Στην δημιουργία εθνικού διατροφικού οδηγού προχώρησε το Υπουργείο Υγείας ακολουθώντας τις προβλέψεις του Παγκοσμίου Οργανισμού Υγείας και των αποφάσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Επί της ουσίας πρόκειται για οδηγούς που αφορούν ξεχωριστά τις διάφορες περιόδους της ζωής του ανθρώπου και διαμορφώθηκαν μετά από εισήγηση της Εθνικής Επιτροπής Διατροφικής Πολιτικής, υιοθετήθηκαν από το Υπουργείο Υγείας για τον γενικό πληθυσμό και για ειδικές ομάδες πληθυσμού, όπως διαμορφώθηκαν στο πλαίσιο ειδικού έργου του Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών με τίτλο: «δημιουργία και ευρεία διάχυση γενικού και ειδικών διατροφικών οδηγών – ευ δια..τροφήν».
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, τα χρόνια μη μεταδομένα νοσήματα όπως οι καρδιαγγειακές ασθένειες, οι καρκίνοι, οι χρόνιες πνευμονικές παθήσεις και ο σακχαρώδης διαβήτης ευθύνονται για το 63% των θανάτων παγκοσμίως. Οι κυριότεροι παράγοντες για την αύξηση της νοσηρότητας και θνησιμότητας των εν λόγω ασθενειών είναι το κάπνισμα, οι κακές διατροφικές συνήθειες, η ανεπαρκής σωματική δραστηριότητα και η κατάχρηση αλκοόλ. Όπως αναφέρεται στο Ευρωπαϊκό Σχέδιο Δράσης για τα Τρόφιμα και τη Διατροφή 2015-2020 του Ευρωπαϊκού Γραφείου του Π.Ο.Υ., το αυξημένο σωματικό βάρος, η υπερβολική πρόσληψη ενέργειας, τα κορεσμένα και τα λιπαρά, η ζάχαρη και το αλάτι καθώς και η ανεπαρκής κατανάλωση λαχανικών, φρούτων και προϊόντων ολικής αλέσεως είναι βασικοί παράγοντες κινδύνου και πρέπει να αποτελέσουν θέματα προτεραιότητας. Επιπλέον, τα ποσοστά υπέρβασης βάρους και παχυσαρκίας σε παιδιά και εφήβους είναι πολύ υψηλά ιδιαίτερα στις χώρες της Νότιας Ευρώπης.
Παιδική παχυσαρκία
Με τα πρόσφατα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου (Ιούνιος 2017) σχετικά με τον περιορισμό της αύξησης της παιδικής παχυσαρκίας, τα κράτη μέλη καλούνται να αναπτύξουν διατροφικές προτάσεις για παιδιά και εφήβους που να αφορούν τόσο τα υγιή άτομα όσο και τα υπέρβαρα και παχύσαρκα άτομα, καθώς και να αναπτύξουν προτάσεις που θα προωθούν την καθημερινή φυσική δραστηριότητα.
«Ασφαλώς οι αναγνώστες θυμούνται τα στοιχεία που παρουσιάσατε για την παιδική παχυσαρκία στην περιοχή. Θυμούνται την εκδήλωση του Ιατρικού Συλλόγου Λασιθίου για τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα παραπάνω είναι συνδεδεμένα με την κακή διατροφή, που σημαίνει υπέρταση, σακχαρώδη διαβήτη και στο τέλος καρδιαγγειακά νοσήματα και σωρεία άλλων συνεπειών που αποτελούν την σύγχρονη μάστιγα για τον άνθρωπο. Αν θέλουμε να εστιάσουμε στην πρόληψη κι όχι στην αντιμετώπιση των ασθενειών, χρειαζόμαστε ένα σοβαρό πρόγραμμα, ένα εθνικό σχέδιο διατροφής», τονίζει ο πρόεδρος του Ιατρικού Συλλόγου Λασιθίου Κώστας Νικολαράκης, μιλώντας στην ΑΝΑΤΟΛΗ με αφορμή την έκδοση των οδηγών.
Διατροφή και οικονομική κρίση
Να σημειωθεί πως οι έρευνες των τελευταίων ετών δείχνουν ότι η οικονομική κρίση στις αναπτυγμένες χώρες έχει, μεταξύ άλλων, αντίκτυπο στη διατροφή ιδιαίτερα των κοινωνικοοικονομικά αδύναμων οικογενειών και των παιδιών τους και ότι, κατά τις περιόδους αυτές, οι διατροφικές επιλογές παύουν να είναι υγιεινές και περιλαμβάνουν: α) κατανάλωση συσκευασμένων τροφίμων με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη, λιπαρών και αλατιού β) αυξημένη κατανάλωση γρήγορου ή έτοιμου φαγητού γ) μείωση κατανάλωσης φρούτων, φρέσκων λαχανικών, ψαριών και κρέατος.
Τέλος, θεωρείται ότι μία από τις κύριες αιτίες των χρόνιων ασθενειών που συνδέονται με τη διατροφή είναι η απομάκρυνση από την ελληνική παραδοσιακή διατροφή και η κατανάλωση έτοιμου φαγητού.
Η σημασία της πρόληψης
Όπως σημειώνει ο κ. Νικολαράκης, είναι ιδιαίτερα κοστοβόρα τα σχέδια για την υγεία διότι εστιάζουν στην δημιουργία μόνο υποδομών και μονάδων αυξημένης και ειδικής φροντίδας. «Είναι καλά τα σχέδια αυτά και σημαντικά, αλλά είναι κρίσιμο να δαπανάται μέρος των χρημάτων αυτών στην πρόληψη για να μειωθεί ο βαθμός νοσηρότητας των ανθρώπων. Βασικό στοιχείο της πρόληψης είναι η διατροφή και η προστασία του περιβάλλοντος. Άρα αν έχουμε μια υγιή διατροφή κι ένα περιβάλλον χωρίς καπνούς και σωματίδια, τότε έχουμε κάνει ένα σωστό βήμα στην σωστή κατεύθυνση, που είναι να προλαμβάνουμε κι όχι να τρέχουμε όταν εμφανιστεί μία ασθένεια», υπογραμμίζει ο κ. Νικολαράκης.
Η απόφαση του υπουργείου Υγείας
Σύμφωνα με την σχετική απόφαση του Υπουργού Υγείας, η βελτίωση των διατροφικών συνηθειών του πληθυσμού, με έμφαση στη μεσογειακή διατροφή, αποτελεί τον άξονα παρέμβασης των στρατηγικών στόχων του Υπουργείου Υγείας για το έτος 2017.
Ειδικότερα, οι διατροφικές συστάσεις αφορούν καταρχάς τους ενήλικες. Οι συστάσεις αυτές αφορούν τον γενικό πληθυσμό και συγκεκριμένα άτομα ηλικίας 18 έως 65 ετών. Η δεύτερη κατηγορία αφορά βρέφη, παιδιά και έφηβους, η τρίτη τις γυναίκες, σε κατάσταση εγκυμοσύνης και θηλασμού. Οι συστάσεις αφορούν τις γυναίκες κατά την αναπαραγωγική ηλικία, την εγκυμοσύνη, τη γαλουχία. Τέλος, υπάρχει και η κατηγορία που αφορά τα άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω.
Για κάθε ομάδα πληθυσμού έχουν εκδοθεί δυο τόμοι, οι οποίοι περιλαμβάνουν τις διατροφικές συστάσεις και την επιστημονική τεκμηρίωση. Επιπλέον, για κάθε ομάδα πληθυσμού, οι διατροφικές συστάσεις συνοδεύονται από δύο αφίσες και ένα τρίπτυχο φυλλάδιο με συνοπτικές πληροφορίες. Οι διατροφικοί οδηγοί και το συνοδευτικό υλικό τους διατίθενται μέσω του ιστότοπου του υπουργείου Υγείας.
Παράλληλα, στη σχετική εγκύκλιο που στάλθηκε σημειώνεται πως η ενημέρωση των μαθητών, των πολιτών, των καταναλωτών, των εκπαιδευτικών και των επαγγελματιών σχετικά με τη διάδοση και την υιοθέτηση υγιεινών διατροφικών συνηθειών, με στόχο την ευαισθητοποίηση και την ενημέρωση των διατροφικών συστάσεων, θα πρέπει να γίνει μέσα από συγκεκριμένες δράσεις, όπως η εκπαίδευση και προαγωγή της υγείας και ευρύτερα της δημόσιας υγείας των επαγγελματιών υγείας και άλλων στελεχών αρμόδιων υπηρεσιών στον δημόσιο και ιδιωτικό τομέα που απασχολούνται σε δομές και υπηρεσίες σχετικές με την ευαισθητοποίηση και ενημέρωση σχετικά με την υιοθέτηση υγιεινών διατροφικών συνηθειών. Ανάλογες δράσεις εκπαίδευσης μπορούν να υλοποιηθούν και σε φορείς, Μονάδες Υγείας και Προγράμματα Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας και ιδιαίτερα στο πλαίσιο του ΠΕΔΥ, σε συνεργασία Τοπικής και Περιφερειακής Αυτοδιοίκησης καθώς και στις υπηρεσίες και τις σχολικές μονάδες Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης για την ευαισθητοποίηση των παιδιών και των νέων σε θέματα που σχετίζονται με την προαγωγή και ενδυνάμωση ορθών προτύπων διατροφής βασισμένων στην ελληνική παράδοση και τη μεσογειακή διατροφή.
Πρώτα η πρόληψη
Η πρωτοβουλία είναι προς την σωστή κατεύθυνση, τονίζει ο κ. Νικολαράκης, εξηγώντας πως δεν είναι ένα απλό ανάγνωσμα ή ένας οδηγός εύπεπτος για να διαβάσουμε, αλλά να κατανοήσουν όλοι ποιοι κίνδυνοι ελλοχεύουν, να ενστερνιστεί ο κόσμος τις αρχές αυτές.
«Δεν έχει νόημα να κλαίμε κάθε λίγο και λιγάκι για τους καρκίνους και τα καρδιακά νέων ανθρώπων. Πρέπει ως κοινωνία να αφυπνιστούμε και να δώσουμε βάρος στην πρόληψη. Τώρα, όταν λέμε υγεία εννοούμε αεροπλάνα, ακριβά φάρμακα, ακριβές υποδομές και μέσα. Δεν είναι αυτά όμως. Υγεία σημαίνει προγράμματα διατροφής στα σχολεία και στο σπίτι. Πρέπει η πολιτεία να βρει τους τρόπους να προωθηθούν αυτά τα προγράμματα», υπογραμμίζει ο κ. Νικολαράκης.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΤΣΑΛΑΚΗΣ
