκολία στη σύλληψη του μαστού, αμφιβολίες για το αν το μωρό λαμβάνει αρκετό γάλα ή ανησυχία για την παραγωγή αποτελούν εμπειρίες που βιώνουν πολλές μητέρες, ιδιαίτερα τις πρώτες εβδομάδες. Οι δυσκολίες αυτές δεν σημαίνουν ότι μια μητέρα απέτυχε ούτε ότι το σώμα της «δεν μπορεί» να θηλάσει. Στις περισσότερες περιπτώσεις μπορούν να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά, όταν αναγνωριστούν έγκαιρα και υπάρξει σωστή αξιολόγηση, επιστημονική γνώση και υποστήριξη.
Κάθε μητέρα είναι διαφορετική. Κάθε βρέφος είναι διαφορετικό. Καμία εγκυμοσύνη, κανένας τοκετός και καμία οικογένεια δεν είναι ίδια με μια άλλη. Για τον λόγο αυτό, οι δυσκολίες του θηλασμού δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν με γενικές συμβουλές από το διαδίκτυο ή με εμπειρίες τρίτων. Χρειάζονται εξατομικευμένη αξιολόγηση και καθοδήγηση, προσαρμοσμένες στις ιδιαίτερες ανάγκες της κάθε οικογένειας.
Εξίσου σημαντικό είναι να μιλήσουμε για κάτι που συχνά αποσιωπάται: τις ενοχές.
Υπάρχουν περιπτώσεις όπου, παρά την έγκαιρη και σωστή επιστημονική υποστήριξη, την εξατομικευμένη καθοδήγηση και τη μεγάλη προσπάθεια της μητέρας, ο αποκλειστικός ή ακόμη και ο μερικός θηλασμός δεν είναι τελικά εφικτός. Αυτό δεν αποτελεί προσωπική αποτυχία ούτε μειώνει την αξία της ως μητέρας.
Η μητρότητα δεν μετριέται σε χιλιοστόλιτρα γάλακτος. Μετριέται στην αγάπη, στη φροντίδα, στην παρουσία, στην αγκαλιά και στις αμέτρητες μικρές πράξεις που επαναλαμβάνονται καθημερινά.
Παράλληλα, είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι κάθε σταγόνα μητρικού γάλακτος είναι πολύτιμη. Ακόμη και όταν ο αποκλειστικός θηλασμός δεν είναι εφικτός, κάθε ποσότητα μητρικού γάλακτος προσφέρει σημαντικά ανοσολογικά, διατροφικά και αναπτυξιακά οφέλη στο βρέφος. Δεν υπάρχει «λίγη» προσπάθεια. Κάθε προσπάθεια αξίζει αναγνώριση και σεβασμό.
Ο ρόλος των επαγγελματιών υγείας δεν είναι να επιβάλλουν επιλογές ούτε να δημιουργούν ενοχές. Είναι να ενημερώνουν με επιστημονική τεκμηρίωση, να ακούν με ενσυναίσθηση και να στηρίζουν κάθε οικογένεια με σεβασμό. Στόχος δεν είναι η τελειότητα, αλλά να δοθεί σε κάθε μητέρα η καλύτερη δυνατή ευκαιρία να πετύχει τους στόχους που η ίδια έχει θέσει για τον θηλασμό.
Η υποστήριξη του θηλασμού δεν αφορά μόνο τη μητέρα. Αφορά τον πατέρα, την ευρύτερη οικογένεια, τους επαγγελματίες υγείας, τους χώρους εργασίας και συνολικά την κοινωνία. Όταν μια μητέρα αισθάνεται ότι δεν είναι μόνη, ότι ακούγεται και ότι υποστηρίζεται χωρίς κριτική, είναι πιο πιθανό να συνεχίσει το ταξίδι του θηλασμού με αυτοπεποίθηση και ασφάλεια.
Ο θηλασμός είναι μια επένδυση στη δημόσια υγεία, αλλά πάνω απ’ όλα είναι μια επένδυση στους ανθρώπους. Αξίζει να προστατεύεται, να προάγεται και να υποστηρίζεται μέσα από έγκυρη επιστημονική ενημέρωση και ανθρώπινη προσέγγιση.
Σε αυτή τη διαδρομή, η έγκαιρη υποστήριξη από επαγγελματίες υγείας με εξειδικευμένη εκπαίδευση στην κλινική υποστήριξη του μητρικού θηλασμού μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική. Η έγκαιρη αναγνώριση των δυσκολιών, η εξατομικευμένη αξιολόγηση και η επιστημονικά τεκμηριωμένη καθοδήγηση μπορούν να δώσουν σε κάθε μητέρα την καλύτερη δυνατή ευκαιρία να πετύχει τους στόχους που η ίδια έχει θέσει.
Γιατί, τελικά, ο θηλασμός δεν είναι μια δοκιμασία που μια μητέρα πρέπει να περάσει μόνη της. Είναι ένα ταξίδι που αξίζει να συνοδεύεται από επιστημονική γνώση, ουσιαστική υποστήριξη και βαθύ σεβασμό. Όταν αυτά συνυπάρχουν, οι μητέρες αποκτούν κάτι περισσότερο από απαντήσεις· αποκτούν εμπιστοσύνη στον εαυτό τους και τη σιγουριά ότι, ανεξάρτητα από την πορεία του θηλασμού, έχουν κάνει το καλύτερο δυνατό για το παιδί τους.
Δήμητρα Μελά, MD
Παιδίατρος
IBCLC – Διεθνώς Πιστοποιημένη Σύμβουλος Γαλουχίας
