Ο επισκέπτης της Παναγίας Βιγλιώτισσας, η πρώτη εικόνα που αντικρίζει στην είσοδο του χώρου είναι ένα εντυπωσιακό εντοιχισμένο αρχαίο ανάγλυφο…ένα απομεινάρι από την αρχαιότητα, ενσωματωμένο σε μία δεξαμενή! Απεικονίζει τη μυθική Γοργόνα («γοργόνειο») με τα χαρακτηριστικά εκείνα στοιχεία τα οποία στην αρχαιότητα είχαν σκοπό να διώχνουν το κακό και τα «κακά μάτια». Συνήθως πλατύ πρόσωπο και φίδια ή άλλα διακοσμητικά στοιχεία γύρω από το κεφάλι!
Σίγουρα η θέση του στο Βιγλί τραβά αμέσως το βλέμμα του επισκέπτη και θα λέγαμε ότι αποτελεί ένα ιδιαίτερα χαρακτηριστικό παράδειγμα ενσωμάτωσης αρχαίου υλικού σε μεταγενέστερο χριστιανικό μνημείο.
Το γοργόνειο εμφανίζεται στην ελληνική τέχνη από τις αρχές του 8ου αιώνα π.Χ. Υπάρχει μια παρόμοια εικόνα από το ανάκτορο της Κνωσού, που χρονολογείται στον 15οαιώνα π.Χ. Κάποιοι υποστηρίζουν ότι το γοργόνειο εκτείνεται τουλάχιστον στο 6.000 π.Χ., συνδέοντάς το με πρωτόγονους λαούς, με μοτίβα νεολιθικής τέχνης, ανθρωπόμορφα αγγεία και μάσκες. Το γοργόνειο συνήθως το συναντάμε σε ναούς, σε νομίσματα, αλλά και σε όπλα.
Στο ύψωμα Πύργος που βλέπουμε πάνω από τις Πάνω Πινές Ελούντας, σε πέτρα του εκεί φρουρίου διακρίνουμε χαραγμένο ένα γοργόνειο που, όπως και στο Βιγλί, λειτουργούσε ως αποτροπαϊκό σύμβολο, κάτι σαν φυλαχτό.
ΥΓ1: Σύμφωνα με τους ιστορικούς, η εκκλησία της Παναγιάς Βιγλιώτισσας αποτελούσε το Καθολικό του μοναστηριού, ωστόσο προϋπήρχε πολύ πριν από την ίδρυση της μονής (1300). Στην είσοδο της εκκλησίας υπάρχει μία επιγραφή με τη χρονολογία 1605, έτος κατά το οποίο έγιναν κάποιες εργασίες στο ναό από την μοναχή Μαγδαληνή Στριανοπούλα. Το εσωτερικό του φέρει αποσπασματικά τοιχογραφίες του 14ου αιώνα και αποδίδεται στον αγιογράφο του δεύτερου κλίτους του ναού της Παναγίας Κεράς στην Κριτσά και του Αγίου Γεωργίου Καβουσιώτη.
ΥΓ2: Ο εξωτερικός χώρος της Παναγίας Βιγλιώτισσας, με τα πολλά λουλούδια, τα καθιστικά και την καθαριότητα είναι υπόδειγμα φροντίδας, καλαισθησίας και σεβασμού προς τον χώρο και τους επισκέπτες του. Όπως μάλιστα διαπιστώσαμε κατά την προ ημερών επίσκεψή μας, έχει κατασκευαστεί και ένα συμπληρωματικό πλακόστρωτο μονοπάτι, το οποίο οδηγεί σε έναν νέο, υπέροχα διαμορφωμένο χώρο, λίγα μόλις μέτρα από την εκκλησία, κάτω από τα τεράστια δέντρα. Ένας χώρος που μπορεί να φιλοξενήσει ακόμη και μικρές εκδηλώσεις. Ό,τι ωραιότερο έχουμε δει τελευταία στα μέρη μας!
Η ντροπή μας στη Μονή Φραρώ!
Μετά το Βιγλί, ήταν ευκαιρία να επισκεφτώ και την κοντινή Μονή Φραρώ, μεταξύ Νεάπολης και Βουλισμένης. Δεν ήμουν μόνος και είχα την… φαεινή ιδέα να προσεγγίσω το θρησκευτικό μνημείο από την ανατολική πλευρά του Πρότυπου ΕΠΑΛ Νεάπολης. Άλλωστε απ’ εκεί υπάρχει και η σχετική πινακίδα, καφετί χρώματος, ένδειξη μνημείου πολιτιστικού ενδιαφέροντος.
- Στην αρχή, ένας χωματόδρομος με σκουπίδια. Στη συνέχεια, ένα στενό μονοπάτι, όπου η κίνηση γίνεται σχεδόν ο ένας πίσω από τον άλλο. Ντράπηκα! Όταν επιτέλους φτάσαμε στη Μονή, ντράπηκα ακόμα πιο πολύ. Απαράδεκτη η κατάσταση ενός μνημείου, μοναδικού στην Κρήτη, με ιστορία που θα μπορούσε να προσελκύει εκατοντάδες επισκέπτες. Ό,τι και να σχολιάσω, λίγο θα είναι!
- Όπως σωστά επισημαίνει ο Νίσπιτας «το 74% των ξένων που επισκέπτονται τον τόπο μας είναι Καθολικοί. Όταν λέμε θρησκευτικό τουρισμό, δεν εννοούμε μόνο τα Ορθόδοξα μοναστήρια. Το Φραρώ αποτελεί και είναι καθαρός πόλος έλξης».
- Η Μονή Φραρώ ήταν καθολικό μοναστήρι του Τάγματος των Φραγκισκανών μοναχών, αφιερωμένο στον Άγιο Αντώνιο. Το όνομα της προέρχεται από το Frari, Fratres minores – ελάσσονες αδελφοί, όπως ονομάζονταν από ταπεινοφροσύνη οι Φραγκισκανοί Μοναχοί. Εδώ έκανε τα πρώτα του βήματα στο χώρο της εκκλησίας ο Πέτρος Φίλαργης ο οποίος γεννήθηκε στο χωριό Καρές, δηλαδή στη Νεάπολη, κάπου μεταξύ του 1324 και 1329. Την περίοδο του μεγάλου παπικού σχίσματος έμελλε να φτάσει ως το ανώτερο καθολικό αξίωμα, καθώς εκλέχτηκε Πάπας με το όνομα Αλέξανδρος ο Ε’ (1409).
