Για το νεοϊδρυθέν Κέντρο Μεσογειακού Πολιτισμού του Πανεπιστημίου Κρήτης στη Νεάπολη, συζητήσαμε με την Αντιπρύτανη Ανάπτυξης, Διεθνών Σχέσεων και Εξωστρέφειας κ. Μελίνα Ταμιωλάκη. Της ζητήσαμε περισσότερες πληροφορίες για το Κέντρο, για το τι θα πρέπει να περιμένει η τοπική κοινωνία από αυτό, αλλά και για το τι περιμένει το Πανεπιστήμιο από την ίδρυσή του.
Ακολουθεί η συνέντευξη:
ΑΝΑΤΟΛΗ: Με χαρά η τοπική κοινωνία του Μεραμπέλλου άκουσε για την ίδρυση του Κέντρου Μεσογειακού Πολιτισμού του Πανεπιστημίου Κρήτης. Θα θέλατε να μας μιλήσετε λίγο περισσότερο για αυτή τη νεοϊδρυθείσα δομή;
Μ.Τ.: Βασικός στρατηγικός πυλώνας του Πανεπιστημίου Κρήτης είναι η σύνδεση με την κοινωνία. Το Πανεπιστήμιο δεν είναι αποκομμένο από την κοινωνία, αλλά μέρος της, τροφοδοτείται από αυτήν και την τροφοδοτεί. Ήδη πολλές δράσεις για το ευρύ κοινό λαμβάνουν χώρα στις δύο πανεπιστημιουπόλεις (πχ η δράση «Η βιολογία στην πόλη», στο Ηράκλειο, η δράση «Το Πανεπιστήμιο στην Κοινωνία» στο Ρέθυμνο, προβολές ταινιών, δράσεις στο Αστεροσκοπείο του Σκίνακα κλπ.), ενώ στενή συνεργασία έχει το Πανεπιστήμιο με σχολεία, μουσεία και δημοτικές βιβλιοθήκες. Αξίζει ακόμα να σημειωθεί ότι το Πανεπιστήμιο Κρήτης έχει θεσπίσει «Βραβείο Κοινωνικής Προσφοράς», για συναδέλφους που έχουν συμβάλει καθοριστικά στη διασύνδεση με την κοινωνία.
Ανταποκριθήκαμε λοιπόν θετικά στην ιδέα του Δήμου Αγίου Νικολάου για ίδρυση Κέντρου Μεσογειακού Πολιτισμού, με έδρα τη Νεάπολη, και με χαρά πληροφορηθήκαμε ότι θα παραχωρηθούν χώροι για δράσεις του Πανεπιστημίου Κρήτης. Πρόκειται, όπως γνωρίζετε, για την οικία Φθενάκη, η οποία θα ανακαινιστεί: εκεί θα φιλοξενηθούν οι εκδηλώσεις του νέου Κέντρου, καθώς και το Εργαστήριο Μεσαιωνικής και Νεότερης Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Τμήματος Ιστορίας-Αρχαιολογίας του Παν/μίου Κρήτης. Δράσεις επίσης θα μπορούσαν να διοργανωθούν στο κινηματοθέατρο και σε άλλες αίθουσες.
Η επικείμενη υπογραφή μνημονίου συνεργασίας μεταξύ του Πανεπιστημίου Κρήτης και του Δήμου Αγίου Νικολάου θα επικυρώσει τη συνεργασία. Παράλληλα, θα συγκροτηθεί επιτροπή, με μέλη από το Πανεπιστήμιο Κρήτης και την τοπική κοινωνία της Νεάπολης, η οποία θα προτείνει πλάνο δράσεων σε ετήσια βάση. Από το Πανεπιστήμιο Κρήτης θα συμμετάσχουν στην επιτροπή η κα Μαρίνα Δετοράκη, Καθηγήτρια Βυζαντινής Φιλολογίας, η κα Ελευθερία Ζέη, Καθηγήτρια Νεότερης Ιστορίας και η κα Κατερίνα Μπαντινάκη, Καθηγήτρια Φιλοσοφίας, εκλεκτές και δραστήριες συνάδελφοι. Έχω τη χαρά και την τιμή να συντονίζω αυτή την επιτροπή, κατόπιν απόφασης του Συμβουλίου Διοίκησης του Πανεπιστημίου Κρήτης.
Α.: Ποια θεωρείτε ότι θα μπορούσε να είναι η αλληλεπίδραση του Κέντρου με τον τόπο μας; Θα μπορούσαμε να σκεφτούμε διαλέξεις ανοιχτές για το κοινό υπό μορφή «Ανοικτού Πανεπιστημίου», συμμετοχή ερευνητών και ιστορικών σε προγράμματα του πανεπιστημίου, διοργάνωση πολιτιστικών εκδηλώσεων κ.λ.π.
Μ.Τ.: Φυσικά. Πλήθος δράσεων μπορούν να διοργανωθούν: διαλέξεις για το ευρύ κοινό, εργαστήρια (workshops), ερευνητικές δράσεις για τον πολιτισμό, την ιστορία και το περιβάλλον, ημερίδες, βιβλιοπαρουσιάσεις, λέσχες φιλαναγνωσίας, προβολές ταινιών κ.ά. Θεωρώ επίσης σημαντικές τις δράσεις για τη νέα γενιά: πχ πρόσφατα διοργανώσαμε στο Ρέθυμνο θερινό σχολείο για μαθητές/τριες γυμνασίου για τη χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης. Αυτή η δράση θα μπορούσε να γίνει, νομίζω, και στον νομό Λασιθίου (ήδη υπήρξε πρόταση να γίνει η δράση και στο Ηράκλειο). Επίσης, όταν ανακαινιστεί η οικία Φθενάκη, θα αποτελέσει, πιστεύω, σημαντικό κέντρο, μεταξύ άλλων, και για τη μελέτη της μεσαιωνικής και νεότερης ιστορίας και αρχαιολογίας. Ήδη το Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης έχει προτείνει εκδηλώσεις, όπως, για παράδειγμα, θερινά σχολεία, ημερίδες και προγράμματα για αλλοδαπούς/ές φοιτητές/τριες Erasmus. Το Εργαστήριο θα φιλοξενεί φοιτητές/τριες που θα συμμετέχουν στις αρχαιολογικές έρευνες στον νομό Λασιθίου και αυτό θα δώσει νέα ώθηση στο Κέντρο. Τέλος, δεδομένου ότι ο σταθμός Φινοκαλιά βρίσκεται στο Μεραμπέλο, θα μπορούσαν να διοργανωθούν δράσεις για την κλιματική αλλαγή.
Α.:Τα μικρά αστικά κέντρα, όπως αυτά του Ν. Λασιθίου, έχουν ανάγκη εξωστρέφειας και τόνωσης – πέρα από της οικονομικής – και της πολιτιστικής και κοινωνικής τους ζωής. Θα μπορούσε το Κέντρο να συμβάλει σ’ αυτό;
Μ.Τ.: Βεβαίως. Ακριβώς αυτό ευελπιστούμε, να τονωθεί η τοπική πολιτιστική ζωή της Νεάπολης και ευρύτερα του νομού Λασιθίου και να αποτελέσει το Κέντρο σημείο αναφοράς σε θέματα πολιτισμού. Από συζητήσεις που έχουμε κάνει με τους αρμόδιους φορείς του Δήμου Αγίου Νικολάου έχουμε διαπιστώσει ότι υπάρχει μεγάλη προθυμία από την τοπική κοινωνία να αγκαλιάσει τις δράσεις του Κέντρου. Επομένως, με καλή συνεργασία και συντονισμό, πιστεύω ότι τα αποτελέσματα θα είναι πολύ αξιόλογα.
Α.: Από την άλλη πλευρά, τι είναι αυτό που θα προσδοκούσε το Πανεπιστήμιο Κρήτης και η νέα του δομή από την τοπική κοινωνία. Πώς θα μπορούσε η τοπική κοινωνία να συμβάλει στους σκοπούς της; Ποιες είναι οι άμεσες ανάγκες που θα ζητούσε να εξασφαλιστούν από την Τοπική Αυτοδιοίκηση;
Μ.Τ.: Καταρχάς, ευχαριστούμε θερμά τον Δήμο Αγίου Νικολάου για την προσέγγιση με το Παν/μιο Κρήτης και για όλες τις ενέργειές του για την ευόδωση του Κέντρου Μεσογειακού Πολιτισμού. Αρωγός μας σε αυτή την προσπάθεια είναι και η Περιφέρεια Κρήτης, που έχει δεσμευτεί να αναλάβει το μεγαλύτερο μέρος της δαπάνης για την ανακαίνιση της οικίας Φθενάκη. Εμείς, ως Πανεπιστήμιο Κρήτης, μπορούμε να συμβάλουμε στο ακαδημαϊκό και πολιτιστικό επίπεδο. Θα χρειαστούμε στήριξη για τους χώρους (συντήρηση, υλικοτεχνική υποδομή, ανακαίνιση της οικίας Φθενάκη κλπ.), αλλά και βοήθεια σε πρακτικά θέματα διοργάνωσης. Επίσης, για να έχει επιτυχία το νέο Κέντρο, θα πρέπει να προβληθούν επαρκώς οι δράσεις του (κυρίως από τα τοπικά μέσα, ψηφιακά και έντυπα, ιστοσελίδες και μέσα κοινωνικής δικτύωσης). Τέλος, και σημαντικότερο, προσδοκούμε ότι οι δράσεις του Κέντρου θα δώσουν την ευκαιρία στην τοπική κοινωνία να έρθει σε στενότερη επαφή με το Πανεπιστήμιο και θα ενθαρρύνουν τη νέα γενιά να επιλέξει το ίδρυμά μας ως προορισμό σπουδών.
Α.: Ποιες είναι οι προκλήσεις που θα αντιμετωπίσει, κατά τη γνώμη σας, το νέο Κέντρο;
Μ.Τ.: Η μεγαλύτερη πρόκληση είναι η ίδια δημιουργία και βιωσιμότητα του Κέντρου. Θα καταβάλουμε κάθε προσπάθεια να καταστεί το Κέντρο ένας ζωντανός οργανισμός, πόλος έλξης για την κοινωνία και ειδικά για τη νέα γενιά. Θα ενθαρρύνουμε συναδέλφους από όλη την Κρήτη, αλλά και από αλλού στην Ελλάδα και το εξωτερικό, για να συμμετάσχουν στις δράσεις του. Ευελπιστούμε τέλος ότι θα μπορέσουμε να ξεπεράσουμε τυχόν γραφειοκρατικά εμπόδια που μπορεί να προκύψουν (πχ ως προς την ανακαίνιση της οικίας Φθενάκη). Γενικά, πιστεύω ότι οι προοπτικές που ανοίγονται είναι σημαντικότερες από τις δυσκολίες που μπορεί να ανακύψουν—γι’ αυτό είμαι αισιόδοξη για αυτή την πρωτοβουλία.
Α.: Να ρωτήσουμε τέλος ποια είναι τα επόμενα βήματα του σχεδιασμού για την υλοποίηση της δράσης και πότε προσδοκούμε να την καλωσορίσουμε στον τόπο μας;
Μ.Τ.:Στόχος μας είναι να γίνουν οι πρώτες δράσεις κατά τους πρώτους μήνες του 2026. Περισσότερες πληροφορίες θα ανακοινωθούν εν ευθέτω χρόνω. Σας ευχαριστώ θερμά για την πρόσκληση να δώσω αυτή τη συνέντευξη.
Α.: Σας ευχαριστούμε πολύ!
Π.Κ.
