Την εκδοχή που επικαλούνται κύκλοι του Υπουργείου Πολιτισμού, ότι δηλαδή η υποψηφιότητα της αυτοτελούς εγγραφής της Σπιναλόγκας στον Κατάλογο των Μνημείων Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς ανεκλήθη από το ίδιο το ΥΠ.ΠΟ. για να αποτρέψει το… ρίσκο μιας αρνητικής απάντησης από τη Γ.Σ. της Unesco και τον κίνδυνο για πάγωμα για πολλά χρόνια μιας νέας υποψηφιότητάς της, με καλύτερη προετοιμασία του φακέλου, φαίνεται να έχει υιοθετήσει και ο Δήμαρχος Αγίου Νικολάου Μανώλης Μενεγάκης.
Το συμπέρασμα από τη συζήτηση που έγινε στην ειδική συνεδρίαση λογοδοσίας του Δημοτικού Συμβουλίου είναι ότι η δημοτική αρχή δεν έχει εγκαταλείψει ως επιδίωξη την ανασύνταξη και επανυποβολή του φακέλου υποψηφιότητας της Σπιναλόγκας για την Unesco, απλά, όπως τόνισε και έχει επαναλάβει και άλλες φορές, αυτό πρέπει να γίνει αφού ωριμάσουν ορισμένες συνθήκες στις οποίες αναφέρθηκε συγκεκριμένα. Πάντως, τη τρέχουσα χρονική περίοδο, ο κ. Μενεγάκης δεν τη θεωρεί πρόσφορη για ανακίνηση της υπόθεσης της Σπιναλόγκας.
Τη συζήτηση στη «Λογοδοσία», προκάλεσε η ερώτηση της δημοτικής συμβούλου Δέσπως Καρνιαδάκη, η οποία ζήτησε από τον Δήμαρχο να απαντήσει στα εξής:
* Ποιες συγκεκριμένες ενέργειες έχουν πραγματοποιηθεί μέχρι σήμερα από τον Δήμο για την επαναφορά, επανεξέταση ή επικαιροποίηση του φακέλου ένταξης της Σπιναλόγκας στην UNESCO;
*Υπάρχει σήμερα συγκεκριμένος οδικός χάρτης, χρονοδιάγραμμα ή στρατηγικός σχεδιασμός για την επανεκκίνηση της διαδικασίας διεθνούς αναγνώρισης της Σπιναλόγκας;
*Ποιες είναι, κατά την άποψη της Δημοτικής Αρχής, οι βασικές εκκρεμότητες, δυσκολίες ή παραλείψεις που μέχρι σήμερα δεν έχουν επιτρέψει την ολοκλήρωση της διαδικασίας ένταξης.
Ο κ. Μενεγάκης ανέφερε ότι σε κάποια κρίσιμη φάση εξέλιξης του εγχειρήματος και υποστήριξης του αιτήματος απεκόπη η Περιφέρεια Κρήτης και αυτό δεν ήταν σωστό… Τόνισε ότι ως δημοτική αρχή «δεν παρατάει την μονομερή εγγραφή της Σπιναλόγκας στον Κατάλογο της Unesco, όμως ο Δήμος χρειάζεται καλύτερη προετοιμασία, σε συνεργασία με την Περιφέρεια Κρήτης.
Ως στοιχείο που βελτιώνει την προετοιμασία για επαναδιατύπωση του αιτήματος, ο δήμαρχος θεωρεί την υλοποίηση των υποδομών που έχουν προγραμματιστεί να γίνουν πάνω στο νησί. Κατά ένα μέρος έχει υλοποιηθεί η ηλεκτροδότηση με το ποντισμένο καλώδιο του ΔΕΔΔΗΕ και απομένει η σύνδεση με τον ηλεκτρολογικό πίνακα και το δίκτυο διανομής πάνω στο νησί. Εξ άλλου το ΚΑΣ ενέκρινε και τη σύνδεση του νυχτερινού φωτισμού του νησιού με ηλεκτρικό ρεύμα, τερματίζοντας τη χρήση γεννήτριας πετρελαίου.
Επίσης υπάρχουν κονδύλια για την λειτουργία «κόμπακτ» βιολογικού και την ύδρευση του νησιού και έχει γίνει προγραμματισμός έγκρισης των αντίστοιχων μελετών. Προχωρεί και η επικαιροποίηση της υπάρχουσας μελέτης κατασκευής νέας προβλήτας πρόσδεσης των ημεροπλοίων για την ασφαλέστερη επιβίβαση/αποβίβαση επισκεπτών, είπε ο κ. Μενεγάκης.
Όπως προέκυψε από τη συζήτηση επίκειται και μια προγραμματική σύμβαση του Δήμου – ΔΕΥΑΑΝ και ΥΠ.ΠΟ. για το έργο της μεταφοράς του σωλήνα ύδρευσης της Σπιναλόγκας.
Αφού ολοκληρωθούν όλα αυτά, με πρωτοβουλία του ο Δήμος σε συνεργασία με την Περιφέρεια Κρήτης, θα επαναφέρει το αίτημα «σε πιο ισχυρές βάσεις, ώστε να έχει μεγαλύτερες πιθανότητες εγγραφής στον Κατάλογο και δε θα διστάσουμε να συμβουλευτούμε και ειδικούς εμπειρογνώμονες για τις υποψηφιότητες στην Unesco», είπε ο δήμαρχος.
Διευκρίνισε ότι «αυτόν τον καιρό είμαστε στη φάση των σειριακών εγγραφών μνημείων στον Κατάλογο της Unesco και υπήρχε κίνδυνος εάν ετίθετο τώρα ξανά, να μας πουν τι τη θέλετε τη μεμονωμένη εγγραφή, να μπείτε σε μια σειριακή εγγραφή μαζί με ανάλογα μνημεία… Αλλά η Σπιναλόγκα δεν είναι περίπτωση που μπορεί να συμπεριληφθεί σε σειριακή εγγραφή μαζί με πολλά άλλα μνημεία. Και είμαι σε θέση να γνωρίζω ότι ούτε το ΥΠ.ΠΟ. ήθελε κάτι τέτοιο εξ αρχής, όπως προκύπτει από τα… συμφραζόμενα».
Μοναδικό μνημείο
«Η Σπιναλόγκα αποτελεί ένα μνημείο μοναδικής ιστορικής, πολιτιστικής και ανθρωπιστικής σημασίας, όχι μόνο για την Κρήτη και την Ελλάδα, αλλά και για τη διεθνή κοινότητα. Η ιστορία της, ως ενετικό φρούριο αλλά κυρίως ως τόπος ανθρώπινου πόνου, κοινωνικού αποκλεισμού, μνήμης και αξιοπρέπειας, της προσδίδει έναν ιδιαίτερο παγκόσμιο συμβολισμό, που υπερβαίνει τα στενά όρια ενός οχυρωματικού μνημείου», τόνισε η κ. Καρνιαδάκη, παραθέτοντας λεπτομερή καταγραφή του χρονικού της προσπάθειας σύνταξης και υποβολής του φακέλου υποψηφιότητας της Σπιναλόγκας, που ξεκίνησε το 2009.
Μετά από 13 χρόνια και συγκεκριμένα στις 6-8-2022, κατά τη διάρκεια συνάντησης στον Δήμο Αγίου Νικολάου, η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη αποκάλυψε δημόσια ότι η αξιολόγηση της ICOMOS — του επιστημονικού συμβούλου της UNESCO — υπήρξε εξαιρετικά αρνητική ως προς την αυτοτελή εγγραφή της Σπιναλόγκας.
Σύμφωνα με τις τότε δηλώσεις της Υπουργού, η UNESCO έκρινε ότι η Σπιναλόγκα δεν μπορεί να προχωρήσει ως αυτοτελής υποψηφιότητα, αλλά μόνο στο πλαίσιο μιας σειριακής εγγραφής μαζί με άλλα σημαντικά ενετικά φρούρια της Μεσογείου, μέσω συνεργασίας με χώρες όπως η Ιταλία, η Ισπανία, η Μάλτα και η Κύπρος.
Η ίδια ανέφερε επίσης ότι: εάν δεν είχε αποσυρθεί εγκαίρως ο φάκελος της αυτοτελούς υποψηφιότητας, υπήρχε κίνδυνος οριστικού αποκλεισμού κάθε μελλοντικής υποβολής, ότι το Υπουργείο Πολιτισμού εξετάζει την προώθηση φακέλου για την απονομή Σήματος Ευρωπαϊκής Πολιτιστικής Κληρονομιάς, ενώ σε δεύτερο στάδιο θα μπορούσε να υπάρξει προετοιμασία για σειριακή εγγραφή με άλλα μεσογειακά φρούρια.
Στην αλλαγή «πορείας» διαχείρισης της υπόθεσης της Σπιναλόγκας από το ΥΠ.ΠΟ. και τις δηλώσεις της κ. Μενδώνη είχε αντιδράσει δημόσια ο τότε Δήμαρχος Αγίου Νικολάου Αντώνης Ζερβός, επισημαίνοντας ότι η κατεύθυνση της αυτοτελούς εγγραφής είχε δοθεί εξαρχής από το ίδιο το Υπουργείο Πολιτισμού και ότι επί σειρά ετών όλες οι εμπλεκόμενες υπηρεσίες εργάστηκαν στη βάση αυτής της στρατηγικής.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η Σπιναλόγκα δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη ενετικό φρούριο, αλλά ένα παγκόσμιο μνημείο ανθρώπινου πόνου και μνήμης, με μοναδικό ιστορικό και συμβολικό χαρακτήρα, ο οποίος δεν μπορεί να υποβαθμιστεί μέσα σε μια γενική σειριακή καταχώριση οχυρωματικών έργων.
Παρά τις δημόσιες αναφορές και τη σπουδαιότητα του θέματος για την πολιτιστική ταυτότητα, την ιστορική μνήμη και τη διεθνή προβολή της περιοχής μας, μέχρι σήμερα δεν έχει παρουσιαστεί επίσημα ούτε σαφές χρονοδιάγραμμα ούτε συγκεκριμένος στρατηγικός σχεδιασμός για την επαναφορά και συνέχιση της διαδικασίας, τόνισε η κ. Καρνιαδάκη.
Επειδή η υπόθεση της Σπιναλόγκας αφορά την ιστορική παρακαταθήκη του τόπου μας, αλλά και σημαντικές αναπτυξιακές και πολιτιστικές προοπτικές για τον Δήμο Αγίου Νικολάου και όλα αυτά συναρτώνται και με τη διεθνή αναγνώριση της σημασίας και αξίας του μνημείου με την αυτοτελή εγγραφή του στον Κατάλογο των Μνημείων Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Unesco, δεν θα πρέπει να χαθεί ακόμη περισσότερος χρόνος, για την επίτευξη αυτού του στόχου, τόνισε η δημοτική σύμβουλος της ελάσσονος μειοψηφίας.
ΝΙΚΟΣ ΤΡΑΝΤΑΣ
