Το διεθνές συνέδριο της Επιστημονικής Εταιρείας Εγκυκλοπαιδιστών Ελαιοκομίας – 4Ε, «Ελαιοκομικός Τομέας: Προβλήματα & Προοπτικές», ολοκληρώθηκε στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών το διήμερο 11 και 12/6/2026 με απόλυτη επιτυχία, όχι επειδή έτσι συνηθίζουμε να λέμε μετά από κάθε παρόμοια εκδήλωση αλλά γιατί διαθέτουμε κάποια αδιαμφισβήτητα στοιχεία.
- 1.911 άτομα παρακολούθησαν το συνέδριο εκ των οποίων οι 234 δια ζώσης και οι 1.677 διαδικτυακά μέσω live streaming.
- Η αίθουσα ήταν διαρκώς γεμάτη και το ενδιαφέρον αμείωτο σε όλες τις θεματικές ενότητες, ως το τέλος, στη συζήτηση των συμπερασμάτων.
- Έγιναν 15 χαιρετισμοί από σημαντικούς εκπροσώπους της πολιτείας, επιστημονικών και επαγγελματικών οργανώσεων, μεταξύ αυτών τριών από το εξωτερικό (IOC, Copa Cogeca, Περιφερειάρχης Umbria).
Χαιρετισμούς απηύθυναν ο Υφ. ΑΑΤ, κ. Ιωάννης Ανδριανός, ο οποίος κήρυξε την έναρξη του συνεδρίου, ο κ. Μανόλης Χνάρης, βουλευτής Ρεθύμνης, κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΠΑΣΟΚ, ο αντιπρύτανης του ΓΠΑ κ. Μανώλης Φλεμετάκης, ο Πρόεδρος του ΕΦΕΤ κ. Αντώνης Ζαμπέλας, ο Πρόεδρος του ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ κ. Σπυρίδων Μάμαλης, ο Πρόεδρος του ΓΕΩΤΕΕ κ. Αναστάσιος Τσάκωνας, ο κ. Αθανασίος Ζούνος, Προϊστάμενος, Δ/νση Προστασίας Φυτικής Παραγωγής ΥΠΑΑΤ, ο Πρόεδρος του ΣΠΕΛ κ. Κωνσταντίνος Ωραιόπουλος, , εκ μέρους του ΣΕΒΙΤΕΛ ο πρόεδρος κ. Κώστας Κουτσιούμπης και ο κ. Μανώλης Γιαννούλης, ο Πρόεδρος του νεοϊδρυθέντος ΣΥΠΕΤΕΕΛ κ. Δημήτρης Φάββας, ο Πρόεδρος της ΠΕΑΣΟΕΠΕ, κ. Ανέστης Μαυροειδής, εκ μέρους της Τράπεζας Πειραιώς ο κ. Ευάγγελος Πριγγής, ο εκτελεστικός διευθυντής του Διεθνούς Συμβουλίου Ελαιοκομίας (IOC) κ. Jaime Lillo, ο Πρόεδρος των Ομάδων Εργασίας Ελιάς και Ελαιολάδου των ευρωπαϊκών οργανώσεων των αγροτών και των συνεταιρισμών, COPA – COGECA κ. Olivier Nasles, η πρώην Περιφερειάρχης της Umbria, Dr. Stefania Proietti.
- Πραγματοποιήθηκαν 58 ομιλίες και παρεμβάσεις όσων συμμετείχαν στις πέντε θεματικές ενότητες, στα τέσσερα πάνελ, καθώς και στη μία παράλληλη δράση.
Οι πέντε θεματικές ενότητες του συνεδρίου κάλυψαν τους βασικούς άξονες της σύγχρονης ελαιοκομίας από τη σκοπιά της παραγωγής αλλά και της κατανάλωσης.
Κρίσιμα τελικά συμπεράσματα όλου του συνεδρίου
- Είναι αναγκαία και επιτακτική η θεσμική οργάνωση του τομέα με τη σύσταση του Εθνικού Συμβουλίου Ελαιοκομίας, κατά τα πρότυπα του Διεθνούς Συμβουλίου Ελαιοκομίας (IOC), το οποίο θα συμπεριλάβει το ελαιόλαδο και την επιτραπέζια (βρώσιμη) ελιά. Θα συναπαρτίζεται από την πολιτεία (συναρμόδια υπουργεία), εποπτευόμενους Οργανισμούς, ελαιοκομικές περιφέρειες, επαγγελματικές οργανώσεις, επιστημονικές οντότητες, πιστωτικά ιδρύματα.
- Από την Δρ. Δήμητρα Αλιέως, εμπειρογνώμονα του διεθνούς εμπορίου παρουσιάστηκαν οι πρώτες προβλέψεις για την παραγωγή της ερχόμενης εμπορικής περιόδου 2026/27. Σύμφωνα με αυτές αναμένεται μία μέση αύξηση 13,2% (6,5 έως 20%) σε σύγκριση με την φετινή, δημιουργώντας συνθήκες υπερβάλλουσας προσφοράς ανάλογα με την εξέλιξη της κατανάλωσης επηρεάζοντας τις τιμές και το κατά πόσο οι παραγωγοί θα συγκομίσουν ή θα αφήσουν τις ελιές τους.
- Στη θεματική ενότητα «Κλιματική Αλλαγή: Επιπτώσεις στην ελαιοκαλλιέργεια και μέτρα αντιμετώπισης», την οποία συντόνισε ο κ. Πέτρος Ρούσσος, καθηγητής Δενδροκομίας–Ελαιοκομίας στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και μέλος της 4Ε, επισημάνθηκε ότι η κλιματική αλλαγή επηρεάζει ήδη σημαντικά τόσο την ποσότητα όσο και την ποιότητα της ελαιοπαραγωγής, δημιουργώντας νέες προκλήσεις για τους παραγωγούς και ολόκληρη την ελαιοκομική αλυσίδα. Τονίστηκε ότι η προσαρμογή στις νέες συνθήκες απαιτεί διεπιστημονική προσέγγιση, κατάλληλες καλλιεργητικές πρακτικές και ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων, ενώ αναδείχθηκε και η ανάγκη δημιουργίας ενός Εθνικού Ελαιοκομικού Συμβουλίου για τον καλύτερο συντονισμό και τη στήριξη του τομέα.
- Στην ενότητα «Γεωργία Άνθρακα – Midterm Conference», την οποία συντόνισε ο κ. Κώστας Μπίθας, καθηγητής και πρόεδρος του Τμήματος Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης του Παντείου Πανεπιστημίου, επισημάνθηκε ότι η γεωργία άνθρακα αποτελεί μία ώριμη και εφαρμόσιμη πρακτική που συμβάλλει στην προστασία και ενίσχυση της γονιμότητας των εδαφών, διασφαλίζοντας τη μακροχρόνια παραγωγική τους ικανότητα. Παράλληλα, αναδείχθηκαν οι δυνατότητες δημιουργίας πρόσθετου εισοδήματος για τους παραγωγούς μέσω των οικολογικών σχημάτων της ΚΑΠ και των αγορών πιστώσεων άνθρακα, καθώς και η συμβολή των συστημάτων πιστοποίησης και των νέων επιχειρηματικών μοντέλων στη βιωσιμότητα και την ανταγωνιστικότητα των αγροτικών εκμεταλλεύσεων.
- Στη θεματική ενότητα «Σύγχρονες καλλιεργητικές πρακτικές και φυτοπροστασία», την οποία συντόνισε ο κ. Διονύσιος Περδίκης, καθηγητής στο Εργαστήριο Γεωργικής Ζωολογίας και Εντομολογίας του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών και μέλος της 4Ε, τονίστηκε ότι η βιωσιμότητα και η ανταγωνιστικότητα της ελαιοκαλλιέργειας προϋποθέτουν τον εκσυγχρονισμό της δακοκτονίας και την ευρύτερη εφαρμογή της ολοκληρωμένης φυτοπροστασίας. Επισημάνθηκε η σημασία της αξιοποίησης νέων τεχνολογιών, των ωφέλιμων οργανισμών και των καινοτόμων καλλιεργητικών πρακτικών για τη μείωση του κόστους παραγωγής και τον περιορισμό των περιβαλλοντικών επιπτώσεων, καθώς και η ανάγκη συνεχούς εκπαίδευσης και ενημέρωσης των παραγωγών. Παράλληλα, αναδείχθηκε το ελληνικό πρόγραμμα δακοκτονίας ως ένα σημαντικό συγκριτικό πλεονέκτημα για την ποιότητα και την προστιθέμενη αξία του ελληνικού ελαιολάδου.
- Η εύρυθμη λειτουργία της αλυσίδας αξίας προϋποθέτει τη σύνταξη δύο ολοκληρωμένων κοστολογίων για το ελαιόλαδο και την επιτραπέζια ελιά.
- Στη θεματική ενότητα «Επιδημιολογικές μελέτες για την ευεργετική δράση του ελαιολάδου σε ασθένειες με έμφαση στην παχυσαρκία, στα καρδιαγγειακά και στις νευροεκφυλιστικές ασθένειες», την οποία συντόνισε ο ομ. καθηγητής Βιοχημείας και Χημείας Τροφίμων και μέλος της 4Ε κ. Κωνστ. Α. Δημόπουλος, αναφέρθηκε ότι το ελαιόλαδο μεταξύ άλλων εμπεριέχει δύο πολύτιμα για την υγεία βιοδραστικά συστατικά. Τις φαινολικές ενώσεις, οι οποίες ασκούν συνεργιστική ευεργετική δράση στην αθηροσκλήρωσης (και συμβάλλουν στην προστασία από τα καρδιαγγειακά νοσήματα), στις νευροεκφυλιστικές ασθένειες και βοηθούν στη γνωσιακή λειτουργία. Και τις γλυκεριν-αιθερικές ενώσεις, οι οποίες αποτελούν ισχυρούς αναστολείς του PAF (Platelet-Activating Factor – Παράγοντας Ενεργοποίησης των Αιμοπεταλίων), ενός ισχυρού φλεγμονώδους παράγοντα που εμπλέκεται στις διεργασίες της φλεγμονής, της θρόμβωσης και της οξείδωσης. Ως εκ τούτου συμβάλλουν στην αναστολή του οξειδωτικού στρες, της θρόμβωσης και της φλεγμονής, ασκώντας άμεση ευεργετική δράση στην αθηροσκλήρωσης (και στην προστασία από τα καρδιαγγειακά νοσήματα), αλλά και συνεργιστική ευεργετική δράση στην παχυσαρκία, στις νευροεκφυλιστικές ασθένειες και στη γνωσιακή λειτουργία, όπως και σε διάφορα νοσήματα φλεγμονώδους αιτιολογίας.
- Η Δρ. Διονυσία Στεφανίτση, προϊσταμένη του ΓΧΚ ανακοίνωσε τα ανώτατα όρια που θέσπισε πρόσφατα (13/5/2026) η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (Κομισιόν) για τους «Αρωματικούς Υδρογονάνθρακες ορυκτών ελαίων (ΜΟΑΗ)» στο ελαιόλαδο και το πυρηνέλαιο. Στη συζήτηση που επακολούθησε με τον ομ. καθηγητή κ. Κωνστ. Α. Δημόπουλο επισημάνθηκε ότι οι μέθοδοι ανάλυσης και μέτρησης αφήνουν περιθώρια για τον συν-προσδιορισμό ενδογενών ή και εξωγενών συστατικών, τα οποία δεν ανήκουν στην κατηγορία των ΜΟΑΗ, με αποτέλεσμα την πιθανή υπερεκτίμηση της πραγματικής τους περιεκτικότητας. Σε αυτή την περίπτωση παρθένα ελαιόλαδα όπως και το σύνολο των πυρηνελαίων κινδυνεύουν με αποκλεισμό από την αγορά λόγω υπέρβασης των ορίων. Ο κίνδυνος αυτός μπορεί να αποτραπεί αν εφαρμόζονται με αυστηρότητα οι κατευθυντήριες γραμμές του Κοινού Κέντρου Ερευνών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (JRC). Ωστόσο, πρόκειται για μεθόδους που απαιτούν εξειδικευμένο και ιδιαίτερα δαπανηρό εξοπλισμό, ο οποίος σήμερα υπάρχει μόνο σε 2–3 εργαστήρια σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Κατά συνέπεια, η πολυπλοκότητα και το υψηλό κόστος των αναλύσεων ενδέχεται να οδηγήσει σε στρεβλώσεις της αγοράς με την επικράτηση φθηνότερων, απλούστερων αλλά και λιγότερο αξιόπιστων μεθόδων αναλύσεων, οι οποίες θα κατατάσσουν εκτός προδιαγραφών παρθένα ελαιόλαδα απολύτως κατάλληλα για ανθρώπινη κατανάλωση χωρίς τοξικά υπολείμματα. Το πρόβλημα αυτό αναμένεται να είναι ακόμη εντονότερο στην περίπτωση των πυρηνελαίων, καθώς αυτά περιέχουν σημαντικά μεγαλύτερο αριθμό ενδογενών συστατικών σε σχέση με το ελαιόλαδο λόγω του διαφορετικού τρόπου παραλαβής τους σε σύγκριση με τη μηχανική έκθλιψη που χρησιμοποιείται για την παραγωγή του ελαιολάδου. Συμπερασματικά:
-
- Το (εξαιρετικό) παρθένο ελαιόλαδο, η αποδεδειγμένα πιο υγιεινή λιπαρή ουσία, βρίσκεται κατηγορούμενη ως δυνητικά τοξική και καρκινογόνος.
-
- Το πυρηνέλαιο θα είναι μάλλον αδύνατον με τις συνήθεις μεθόδους ανάλυσης να πληροί τα όρια που έχουν τεθεί. Ο αποκλεισμός του θα έχει τεράστιες αρνητικές επιπτώσεις, οικονομικές και περιβαλλοντικές, όχι μόνο για τους πυρηνελαιουργούς αλλά και για τους ελαιοτριβείς, κατ΄επέκταση και τους ελαιοπαραγωγούς.
- Ο κανονισμός ψηφίστηκε από την Κομισιόν, οπότε σε επίπεδο Συμβουλίου Υπουργών (Γεωργίας) και Ευρωκοινοβουλίου πρέπει να καταβληθεί κάθε προσπάθεια για τη βελτίωσή του. Τουλάχιστον, η πλήρης εφαρμογή του κανονισμού θα πρέπει να συνοδευτεί από την εξασφάλιση των αναγκαίων τεχνικών και εργαστηριακών προϋποθέσεων για την ευρεία εφαρμογή της επιβεβαιωτικής μεθόδου.
Η 4Ε ευχαριστεί θερμά όλους τους ομιλητές, συντονιστές, συμμετέχοντες, χορηγούς και χορηγούς επικοινωνίας που συνέβαλαν στην επιτυχία του συνεδρίου, καθώς και το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών για τη φιλοξενία της διοργάνωσης.
Για την 4Ε, το συνέδριο δεν αποτελεί το τέλος μιας συζήτησης αλλά την αφετηρία νέων πρωτοβουλιών με στόχο την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, της βιωσιμότητας και της διεθνούς παρουσίας του ελληνικού ελαιοκομικού τομέα.
