Μια πολύ ενδιαφέρουσα επιστημονική ημερίδα που πλαισιώθηκε από την πρωτότυπη έκθεση πρωτοσέλιδων διαφόρων εφημερίδων της Ελλάδας και του εξωτερικού, συγκεκριμένα της περιόδου Νοεμβρίου –Δεκεμβρίου 1866, στον απόηχο δηλαδή του ολοκαυτώματος της Ιεράς Μονής Αρκαδίου, πραγματοποιήθηκε το απόγευμα της Κυριακής στην αίθουσα εκδηλώσεων του Ιστορικού και Λαογραφικού Μουσείου Ρεθύμνου, με τίτλο «Μαρτυρίες για τη Μονή Αρκαδίου».
Το κοινό είχε την ευκαιρία να δει τα πρωτοσέλιδα που για πρώτη φορά παρουσιάστηκαν σε μορφή έκθεσης στο Ρέθυμνο και να αντιληφθεί την απήχηση που είχε το γεγονός του Αρκαδίου όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και στην υπόλοιπη Ευρώπη, ένα γεγονός μάλιστα που αναζωπύρωσε το κλίμα φιλελληνισμού που είχε υποχωρήσει μετά το 1821.
Είχε επίσης την ευκαιρία να ακούσει δέκα συνολικά ανακοινώσεις από αξιόλογους επιστήμονες που πρόσφεραν πολύτιμες πληροφορίες για το Αρκάδι.
Την Ημερίδα, η οποία εντάχθηκε στο Πρόγραμμα της Οργανωτικής Επιτροπής των Εκδηλώσεων για τα 150 χρόνια της Αρκαδικής Εθελοθυσίας, οργάνωσαν το Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο, τα Γενικά Αρχεία του Κράτους-Αρχεία Νομού Ρεθύμνης και το Σχολικό Μουσείο Δήμου Ρεθύμνης και πραγματοποιήθηκε υπό την αιγίδα του Δήμου Ρεθύμνου και της Περιφερειακής Ενότητας Ρεθύμνου.
Η Οργανωτική Επιτροπή της Ημερίδας που φρόντισε για την υλοποίηση της ημερίδας αποτελούνταν από τη Φαλή Βογιατζάκη, την Ασπασία Παπαδάκη, τον Γιάννη Παπιομύτογλου, τον Χάρη Στρατιδάκη και τον Μιχάλη Τζεκάκη. Θίχτηκαν θέματα όπως το προσωπικό ημερολόγιο του έτους 1865 του Κωνσταντίνου Γιαμπουδάκη και τα άλλα σχετικά εκθέματα του Ιστορικού και Λαογραφικού Μουσείου, πολύτιμες πληροφορίες για το Αρκάδι από το Αρχείο του Παύλου Βλαστού, η βιβλιογραφία για το Μοναστήρι που παρήχθη στον μισό αιώνα από τον προηγούμενο μεγάλο εορτασμό, οι αναφορές για το Αρκαδικό Δράμα από τις εφημερίδες της εποχής του, επιδράσεις του στη λογοτεχνική παραγωγή, οι δυνατότητες προσέγγισής του σήμερα από την εκπαίδευση, οι επετειακές εκδηλώσεις τίμησης του γεγονότος κατά την περίοδο της οθωμανικής κατοχής της Κρήτης και ιδιαίτερα κατά το έτος 1885, ένας σημαντικός σχετικός λόγος του Ρεθεμνιώτη Καθηγητή και Πρύτανη του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Νικολάου Παπαδάκη και το περιεχόμενο της βιβλιοθήκης της Μονής κατά το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα.
ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΤΕΚΜΗΡΙΑ
Ιστορικά τεκμήρια για το ιερό Ολοκαύτωμα της Ιστορικής Μονής, παρουσίασε η Πρόεδρος του Ιστορικού και Λαογραφικού Μουσείου Ρεθύμνου Φαλή Βογιατζάκη, τονίζοντας τη συγκλονιστική εντύπωση που έκανε σε όλο τον κόσμο το γεγονός του «δεύτερου ’21» όπως είπε χαρακτηριστικά.
Κατά τη διάρκεια της ομιλίας της σημείωσε:
«Η αντίσταση, η άμυνα, και το θρυλικό ολοκαύτωμα αποτελούν μεγαλειώδη γεγονότα της Κρητικής Επανάστασης του 1866-69, του δεύτερου ’21, όπως χαρακτηριστικά έχει ονομαστεί η επανάσταση αυτή, που δημιούργησε συγκλονιστική εντύπωση σε ολόκληρο τον κόσμο, συγκίνησε την ψυχή όλων των ελεύθερων ανθρώπων και συνέβαλε κατά πολύ στην προβολή του Κρητικού ζητήματος διεθνώς.
Ο κατεξοχήν ηθικός χαρακτήρας της επανάστασης όπλισε με ακατανίκητη δύναμη την ανθρώπινη φύση, όπως συμβαίνει όταν υπερασπίζεται υπέρτατες αξίες, όπως η ελευθερία και η ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Αξίες για τις οποίες θυσιάστηκαν στο Αρκάδι άνδρες αλλά και γυναίκες, κατανικώντας ακόμη και το πανίσχυρο μητρικό ένστικτο. Η κατηγορηματική διάθεση αυτοθυσίας των γυναικών, που αρνήθηκαν να εγκαταλείψουν για να σωθούν, εδραίωσε στη συνείδηση των υπερασπιστών του Αρκαδίου την ιδέα της αντίστασης μέχρις εσχάτων.
Στην εποχή μας, εποχή της επικοινωνίας και της παγκοσμιότητας αλλά και των συγκρούσεων μεταξύ των εθνοτήτων, των θρησκειών, της πολιτικής και των οικονομικών συμφερόντων, η ανάγκη προσφυγής στην ανθρώπινη αλληλεγγύη και στην καταδίκη κάθε μορφής βίας, φέρνει πάλι στο επίκεντρο την αυτοθυσία του κρητικού λαού. Σαν παράδειγμα της νίκης της ηθικής αντίστασης στην παντοδυναμία των όπλων.
Το Ι.Λ.Μ.Ρ. που έχει εντάξει στους σκοπούς του τη μελέτη και προβολή της Κρητικής Ιστορίας και παράδοσης παρουσιάζει υλικό που αφορά το Αρκάδι και βρίσκεται στην Έκθεση του ιστορικού μας τμήματος και στα αρχεία μας.
Ιδιαίτερα σημαντικό είναι το υλικό της συλλογής του Χρ. Σταυρουλάκη, -συνιδρυτή μαζί μου του Ι.Λ.Μ.Ρ. το 1974- που περιλαμβάνει χειρόγραφα, δακτυλογραφήσεις και άτυπα έγγραφα ιστορικού περιεχομένου. Αρκετά από αυτά αναφέρονται στην ιστορία των Κρητικών επαναστάσεων και ιδίως στην επανάσταση του 1866 και το Αρκάδι.
Η επιλογή των τεκμηρίων έγινε με την καθοδήγηση του Γιώργη Εκκεκάκη, που από τα πρώτα βήματα του μουσείου στάθηκε πολύτιμος σύμβουλος και δωρητής μας».
Η κα Βογιατζάκη στη συνέχεια παρουσίασε τεκμήρια, όπως: φωτογραφία από το αρχείο της Δημοτικής Βικελαίας Βιβλιοθήκης Ηρακλείου, που δείχνει το Αρκάδι μετά την ανατίναξη. Οκτασέλιδο φυλλάδιο με στιχούργημα που περιγράφει την πολιορκία και ανατίναξη του Αρκαδίου και έχει αναφορές στον Μανώλη Σκουλά και τον Σουμπασοδημήτρη. Αναφέρει 42 αιχμαλώτους που οδηγηθήκαν στον Μουσταφά Πασά, καθώς και ότι σκοτώθηκαν 1600 Οθωμανοί και 900 χριστιανοί. Οκτασέλιδο φυλλάδιο με τίτλο «οι μάρτυρες του Αρκαδίου», ανυπόγραφο, που εκδόθηκε τον Ιανουάριο του 1867 και περιγράφει την πολιορκία και την καταστροφή του Αρκαδίου. Σπάνιο μονόφυλλο με τίτλο «ο Υπέρ Ελευθερίας Αγών και η πυρπόλησις του Αρκαδίου» με υπογραφή Γ. Σκόκος, εν Αθήναις, 1867. Σε δίστιχα περιγράφει τους αγώνες των Ελλήνων και των Κρητών και αναφέρεται στο Αρκάδι. Παρομοιάζει τους Κρήτες με τον Αχιλλέα και τους πολεμιστές της Ιλιάδας.
Ημερολόγιο του 1865 τυπωμένο στη Βενετία το οποίο στο εξώφυλλο έχει χειρόγραφη σημείωση του Κωστή Γιαμπουδάκη- 1865, για ένα λογαριασμό που είχε με κάποιον για το λάδι της χρονιάς.
Ανέφερε επίσης φωτογραφίες προσώπων που ήταν μέσα στο Αρκάδι, επισκέψεις προσωπικοτήτων στο Αρκάδι και ολοκλήρωσε καλώντας όλους όσοι έχουν έγγραφα ή αντικείμενα από την ιστορία και παράδοση του τόπου μας να τα προσφέρουν στο μουσείο ώστε να γίνουν κτήμα όλων και να διατηρηθούν για τις επόμενες γενιές.
«ΑΝΑΖΩΠΥΡΩΘΗΚΕ Ο ΦΙΛΕΛΛΛΗΝIΣΜΟΣ»
Για το Αρκαδικό Δράμα στις εφημερίδες της εποχής του, μίλησε ο Γιάννης Παπιομύτογλου, πρώην διευθυντής Δημόσιας Κεντρικής Βιβλιοθήκης Ρεθύμνου και επιμελητής της έκθεσης, μαζί με τον Θωμά Κρεβετζάκη, πρόεδρο του Συλλόγου Κατοίκων Παλιάς Πόλης Ρεθύμνου .
Όπως τόνισε ο κ. Παπιομύτογλου, το υλικό της έκθεσης με τις εφημερίδες «το βρήκαμε στο διαδίκτυο, το κατεβάσαμε, το επεξεργαστήκαμε και το φέραμε στη μορφή αυτή. Θεωρήσαμε ότι είναι κρίμα να μη το δει ο κόσμος γιατί είναι πολύ σημαντικό και γίνεται για πρώτη φορά. Ο κόσμος μπορεί να δει ότι υπήρχε και τότε τύπος, εφημερίδες πολλές. Η Σύρος για παράδειγμα, ένα μικρό νησί, είχε τέσσερις εφημερίδες τότε».
Η μεγάλη πλειονότητα της έκθεσης είναι εφημερίδες των μηνών Νοεμβρίου – Δεκεμβρίου, κάτι που δείχνει σύμφωνα με τον ίδιο ότι το Αρκάδι είχε αντίκτυπο όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και στην Ευρώπη. Μάλιστα, όπως είπε, ήταν ένα γεγονός που αναζωπύρωσε τον φιλελληνισμό. «Μετά το 1821 είχε πέσει σε μαρασμό και με το γεγονός του Αρκαδίου αναζωπυρώθηκε», είπε χαρακτηριστικά ο κ. Παπιομύτογλου.
Η έκθεση περιλαμβάνει σαράντα πρωτοσέλιδα εφημερίδων της Ελλάδας και του εξωτερικού των μηνών Νοεμβρίου και Δεκεμβρίου 1866. Συγκεκριμένα, πρωτοσέλιδα δεκαεννέα εφημερίδων των Αθηνών, δεκαπέντε εφημερίδων επαρχιακών πόλεων της Ελλάδας, δύο της Τεργέστης, τριών της Κωνσταντινούπολης και μιας της Σμύρνης. Οι Αθηναϊκές εφημερίδες είναι οι «Αιών», «Αλήθεια», «Αστήρ της Ανατολής», «Αυγή», «Δικαιοσύνη», «Εθνεγερσία», «Εθνοφύλαξ», «Ελλάς/Hellas», «Ελπίς», «Ευαγγελισμός», «Ήλιος», «Μέλλον», «Μέριμνα», «Νέα Γενεά», «Παλιγγενεσία», «Πρωινός Κήρυξ», «Ραδάμανθυς», «Φως και Χάρτης».
Οι επαρχιακές εφημερίδες, τα πρωτοσέλιδα των οποίων εκτίθενται είναι η «Αναμόρφωσις» Κεφαλονιάς, η «Αργολίς» Ναυπλίου, η «Αρκαδία» Τρίπολης, το «Έθνος» και η «Ερμούπολις» Σύρου, ο «Εύριπος» Χαλκίδας, η «Ναυπλία» Ναυπλίου, ο «Νόμος» και η «Πατρίς» Σύρου, η «Ομόνοια» Ζακύνθου, η «Πελοπόννησος» Καλαμάτας, ο «Φοίνιξ» Πατρών, η «Φωνή του Έλληνος» Ζακύνθου, η «Φωνή των Επαρχιών» της Τρίπολης και η «Φωνή των Χωρικών» της Κέρκυρας. Υπάρχουν επίσης πρωτοσέλιδα από την «Ημέρα» και την «Κλειώ» της Τεργέστης, από τις εφημερίδες «Ανατολικός Αστήρ», «Αρμονία και Βυζαντίς» της Κωνσταντινούπολης και από την «Αμάλθεια» της Σμύρνης.
Η έκθεση θα είναι επισκέψιμη για το κοινό μέχρι τις 30 Οκτωβρίου.
ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΜΝΗΜΗΣ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑΣ
Για τις εκδηλώσεις μνήμης για την Αρκαδική Εθελοθυσία την περίοδο της Τουρκοκρατίας, μίλησε ο δάσκαλος- ιστορικός ερευνητής Νίκος Δερεδάκης.
Όπως τόνισε, οι Κρήτες, από τον πρώτο κιόλας χρόνο ξεκίνησαν να τιμούν την αρκαδική εθελοθυσία αντιλαμβανόμενοι αφενός τη σπουδαιότητα του γεγονότος και προσδίδοντας, αφετέρου, στις τελετές και πολιτικό χαρακτήρα προσδοκώντας στην πολυπόθητη Ένωση.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε η αναφορά στο μνημόσυνο που διοργανώθηκε το 1885, με ενθουσιασμό, μετά την επιτυχία του μνημόσυνου που διοργανώθηκε τον προηγούμενο χρόνο. «Ενθουσιασμένοι από την επιτυχία του μνημοσύνου του προηγούμενου έτους αλλά και από την ανταπόκριση του κόσμου της Κρήτης, ο Σύλλογος «Μούσαι» έγκαιρα άρχισε να οργανώνει το μνημόσυνο για το ολοκαύτωμα του Αρκαδίου για το έτος 1885. Η τουρκική Διοίκηση του Ρεθύμνου με σκεπτικισμό αλλά και διακριτικότητα παρακολουθούσε τα γεγονότα. Δεν επενέβη αλλά έκανε συστάσεις στον Επίσκοπο Ιερόθεο, ώστε το μνημόσυνο να τελεστεί μόνο στο Αρκάδι, αλλά ο Ιερόθεος τις αγνόησε», είπε χαρακτηριστικά.
Επίσης, για το Αρκάδι μέσα από το Αρχείο του Παύλου Βλαστού, μίλησε η Ασπασία Παπαδάκη, Δρ Ιστορίας, Επισκόπηση της βιβλιογραφίας της τελευταίας πεντηκονταετίας για το Αρκάδι, έκανε ο Χάρης Στρατιδάκης, Δρ Παιδαγωγικής, Επιμελητής Σχολικού Μουσείου, σε ένα «άγνωστο» ποίημα του 1868 για την Αρκαδική Εθελοθυσία, αναφέρθηκε ο Μιχάλης Τζεκάκης, πρώην διευθυντής Βιβλιοθήκης Πανεπιστημίου Κρήτης, για τη βιωματική προσέγγιση του Αρκαδικού Ολοκαυτώματος από μαθητές Γυμνασίου, μίλησε η Αθηνά Δρανδάκη, Φιλόλογος Πειραματικού Γυμνασίου Πανεπιστημίου Κρήτης, για τον Λόγο του Καθηγητή Νικολάου Παπαδάκη «Τι είναι δι’ ημάς το Αρκάδι», μίλησε ο Κωστής Ηλ. Παπαδάκης, συνταξιούχος Φιλόλογος-Θεολόγος, με θέμα «Πληροφορίες για την Αρκαδική Εθελοθυσία από τις επετειακές εκδηλώσεις του 1885 στο Ρέθυμνο» μίλησε o Θεόδωρος Πελαντάκης, Συνταξιούχος Φιλόλογος και για τη βιβλιοθήκη της Μονής Αρκαδίου κατά το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα μίλησε ο Κωνσταντίνος Μ. Παπαδάκης, Θεολόγος-Βιβλιοθηκάριος Βιβλιοθήκης Πανεπιστημίου Κρήτης
Μετά τη λήξη των εργασιών της Ημερίδας στον αύλειο χώρο του Μουσείου ακολούθησε δεξίωση, προσφορά της εταιρείας Grecotel.
Με τις ανακοινώσεις της Ημερίδας προβλέπεται να τυπωθούν αναλυτικά Πρακτικά, ώστε οι πληροφορίες να μπορέσουν να γίνουν κτήμα ευρύτερου κοινού.
Πηγή: goodnet.gr
