Η εικόνα των Στρατηγικών Βιώσιμης Αστικής Ανάπτυξης (ΣΒΑΑ) και των Ολοκληρωμένων Χωρικών Επενδύσεων (ΟΧΕ) στην Κρήτη παρουσιάζει εξαιρετική κινητικότητα, θέτοντας τις βάσεις για τον σύγχρονο μετασχηματισμό των πόλεων και της υπαίθρου του νησιού. Μέσα από τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν αναλυτικά κατά την 5η συνεδρίαση της Επιτροπής Παρακολούθησης του ΕΣΠΑ που έγινε χθες στην Ελούντα, διαγράφεται ένας σαφής «χάρτης» των εντάξεων, των δεσμεύσεων και των δαπανών, για το Ηράκλειο, τα Χανιά και το Ρέθυμνο, γιατί σε ό,τι αφορά τον Άγιο Νικόλαο, δεν υπάρχει ακόμα ωριμότητα σε έργα.
Προετοιμάζεται για την υποβολή έργων ο Άγιος Νικόλαος
Ξεκινώντας την καταγραφή από τον Δήμο Αγίου Νικολάου:
Η πορεία της Στρατηγικής Βιώσιμης Αστικής Ανάπτυξης βρίσκεται σε ένα άκρως κομβικό σημείο. Όπως προκύπτει από τα αναλυτικά στοιχεία που παρουσίασε η αναπληρώτρια Προϊσταμένη της Μονάδας Α1 της Διαχειριστικής Αρχής Κρήτης, Μαρίνα Μπαστάκη, «η στρατηγική του Δήμου Αγίου Νικολάου επικαιροποιήθηκε μόλις τον Φεβρουάριο του τρέχοντος έτους. Αυτή τη στιγμή, ο δήμος βρίσκεται στο κρίσιμο στάδιο της προετοιμασίας, προκειμένου να προχωρήσει στην ενεργοποίηση και την τελική υποβολή των προβλεπόμενων πράξεων».
Συνεπώς, θα πρέπει το επόμενο χρονικό διάστημα να αναληφθούν οι σχετικές δράσεις που θα ενεργοποιήσουν πλήρως τον σχεδιασμό για την πόλη.
Όπως είναι γνωστό το θέμα αποτέλεσε σημείο τριβής και αντιπαράθεσης αφού η προηγούμενη Δημοτική Αρχή είχε επιλέξει τον παραλιακό δρόμο ενώ η νέα άλλαξε προτεραιότητες.
Οι ρυθμοί υλοποίησης σε Ηράκλειο, Χανιά και Ρέθυμνο
Σε ό,τι αφορά την υπόλοιπη Κρήτη, οι διαδικασίες καταγράφουν διαφορετικούς βαθμούς ωριμότητας. Στη Στρατηγική Βιώσιμης Αστικής Ανάπτυξης του Δήμου Ηρακλείου έχουν ήδη ενταχθεί συνολικά 13 έργα. Ο αριθμός αυτός αντιστοιχεί σε ενεργοποίηση περίπου του 57% του εγκεκριμένου προϋπολογισμού της πόλης. Επιπρόσθετα, μία ακόμη πράξη βρίσκεται σε φάση αξιολόγησης. Στο Ηράκλειο έχουν ενεργοποιηθεί νομικές δεσμεύσεις που πλησιάζουν τα 8 εκατομμύρια ευρώ, ενώ οι πραγματοποιημένες δαπάνες φτάνουν τα 4,2 εκατομμύρια ευρώ.
Αντίστοιχα, στον Δήμο Χανίων έχουν ενταχθεί εννέα έργα. Ο συνολικός προϋπολογισμός αυτών των έργων ξεπερνά τα 16,5 εκατομμύρια ευρώ, κάτι που μεταφράζεται σε ποσοστό ενεργοποίησης της τάξης του 64%. Οι νομικές δεσμεύσεις για τα Χανιά φτάνουν τα 8,5 εκατομμύρια ευρώ, με τις δαπάνες να διαμορφώνονται σχεδόν στα 3 εκατομμύρια ευρώ. Τέλος, στο Ρέθυμνο έχουν ενταχθεί μέχρι στιγμής δύο πράξεις. Η πρώτη αφορά στην ενεργειακή αναβάθμιση ενός συγκροτήματος που στεγάζει σχολικές μονάδες δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Η δεύτερη πράξη εστιάζει στην ανέγερση ενός νέου νηπιαγωγείου.
Η ΟΧΕ, τα Μινωικά Ανάκτορα και ο Πολιτισμός
Μία εξόχως σημαντική διάσταση του συνολικού σχεδιασμού αφορά την Ολοκληρωμένη Χωρική Επένδυση (ΟΧΕ) που εγκρίθηκε τον Νοέμβριο του 2024, με προϋπολογισμό που ανέρχεται στα 25 εκατομμύρια ευρώ. Καθοριστικό ρόλο σε αυτή τη στρατηγική διαδραματίζει η πρόσφατη ένταξη των Μινωικών Ανακτορικών Κέντρων στον κατάλογο της παγκόσμιας κληρονομιάς. Οι πόροι της ΟΧΕ κατανέμονται πρωτίστως σε παρεμβάσεις πολιτισμού, σε έργα αναβάθμισης του τοπικού οδικού δικτύου, καθώς και σε δράσεις τουριστικής προβολής. Επίσης, περιλαμβάνονται παρεμβάσεις που σχετίζονται με την κλιματική ανθεκτικότητα και την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος. Η επιδίωξη είναι η ανάδειξη ενός βιώσιμου, πολυθεματικού τουριστικού προϊόντος. Ήδη, για την ΟΧΕ έχουν ενταχθεί εννέα έργα με προϋπολογισμό σχεδόν 18 εκατομμύρια ευρώ, ενεργοποιώντας ποσοστό της τάξης του 70%, ενώ δύο πράξεις ύψους 4 εκατομμυρίων αξιολογούνται.
Συνολικά
Κάνοντας έναν ευρύτερο απολογισμό για τον Ειδικό Στόχο των Στρατηγικών, παρατηρούμε ότι έχουν ενταχθεί συνολικά 24 έργα, με τον προϋπολογισμό να ξεπερνά τα 43 εκατομμύρια ευρώ. Στη συνολική εικόνα της Προτεραιότητας 6, έχουν ενταχθεί έργα άνω των 60 εκατομμυρίων ευρώ (το 72% του εγκεκριμένου προϋπολογισμού), με τις συμβάσεις να ξεπερνούν τα 20 εκατομμύρια και τις δαπάνες να βρίσκονται στα 7,5 εκατομμύρια ευρώ.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΤΣΑΛΑΚΗΣ
