Τα όσα συνέβησαν την Πέμπτη 1η Οκτωβρίου στον Δήμο Αγίου Νικολάου δεν μπορούν να αποδοθούν απλώς στην ένταση ενός ακραίου καιρικού φαινομένου. Αναδεικνύουν σοβαρά ζητήματα πρόληψης, ετοιμότητας και συντονισμού της Δημοτικής Αρχής. Πάνω απ’ όλα, όμως, θέτουν ένα ζήτημα που δεν επιδέχεται εκπτώσεις: την ασφάλεια των παιδιών μας.
Από την προηγούμενη ημέρα υπήρχαν προειδοποιήσεις για επικίνδυνα καιρικά και πλημμυρικά φαινόμενα στην Κρήτη και είχε ήδη υπάρξει κινητοποίηση των αρμόδιων αρχών και της Πολιτικής Προστασίας. Σε άλλες περιοχές της Κρήτης είχαν ληφθεί από το προηγούμενο βράδυ προληπτικές αποφάσεις για τη μη λειτουργία των σχολείων.
Στον Άγιο Νικόλαο, όμως, οι γονείς πήγαν κανονικά το πρωί τα παιδιά τους στα σχολεία και λίγο αργότερα αναγκάστηκαν να επιστρέψουν για να τα παραλάβουν.
Και το σοβαρότερο ζήτημα δεν είναι η ταλαιπωρία. Είναι η ασφάλεια των παιδιών.
Μαθητές μετακινήθηκαν προς τα σχολεία και, λίγο αργότερα, χρειάστηκε να μετακινηθούν ξανά για να επιστρέψουν στα σπίτια τους, την ώρα που η κακοκαιρία εντεινόταν και δρόμοι της πόλης αντιμετώπιζαν ήδη σοβαρά προβλήματα από τα νερά.
Παιδιά, γονείς και εκπαιδευτικοί βρέθηκαν στον δρόμο ακριβώς την ώρα που, για λόγους ασφάλειας, οι μετακινήσεις θα έπρεπε να περιορίζονται.
Η κατάσταση επιβαρύνθηκε ακόμη περισσότερο όταν εκατοντάδες γονείς αναγκάστηκαν σχεδόν ταυτόχρονα να επιστρέψουν στα σχολεία για να παραλάβουν τα παιδιά τους. Δημιουργήθηκε κυκλοφοριακό κομφούζιο και ακραίο μποτιλιάρισμα, την ώρα που δρόμοι της πόλης είχαν ήδη πλημμυρίσει και η κυκλοφορία διεξαγόταν με μεγάλη δυσκολία.
Το κυκλοφοριακό χάος δεν ήταν απλώς ένα ακόμη στοιχείο ταλαιπωρίας. Ήταν κυρίως ζήτημα ασφάλειας, καθώς σε μια πόλη που δοκιμάζεται από πλημμυρικά φαινόμενα οι μαζικές μετακινήσεις δυσχεραίνουν την ασφαλή μεταφορά των παιδιών και μπορούν να επιβαρύνουν ακόμη και την κίνηση οχημάτων έκτακτης ανάγκης.
Και εδώ βρίσκεται η ουσία:
Ο Δήμος Αγίου Νικολάου δεν ήταν αναρμόδιος ούτε ήταν υποχρεωμένος να περιμένει την Περιφέρεια για να ενεργήσει.
Η νομοθεσία προβλέπει στις αρμοδιότητες των Δήμων τη διακοπή μαθημάτων λόγω εκτάκτων συνθηκών εντός των διοικητικών ορίων τους.
Ο Δήμος είχε, επομένως, τη δυνατότητα να αξιολογήσει εγκαίρως τις προειδοποιήσεις, τις τοπικές συνθήκες και τους κινδύνους για τις μετακινήσεις μαθητών και εκπαιδευτικών και να ενεργήσει προληπτικά.
Το εύλογο ερώτημα είναι απλό:
Όταν υπάρχουν από την προηγούμενη ημέρα προειδοποιήσεις για επικίνδυνα καιρικά και πλημμυρικά φαινόμενα, η πρόληψη πρέπει να λειτουργεί πριν φύγουν τα παιδιά από τα σπίτια τους ή αφού έχουν ήδη φτάσει στα σχολεία;
Η Πολιτική Προστασία έχει αξία όταν προηγείται του κινδύνου και όχι όταν ακολουθεί τα γεγονότα.
Αντιπλημμυρική προστασία δεν είναι το σπάσιμο πεζοδρομίων την ώρα της πλημμύρας
Τα εύλογα ερωτήματα για την προετοιμασία της Δημοτικής Αρχής δεν σταματούν στα σχολεία.
Ο ίδιος ο Δήμαρχος επέλεξε να προβάλει μέσω των κοινωνικών δικτύων ως παρέμβαση του Δήμου εργασίες στην Ακτή Νεάρχου, με σπασμένα πεζοδρόμια και έκτακτη διάνοιξη σημείων προκειμένου να δημιουργηθεί διέξοδος στα νερά.
Κανείς δεν αμφισβητεί ότι την ώρα μιας έκτακτης ανάγκης πρέπει να γίνεται ό,τι είναι αναγκαίο για την προστασία ανθρώπων και περιουσιών. Αν χρειάζεται εκείνη τη στιγμή να σπάσει ένα πεζοδρόμιο για να φύγουν τα νερά, προφανώς πρέπει να γίνει.
Άλλο όμως μια λύση ανάγκης και άλλο οργανωμένη αντιπλημμυρική πολιτική.
Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν έπρεπε εκείνη τη στιγμή να σπάσει το πεζοδρόμιο.
Το πραγματικό ερώτημα είναι γιατί χρειάστηκε να σπάσει.
Γιατί δεν υπήρχε επαρκής δίοδος απορροής των νερών; Ποια είναι η κατάσταση του δικτύου ομβρίων; Πόσο επαρκείς είναι οι υφιστάμενες υποδομές απέναντι στα ολοένα συχνότερα έντονα καιρικά φαινόμενα;
Η αντιπλημμυρική προστασία μιας πόλης δεν αρχίζει όταν πλημμυρίσει ο δρόμος.
Αρχίζει πολύ νωρίτερα: με μελέτες, επαρκή δίκτυα ομβρίων, συστηματικούς καθαρισμούς και συντήρηση, παρεμβάσεις στα γνωστά προβληματικά σημεία, έργα υποδομής και συγκεκριμένο επιχειρησιακό σχέδιο.
Άλλωστε, μετά την κακοκαιρία, η ίδια η Δημοτική Αρχή αναγνώρισε δημόσια την ανάγκη για «ανθεκτικές υποδομές και συνολικό επανασχεδιασμό της αντιπλημμυρικής προστασίας».
Το βράδυ της Πέμπτης, ο Δήμος – εκ των υστέρων – αποφάσισε να αναστείλει τη λειτουργία των σχολείων και των βρεφονηπιακών σταθμών, για την Παρασκευή 2 Οκτωβρίου, ώστε να προηγηθούν οι απαραίτητοι έλεγχοι.
Αυτό ακριβώς είναι πρόληψη: έλεγχος (πραγματικός και από υπηρεσιακούς) πριν ανοίξουν τα σχολεία, απόφαση πριν ξεκινήσουν τα παιδιά, ενημέρωση πριν μετακινηθούν οι οικογένειες.
Και γι’ αυτό προκύπτει εύλογα το ερώτημα:
Γιατί η ίδια λογική της πρόληψης δεν εφαρμόστηκε μία ημέρα νωρίτερα, όταν υπήρχαν ήδη οι προειδοποιήσεις;
Οι δημότες του Αγίου Νικολάου δεν περιμένουν από τον Δήμαρχο και τη Δημοτική Αρχή να σταματήσουν τη βροχή.
Περιμένουν όμως να έχουν προετοιμαστεί γι’ αυτήν.
Περιμένουν οι αποφάσεις που αφορούν την ασφάλεια των παιδιών τους να λαμβάνονται πριν αυτά βρεθούν στον δρόμο.
Περιμένουν να μην καλούνται εκατοντάδες γονείς να μετακινηθούν ταυτόχρονα μέσα σε μια πόλη που ήδη πλημμυρίζει.
Περιμένουν έγκαιρη ενημέρωση και Πολιτική Προστασία που λειτουργεί προληπτικά και όχι εκ των υστέρων.
Και περιμένουν από την πρωτεύουσα του Νομού Λασιθίου σύγχρονες και ανθεκτικές υποδομές, επαρκή δίκτυα ομβρίων και ολοκληρωμένο σχεδιασμό αντιπλημμυρικής προστασίας.
Η ασφάλεια των παιδιών δεν μπορεί να εξαρτάται από αποφάσεις της τελευταίας στιγμής.
Και η αντιπλημμυρική προστασία μιας σύγχρονης πόλης δεν μπορεί να εξαντλείται σε λύσεις ανάγκης όταν οι δρόμοι έχουν ήδη πλημμυρίσει.
Χρειάζεται πρόληψη.
Χρειάζεται σχεδιασμός.
Χρειάζονται υποδομές.
Χρειάζεται ευθύνη.
ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΔΗΜΟΤΩΝ
