Ένας θρύλος του 19ου αιώνα λέει ότι η Αλήθεια και Το Ψέμα συναντήθηκαν κάποτε. Το Ψέμα καλημέρισε την Αλήθεια της είπε «Ωραία μέρα σήμερα». Η Αλήθεια για να βεβαιωθεί κοίταξε γύρω και τον ουρανό και όντως η μέρα ήταν ωραία.
Περπάτησαν για λίγο ώσπου έφτασαν σε ένα μεγάλο πηγάδι γεμάτο νερό. Το Ψέμα βούτηξε το χέρι του στο νερό και γυρίζοντας στην Αλήθεια της είπε «Ωραίο και ζεστό το νερό. Θες να κολυμπήσουμε μαζί»? Και πάλι η Αλήθεια ήταν καχύποπτη. Δοκίμασε όμως με το χέρι της το νερό και πράγματι ήταν ζεστό. Μπήκαν λοιπόν και οι δυο τους στο νερό και κολυμπούσαν για αρκετή ώρα, όταν ξαφνικά το Ψέμα, βγήκε από το πηγάδι, φόρεσε τα ρούχα της Αλήθειας και εξαφανίστηκε.
Η Αλήθεια θυμωμένη βγήκε γυμνή τρέχοντας παντού ψάχνοντας για το Ψέμα να πάρει τα ρούχα της. Ο κόσμος που την έβλεπε γυμνή, γύριζε το βλέμμα του αλλού είτε από ντροπή είτε από θυμό. Η φτωχή Αλήθεια ντροπιασμένη γύρισε στο πηγάδι και χώθηκε εκεί για πάντα.
Έκτοτε το Ψέμα γυρίζει ανενόχλητο ντυμένο σαν Αλήθεια ικανοποιώντας τα τερτίπια του κόσμου, ο οποίος με κανένα τρόπο δεν θέλει να δει τη γυμνή Αλήθεια.
Αυτός ο θρύλος, θυμίζει το δημόσιο διάλογο που έχουν ανοίξει πρόσφατα οι θιασώτες του Ν.Ο.Α.Κ., οι οποίοι, μάλιστα, έχουν θέσει το αντίστοιχο αίτημα στην αιχμή του δόρατος των διεκδικήσεων της Κρήτης.
Και είναι απορίας άξιον το, γιατί γίνεται προσπάθεια να πέσουν όλοι οι προβολείς στη διεκδίκηση του ΝΟΑΚ ακριβώς την ώρα που ξεκινάνε επιτέλους οι εργασίες υλοποίησης του ΒΟΑΚ. Σα να θέλουν κάποιοι (ελπίζουμε όχι κακοπροαίρετα) να υποβαθμίσουν την ιστορική στιγμή της εκπλήρωσης του προσωπικού στοιχήματος και δέσμευσης του Πρωθυπουργού απέναντι στον Κρητικό λαό.
Για να δούμε όμως και τη (γυμνή) αλήθεια….
Πρώτον. Δεν υπάρχει κανείς που να θέλει να στερήσει το όνειρο από κανέναν. Παράλληλα με το ΒΟΑΚ να λειτουργεί και ένας ΝΟΑΚ στη νότια πλευρά της Κρήτης, ακόμη ίσως κι ένας τρίτος άξονας «ΚΟΑΚ», που να διασχίζει κεντρικά την Κρήτη και πάει λέγοντας….
Μακάρι να είχαμε τόσα πολλά λεφτά (Κράτος και πολίτες) που να δέναμε τους σκύλους με λουκάνικα. Μακάρι. Αλλά λεφτά δεν υπάρχουν….Και οι πόροι είναι περιορισμένοι. Γι αυτό είναι απαραίτητη η ορθολογική και θεσμική προτεραιοποίηση των στόχων.
Δεύτερον. Οι θιασώτες του ΝΟΑΚ ισχυρίζονται ότι, ο οδικός άξονας Ρέθυμνο – Σπήλι – Τυμπάκι – Άγιοι Δέκα – Ιεράπετρα προβλέπεται στο χωροταξικό της Περιφέρειας Κρήτης (ΦΕΚ 260 ΑΑΠ/9-11-2017).
Για την ακρίβεια, στο Χωροταξικό της Περιφέρειας Κρήτης και συγκεκριμένα στο άρθρο 14 «Χωρική́ διάρθρωση των βασικών δικτυών μεταφορικής υποδομής» γίνεται η εξής ακριβώς στοχοθεσία :
- ολοκλήρωση του Βόρειου Οδικού́ Άξονα Κρήτης (Β.Ο.Α.Κ.) από Καστέλι Κισσάμου έως Σητεία
- σύνδεση του αερολιμένα Χανιών με τον Β.Ο.Α.Κ. και με το λιμάνι της Σούδας,
- επίσπευση της υλοποίησης του Νότιου Οδικού́ Άξονα Κρήτης (Ν.Ο.Α.Κ.) από Παχιά́ Άμμο μέχρι Ρέθυμνο, με διατομή́ δίιχνης εθνικής οδού́ (με ΛΕΑ),
- η ολοκλήρωση ή εκκίνηση (όσων δεν έχουν ήδη μελετηθεί/κατασκευασθεί́) των κύριων εγκάρσιων συνδέσεων μεταξύ́ ΒΟΑΚ-ΝΟΑΚ:
(1)Ηράκλειο – Αγ. Δέκα
(2)Ηράκλειο – Αρκαλοχώρι – Καραβάδος
(3)συνδέσεις του Β.Ο.Α.Κ. και του Ν.Ο.Α.Κ. με το νέο αεροδρόμιο στο Καστέλι, όταν αυτό κατασκευαστεί
Ναι μεν, αναφέρεται ο ΝΟΑΚ στο Χωροταξικό της Περιφέρειας Κρήτης, αλλά στη φάση που βρισκόμαστε σήμερα προηγείται επιχειρησιακά η άμεση ολοκλήρωση του τμήματος Ηράκλειο – Αρκαλοχώρι – Καραβάδος και των εγκάρσιων οδικών συνδέσεων με το αεροδρόμιο, σε σχέση με τη γενική και αόριστη «επίσπευση υλοποίησης» του ΝΟΑΚ από Παχιά Άμμο μέχρι Ρέθυμνο. Είναι γνωστό σε όλους ότι, κάθε ειδικότερη διάταξη κατισχύει της γενικής.
Εξάλλου, από μακέτες και ανακοινώσεις μεγαλεπήβολων masterplans έχουμε χορτάσει εδώ στο Ηράκλειο.
Το μείζον, λοιπόν, στην παρούσα φάση και σύμφωνα με το γράμμα του Χωροταξικού Κρήτης είναι να επικεντρωθούμε επιχειρησιακά στη σύνδεση της Μεσσαράς με το Αεροδρόμιο.
Τρίτον. Το ευκταίον πρέπει να είναι και εφικτό. ΔΕΝ είναι ρεαλιστικό, ούτε διαχειριστικά ορθό, ούτε δίκαιο για τη Μεσσαρά, σε αυτό το στάδιο, που επιτέλους άρχισε να υλοποιείται ο Βόρειος Οδικός Άξονας Κρήτης (ΒΟΑΚ) προϋπολογισμού άνω των 2 δις ευρώ να διεκδικούμε από την Κυβέρνηση και ολόκληρο το Νότιο Οδικό Άξονα Κρήτης (ΝΟΑΚ), δηλαδή ένα φαραωνικό έργο κόστους άνω των 700 εκατομμυρίων ευρώ. Τόσο είχε εκτιμηθεί αρχικά και το κατασκευαστικό κόστος του ΒΟΑΚ κι έχει φτάσει τώρα τα 2 δις (και βλέπουμε…). Εκτός και αν θέλουμε να εκτοξεύουμε επικοινωνιακά πυροτεχνήματα κάνοντας στείρα αντιπολίτευση. Αυτό είναι άλλο, αλλά θα πρέπει να το ξέρουμε. Καθώς επίσης θα πρέπει να ξέρουμε ότι με αυτές τις τακτικές δημιουργείται αποπροσανατολισμός και κομφούζιο. Και παράλληλα, χάνεται ο παρών στόχος που είναι η σύνδεση της Μεσσαράς και των όμορων περιοχών της Π.Ε. Ρεθύμνου με το νέο αεροδρόμιο. Που έτσι κι αλλιώς αποτελεί σημαντικό τμήμα του ΝΟΑΚ.
Τέταρτον. Κανείς από τους θιασώτες του ΝΟΑΚ, δεν έχει θέσει στο δημόσιο διάλογο την έννοια του «κυκλοφοριακού φόρτου». Αν μιλάμε για κατασκευή ΝΟΑΚ με σύμβαση παραχώρησης, οι κυκλοφοριακοί φόρτοι είναι κρίσιμο χρηματοοικονομικό μέγεθος. Πρέπει να είναι τέτοιοι που, να μη μετακυλιστεί στο κόστος στο χρήστη μέσω πανάκριβων διοδίων. Εκτιμώνται πράγματι τόσο μεγάλοι οι κυκλοφοριακοί φόρτοι στο νότιο άξονα; Να το εξετάσουμε…
Πέμπτον. Δεν ελήφθη υπόψη ότι, η ενδεχόμενη διοχέτευση κυκλοφοριακών φόρτων μέσω ΝΟΑΚ θα αποδυνάνωνε τους εκτιμώμενους κυκλοφοριακούς φόρτους του ΒΟΑΚ στους οποίους έχει βασιστεί το χρηματοοικονομικό μοντέλο της υφιστάμενης σύμβασης παραχώρησης. Κάτι τέτοιο θα σήμαινε επιπλέον αποζημιώσεις στον παραχωρησιούχο του ΒΟΑΚ. Να μπει κι αυτό στην εξίσωση….
Χωρίς να απεμπολούμε τo όραμα ενός αυτοκινητοδρόμου νότια της Κρήτης, και μέχρι να εξεταστούν τα κρίσιμα χρηματοοικονομικά δεδομένα ενός τέτοιου εγχειρήματος, τώρα μπορούμε και πρέπει να διεκδικήσουμε να αξιοποιηθούν όλες οι οδικές μελέτες για το κρίσιμο, στην παρούσα φάση τμήμα του ΝΟΑΚ. Μελέτες που έχουν εκπονηθεί κατά καιρούς από το Υπουργείο Υποδομών και την Περιφέρεια Κρήτης. Το διακύβευμα είναι η σύνδεση της Μεσαράς με το νέο αεροδρόμιο. Και δύο είναι τα κρίσιμα εναπομείναντα οδικά τμήματα αυτής.
-Το τμήμα Καστέλι Γόρτυνας έως τον Κόμβο στα Προτόρια, 23 χιλιομέτρων περίπου. Είναι ώριμο μελετητικά με εκτιμώμενο κόστος κατασκευής περίπου 20 εκ. ευρώ.
-Και το τμήμα από το Ροτάσι έως τον Κόμβο Μάρθας – Καραβάδω, μήκους περίπου 18 χιλιομέτρων, με κόστος μελέτης περίπου 2 εκ. ευρώ και εκτιμώμενο κόστος κατασκευής περίπου 20 εκ. ευρώ.
Έκτον. Να επισημάνουμε επίσης τη σημασία της ολοκλήρωσης του Ε50 Καρτερός- Καλό Χωριό- Γάλιπε- Γαλίφα- Σμάρι- Καστέλι, που διασχίζει σημαντικούς οικισμούς, όπως, μεταξύ άλλων, την Άνω Βάθεια, τη Γαλίφα, τη Γάλιπε, το Καινούργιο Χωριό και το Σμάρι, για να γίνει η ευρύτερη περιοχή ένας πραγματικός συγκοινωνιακός κόμβος.
Κάθε άλλη φαραωνική διεκδίκηση αποδυναμώνει την διαπραγματευτική ισχύ για την κατάκτηση του κρίσιμου στόχου με κίνδυνο ανεπιθύμητες καθυστερήσεις στην εκπλήρωσή του.
Έβδομον. Μιας κι έχει αναφερθεί το Χωροταξικό της Περιφέρειας Κρήτης να σημειώσουμε ότι, αυτό δεν κάνει καμία αναφορά σε σιδηρόδρομο ενώ αντίθετα κάνει λόγο για ανάπτυξη δικτύου υδατοδρομίων. Τα υδατοδρόμια είναι ένα εμβληματικό πρότζεκτ για τη Χώρα μας και για την Κρήτη ειδικότερα, το οποίο αποτελεί legacy για τον ίδιο τον Πρωθυπουργό. Ένα έργο με αρχή μέση και τέλος και εκτιμώμενο κόστος περίπου 2 εκ. ευρώ για την Κρήτη. Εκεί θα πρέπει να επικεντρώσουμε, λοιπόν, την επόμενη διεκδίκηση για το νησί μας. Στην κατασκευή δικτύου υδατοδρομίων για ένα συνδυασμένο μοντέλο μεταφορών, που θα «απογειώσει» τον τόπο μας.
Αντί λοιπόν, να διεκδικούμε χίμαιρες βομβαρδίζοντας το δημόσιο διάλογο με ευχές ή και αντιπολιτευτικές κορώνες και αποπροσανατολίζοντας την κοινή γνώμη, καλύτερα θα ήταν να διεκδικούμε αυτά που μπορούμε να κερδίσουμε σε αυτή τη φάση, με βάση τους διατιθέμενους πόρους.
Αλλιώς δεν κάνουμε πολιτική, κάνουμε θεολογία.
ΝΙΚΟΣ ΑΝΤΩΝΑΚΑΚΗΣ
