Μπροστά σε ένα γραμμόφωνο βρέθηκα, σε χωριό του νομού Ηρακλείου. Ο ιδιοκτήτης τοποθέτησε ένα μεγάλο δίσκο 78 στροφών, «κούρδισε» με το χέρι τη συσκευή και τοποθέτησε το βραχίονα με τη βελόνα επάνω του. Στα αυτιά έφτασε ο χαρακτηριστικός ήχος παλιού ρεμπέτικου τραγουδιού. Ας δούμε την εξέλιξη του ήχου μέχρι τις μέρες μας, ένα ταξίδι μέσα από τον ήχο, από το φωνογράφο στο streaming!
Η ιστορία ξεκινά το 1877, όταν ο Τόμας Έντισον παρουσιάζει τον φωνόγραφο… μια συσκευή, αυτήν με το χωνί, που μπορούσε για πρώτη φορά να ηχογραφήσει και να αναπαράγει ανθρώπινη φωνή.
Λίγα χρόνια αργότερα, ο Εμίλ Μπερλίνερ εισάγει κάτι που θα άλλαζε τα πάντα, τον επίπεδο δίσκο (βινίλιο). Παρουσιάζει το γραμμόφωνο (1877-1920). Ο ήχος παραγόταν μηχανικά, χωρίς ηλεκτρισμό, ήταν πιο σταθερός και πιο εύκολος στην παραγωγή. Η μουσική έγινε προσβάσιμη σε ευρύτερο κοινό. Αυτό ήταν το γραμμόφωνο που αναφέρω αρχικά.
Ο ηλεκτρισμός φέρνει τη δεύτερη επανάσταση. Από τη δεκαετία του 30, μέχρι το 1980, το πικάπ και οι δίσκοι βινυλίου προσφέρουν καθαρότερο ήχο, μεγαλύτερη διάρκεια. Το πικάπ έγινε σύμβολο της μουσικής κουλτούρας, ειδικά στη ροκ και τη ντίσκο εποχή. Οι δίσκοι των 33 και των 45 στροφών κυκλοφορούν σε μεγάλες ποσότητες. Μ’ αυτούς μεγάλωσε η δική μου γενιά.
Ακολουθεί, από τις δεκαετίες του 50 και του 60, μέχρι το 1990, η μαγνητική ταινία και λίγο αργότερα η κασέτα. Μπορούσαμε να ηχογραφήσουμε μουσική ή φωνή στο σπίτι μας. Το Walkman τη δεκαετία του ’80 μας έδωσε κάτι πρωτόγνωρο, την προσωπική μουσική εμπειρία, όπου κι αν βρισκόμασταν!
Η μεγάλη αλλαγή έρχεται με την ψηφιακή επανάσταση (1980-2000). Τα CD εξαφανίζουν τους θορύβους και τη φθορά, ενώ το MP3 απελευθερώνει τη μουσική από τα φυσικά μέσα. Μέσα σε λίγα χρόνια, οι δίσκοι και οι κασέτες δίνουν τη θέση τους σε αρχεία, playlists και μικρές συσκευές τσέπης.
Η σημερινή πλέον εποχή χαρακτηρίζεται από το streaming, την αναπαραγωγή μουσικής σε ροή. Πλατφόρμες όπως το Spotify και το AppleMusic προσφέρουν πρόσβαση σε εκατομμύρια τραγούδια άμεσα, χωρίς αποθήκευση, χωρίς συσκευές, χωρίς περιορισμούς.
ΛΕΩΝ.Κ.
