«Απού ’χει λάδι και κρασί και λάδι στο πιθάρι,
έχει του κόσμου τα καλά και του Θεού τη χάρη».
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ελιάς ο γεωπόνος Μιχάλης Παπαηλιάκης αναφέρθηκε (Creteone) στο κατ’ εξοχήν δένδρο της Κρήτης. Αξίζει να διαβάσουμε λίγα από τα λόγια του:
▪ Σήμερα, στην Κρήτη καλλιεργούνται 42 εκατομμύρια ελαιόδεντρα, καλύπτοντας το 70% των καλλιεργήσιμων εκτάσεων του νησιού.
▪ Σύμφωνα με την αρχαιολογική έρευνα, η Κρήτη είναι η πρώτη περιοχή της Ευρώπης, όπου καλλιεργήθηκε το ελαιόδεντρο και αξιοποιήθηκαν τα προϊόντα του.
▪ Η άγρια ελιά υπήρχε ήδη στο νησί, αλλά η συστηματική καλλιέργεια ήρθε περίπου το 6000 π.Χ. από τους Φοίνικες, οι οποίοι εγκαταστάθηκαν στην ανατολική Μεσόγειο.
▪ Στην Κρήτη από την αρχαιότητα καλλιεργούνταν δύο βασικές ποικιλίες: η θρούμπα του Αιγαίου (χονδρολιά) και η μαστοειδής (τσουνάτη). Αργότερα, προστέθηκε και η τρίτη ποικιλία, η κορωνέικη, η οποία έχει απίστευτη προσαρμοστικότητα και γι’ αυτό καλλιεργείται σήμερα σε όλο το νησί.
▪ Η ελιά αντέχει εκεί που τα περισσότερα δέντρα παραδίδονται. Αλλά αυτή η ανθεκτικότητα δεν αρκεί για να απαντήσει στις προκλήσεις του σήμερα.
▪ Το λάδι είναι χυμός και όταν δεν αλεστεί αμέσως, χάνει τις πολύτιμες ουσίες του και υποβαθμίζονται τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά του.
▪ Στην Ιταλία και την Ισπανία υπάρχει εμπορία ελαιόκαρπου… και όχι ελαιολάδου.
▪ Η Κρήτη έχει περίπου 300 ελαιοτριβεία, ενώ ολόκληρη η Ισπανία έχει λίγο περισσότερα από 300.
▪ Στην Κρήτη έχουν καταγραφεί 20 μνημειακές ελιές, ηλικίας 1.500 έως 3.000 ετών, ενώ πολλές ξεπερνούν τα 4.000 έως 5.000 χρόνια. Δέντρα που είδαν Μινωίτες, Δωριείς, Βυζαντινούς, Ενετούς και Οθωμανούς, δέντρα που έμειναν όρθια, όταν αυτοκρατορίες γκρεμίστηκαν.
▪ Το ερώτημα είναι ένα: «Μπορούμε να σταθούμε αντάξιοι ενός δέντρου που άντεξε 5.000 χρόνια»;
ΛΕΩΝ.Κ.
