Έχω στα χέρια μου έναν συλλεκτικό Οδηγό Κρήτης, έκδοση Ελευθερουδάκη, του 1930. Διαβάστε πώς ήταν ο τόπος μας 86 μόλις χρόνια πριν:
– Υπάρχει από Ηράκλειο για Άγιο Νικόλαο τακτική ακτοπλοϊκή συγκοινωνία άπαξ τουλάχιστον της εβδομάδας. Προτιμητέα η δι’ αυτοκινήτου μετάβασις μέχρι Αγίου Νικολάου. Το ατμόπλοιο, προτού παρακάμψει το κατά την έξοδο του κόλπου του Μεραμπέλλου ακρωτήριο Αφορεσμένος διέρχεται προ της υπό των Βενετών οχυρωμένης νησίδας Σπιναλόγκα, όπου σήμερα λειτουργεί λεπροκομείο (κάτοικοι 264).
– Πέρα των Μαλίων η αμαξιτός οδός εισέρχεται εις την χαράδρα Σεληνάρι εν τω μέσω της οποίας ο εις όλην την νήσον γνωστός ως θαυματουργός ναός του Αγίου Γεωργίου.
– Μετά από 16 χιλιόμετρα η δροσερά και ωραία ως θερινή διαμονή Νεάπολις (κάτοικοι 2391). Από Νεαπόλεως η αμαξιτός διέρχεται δια των χωριών Χουμεριάκος (κάτοικοι 687) και Λίμνες (κάτοικοι 880) και καταλήγει στην πρωτεύουσα του νομού Λασιθίου Άγιο Νικόλαο (κάτοικοι 1543) παραθαλάσσια κωμόπολη. Διακρίνονται λείψανα του ενετικού φρουρίου Μιραμπέλλου.
– Υπάρχει καθημερινή συγκοινωνία αυτοκινήτων εις την εκ των πλουσιότερων και μεγαλύτερων της Κρήτης κωμόπολη Κρητσάν (κάτοικοι 2476). Από εκεί ο ταξιδιώτης δύναται να μεταβεί εντός τριών ωρών δια ζώου, μέσω δάσους, στο υψηλό οροπέδιο Καθαρό.
– Εις τρίωρον από του Αγίου Νικολάου απόστασιν βρίσκεται το Καλό Χωριό (κάτοικοι 520). Εκείθεν εις Παχείαν Άμμον (κάτοικοι 162) όπου υπάρχει υποφερτόν πανδοχείον. Ο βουλόμενος δύναται να μεταβεί εις Παχείαν Άμμον και κατευθείαν εξ Αγίου Νικολάου δια λέμβου ή ατμόπλοιου.
ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΚΛΩΝΤΖΑΣ
