Εκτεταμένες αλλαγές προβλέπονται και για τις Δημοτικές Επιχειρήσεις Ύδρευσης και Αποχέτευσης (ΔΕΥΑ), καθώς για πρώτη φορά το σύνολο του νομοθετικού πλαισίου τους εντάσσεται στον Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Οι ΔΕΥΑ υποχρεώνονται να λειτουργούν με οικονομική επάρκεια και ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς, ενώ αποκτούν τη δυνατότητα τραπεζικού δανεισμού, τόσο από το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων, όσο και από εμπορικές τράπεζες για την υλοποίηση έργων.
Παράλληλα, προβλέπεται οικονομική στήριξη άνω των 230 εκατ. ευρώ για την κάλυψη ληξιπρόθεσμων οφειλών προς παρόχους ηλεκτρικής ενέργειας, (υπολογίζονται γύρω στα 500 εκατ. ευρώ) καθώς και δυνατότητα ρύθμισης των υπολοίπων χρεών μέσω μακροχρόνιου δανεισμού. Σύμφωνα με το υπουργείο, η εξυγίανση αυτή θα επιτρέψει στις ΔΕΥΑ να επαναδιαπραγματευθούν τα τιμολόγια ηλεκτρικής ενέργειας και να μειώσουν το λειτουργικό τους κόστος.
Ο υπουργός Εσωτερικών, Θοδωρής Λιβάνιος χαρακτήρισε τον Κώδικα ως μια συνολική κωδικοποίηση της αυτοδιοικητικής νομοθεσίας, η οποία συγκεντρώνει για πρώτη φορά σε ένα ενιαίο κείμενο εκατοντάδες διάσπαρτες διατάξεις που είχαν θεσπιστεί τις τελευταίες δεκαετίες.
Κεντρικός άξονας του νέου πλαισίου είναι η ενίσχυση της λογοδοσίας των αιρετών αρχών. Ο Κώδικας εισάγει μηχανισμούς δημοσιότητας και διαφάνειας, με υποχρεωτική ανάρτηση κρίσιμων στοιχείων για τη λειτουργία των δήμων και των Περιφερειών.
Στις ιστοσελίδες των ΟΤΑ θα δημοσιοποιούνται στοιχεία όπως η πορεία εκτέλεσης των προϋπολογισμών, καθώς και όλα τα τέλη, οι συντελεστές και οι απαλλαγές που ισχύουν για τους πολίτες. Παράλληλα δημιουργείται σύστημα δεικτών αξιολόγησης των ΟΤΑ, ώστε να υπάρχει συγκρίσιμη εικόνα για την απόδοση των δημοτικών και περιφερειακών υπηρεσιών.
Στο νέο πλαίσιο προβλέπεται επίσης η αξιολόγηση δημόσιων και δημοτικών υπηρεσιών από τους ίδιους τους πολίτες, ενώ θεσπίζονται βραβεία επιδόσεων για τους δήμους που πετυχαίνουν τις καλύτερες επιδόσεις σε συγκεκριμένους τομείς.
Ένα από τα σημαντικότερα εγχειρήματα του νέου Κώδικα αφορά την πλήρη καταγραφή και ταξινόμηση των αρμοδιοτήτων δήμων και Περιφερειών, οι οποίες μέχρι σήμερα βρίσκονταν διάσπαρτες σε μεγάλο αριθμό νομοθετημάτων.
Οι αρμοδιότητες συγκεντρώνονται πλέον σε ενιαίο πίνακα, ενώ προβλέπεται για πρώτη φορά μόνιμος μηχανισμός μεταφοράς αρμοδιοτήτων μεταξύ κεντρικού κράτους και αυτοδιοίκησης.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στην ενίσχυση της κανονιστικής λειτουργίας των δήμων, καθώς δίνεται η δυνατότητα έκδοσης τοπικών κανονιστικών πράξεων, ύστερα από ηλεκτρονική διαβούλευση με τους πολίτες.
