Ξεφυλλίζω ένα ξεχωριστό βιβλίο, τις «Λαϊκές τελετουργίες στην Κρήτη» (έκδοση 2023). Στο βιβλίο γίνεται εκτενής αναφορά σε τελετουργίες και έθιμα που, όπως αναφέρεται στο οπισθόφυλλο, «αναδεικνύουν τις παμπάλαιες καταβολές του παραδοσιακού μας πολιτισμού, τις αξίες και τη σχέση του με τη φύση, την πίστη και την καθημερινή ζωή». Πρόκειται για μία συστηματική καταγραφή 40 χρόνων, όπως τα έχει ζήσει ο βραβευμένος συγγραφέας Νίκος Ψιλάκης.
Ως λαϊκές τελετουργίες ο συγγραφέας εννοεί τις εθιμικές πρακτικές που συνδέονται με τη λαϊκή λατρεία, επαναλαμβάνονται σε συγκεκριμένους τόπους και χρόνους και εκφράζονται με ποικίλες εκδηλώσεις και συμβολισμούς. Πρόκειται για ένα βιβλίο που αποτελεί ένα ισχυρό κρίκο που συνδέει τη σημερινή Κρήτη με το απώτερο παρελθόν της. Το έργο είναι εμπλουτισμένο με εξαιρετικές φωτογραφίες που έχουν ληφθεί από τον ίδιο.
Στις 608 σελίδες του παρουσιάζονται κατά μήνα, έθιμα και τελετουργίες από διάφορες περιοχές της Κρήτης. Αναζητήσαμε αναφορές από το νομό Λασιθίου και υπάρχουν αρκετές, αλλά θα μπορούσαν να είναι και περισσότερες. Ενδεικτικά αναφέρονται:
Τα Φωτοκάλαντα Μεραμπέλλου (18ου αιώνα), το πανηγύρι στον Άγιο Ισίδωρο Σητείας, το Αγίασμα του Αγίου Σίνα στη Νεάπολη, ο στολισμός του Επιτάφιου στη Μονή Βιδιανή του Οροπεδίου Λασιθίου, στο Μαρμακέτο και στο Λιμνάκαρο της Δίκτης, στα φύκια και στις μαλλιαρές πέτρες της Ελούντας, στο περιστέρι με το φωτοστέφανο και τις εθιμικές απαρχές γάλακτος στη Σητεία, στην ιερή πορεία της Φανερωμένης στη Σητεία, στο πανηγύρι του Αϊ-Γιαννιού στο Οροπέδιο.
Σίγουρα είναι ένα βιβλίο που αξίζει να βρίσκεται στη βιβλιοθήκη του κάθε Κρητικού. Αποτελεί μία πολύτιμη πηγή γνώσης απ’ όπου μπορούμε να κοιτάξουμε ξανά, με σεβασμό, πράγματα που μπορεί να φαίνονται απλά, αλλά σηκώνουν το βάρος μιας πλούσιας κληρονομιάς μας.
ΛΕΩΝ. Κ.
