Μια αποκαλυπτική εικόνα για την οικονομική κατάσταση και την κοινωνική συνοχή στο Λασίθι φέρνει στο φως η νέα έρευνα του Περιφερειακού Παρατηρητηρίου Κοινωνικής Ένταξης της Περιφέρειας Κρήτης, που δημοσιεύθηκε τον Νοέμβριο του 2025. Η μελέτη, που εξετάζει τα φορολογικά δεδομένα της τριετίας 2021-2023, καταδεικνύει ότι παρ’ όλο που οι δείκτες ευημερίας βελτιώνονται συνολικά, το Λασίθι κινείται σε «δύο ταχύτητες», με το χάσμα μεταξύ των εύπορων και των ευάλωτων στρωμάτων να διευρύνεται, ειδικά στα αστικά κέντρα.
Ο Άγιος Νικόλαος και το παράδοξο της ανάπτυξης
Ο Δήμος Αγίου Νικολάου επιβεβαιώνει τον ρόλο του ως η «ατμομηχανή» της Περιφερειακής Ενότητας. Είναι ο μοναδικός δήμος στο Λασίθι -και ένας από τους τρεις συνολικά στην Κρήτη, μαζί με Ηράκλειο και Χανιά, που καταγράφει θετική απόκλιση (+3%) σε σχέση με το μέσο οικογενειακό εισόδημα όλης της Περιφέρειας. Η οικονομική αυτή ισχύς αποτυπώνεται και στη μεγάλη θετική απόκλιση από το εθνικό όριο φτώχειας (+39%), γεγονός που τον κατατάσσει ψηλά στον χάρτη της ευημερίας.
Ωστόσο, πίσω από τους θετικούς μέσους όρους κρύβεται μια ανησυχητική πραγματικότητα. Η έρευνα αναδεικνύει ότι στον Άγιο Νικόλαο, τα νοικοκυριά με τα χαμηλότερα εισοδήματα (κάτω των 5.000 ευρώ) δέχθηκαν ισχυρό πλήγμα. Συγκεκριμένα, το εισόδημα των φτωχότερων στρωμάτων μειώθηκε κατά 11% μέσα στην τριετία.
Το στοιχείο αυτό επιβεβαιώνει το συμπέρασμα της μελέτης ότι στα μεγάλα τουριστικά και αστικά κέντρα, η φτώχεια γίνεται πιο «ανθεκτική» και οι ανισότητες οξύνονται, καθώς η γενική ανάπτυξη δεν διαχέεται στα χαμηλότερα κλιμάκια.
Ιεράπετρα και Σητεία: Βελτίωση, αλλά κάτω από τον μέσο όρο
Στους άλλους δύο μεγάλους δήμους, Ιεράπετρας και Σητείας, η εικόνα είναι διαφορετική. Και οι δύο κατέγραψαν σημαντική αύξηση του μέσου οικογενειακού εισοδήματος κατά 32% την περίοδο 2021-2023. Παρ’ όλα αυτά, παραμένουν κάτω από τον μέσο όρο της Κρήτης: η Ιεράπετρα υπολείπεται κατά 5% και η Σητεία κατά 8%.
Το ανησυχητικό είναι πως και σε αυτούς τους δήμους, η θέση των πιο αδύναμων οικονομικά νοικοκυριών επιδεινώθηκε, έστω και οριακά.
Στην Ιεράπετρα το μέσο εισόδημα των φτωχών μειώθηκε κατά 2% και στη Σητεία κατά 1%.
Αυτό έρχεται σε πλήρη αντίθεση με δήμους της Δυτικής Κρήτης (όπως τα Σφακιά ή ο Αποκόρωνας), όπου τα εισοδήματα των φτωχών νοικοκυριών σημείωσαν άνοδο. Η έρευνα τονίζει σαφώς ότι η Ανατολική Κρήτη υφίσταται μεγαλύτερες πιέσεις στα ευάλωτα νοικοκυριά συγκριτικά με τη Δυτική.
Οροπέδιο Λασιθίου: Η ιδιαιτερότητα της ορεινής ζώνης
Στο Δήμο Οροπεδίου Λασιθίου, τα στοιχεία αντικατοπτρίζουν τις δυσκολίες των ορεινών περιοχών. Ο δήμος κατέγραψε μία από τις χαμηλότερες αυξήσεις εισοδήματος στο νησί (+21%), ενώ η απόκλισή του από τον μέσο όρο της Κρήτης είναι στο -15%.
Τα πολύ χαμηλά εισοδήματα εδώ μειώθηκαν περαιτέρω κατά 5%.
Παρ’ ότι οι εισοδηματικές ανισότητες εμφανίζονται μικρότερες σε σχέση με τα αστικά κέντρα, αυτό συμβαίνει επειδή η πλειοψηφία των εισοδημάτων κινείται σε χαμηλότερα επίπεδα, δημιουργώντας μια συνθήκη «ισορροπίας προς τα κάτω».
Συμπεράσματα
Τα δεδομένα του Νοεμβρίου 2025 κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για την κοινωνική συνοχή στο Λασίθι. Ενώ ο Άγιος Νικόλαος καλπάζει οικονομικά, αλλά αφήνει πίσω τους φτωχότερους, η Ιεράπετρα και η Σητεία παλεύουν να καλύψουν το έδαφος προς τον περιφερειακό μέσο όρο, και το Οροπέδιο αντιμετωπίζει δομικά προβλήματα χαμηλού εισοδήματος. Τα εισοδήματα στη βάση της κοινωνικής πυραμίδας αντιμετωπίζουν πραγματική μείωση, μεγάλη και επικίνδυνη και είναι πλέον επιτακτική για την περιοχή μας να δούμε την εικόνα αυτή.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΤΣΑΛΑΚΗΣ
