Με μία εκτενή Ερώτηση και Αίτηση Κατάθεσης Εγγράφων προς τους Υπουργούς Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Υποδομών και Μεταφορών, η Βουλευτής Λασιθίου και Τομεάρχης Τουρισμού του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής, Κατερίνα Σπυριδάκη, επαναφέρει στη Βουλή το ζήτημα της πραγματικής πορείας του Βόρειου Οδικού Άξονα Κρήτης, θέτοντας στο επίκεντρο τις μεγάλες καθυστερήσεις, τις απώλειες χρηματοδότησης από το Ταμείο Ανάκαμψης, τις αποζημιώσεις προς τους αναδόχους και το πρόσθετο κόστος που μεταφέρεται στους εθνικούς πόρους.
Την εν λόγω Ερώτηση συνυπογράφουν οι Βουλευτές του ΠΑΣΟΚ Ελένη Βατσινά, Παύλος Γερουλάνος και Αναστάσιος (Τάσος) Νικολαΐδης.
Η κοινοβουλευτική παρέμβαση έρχεται να αντιπαραβάλει στα κυβερνητικά αφηγήματα περί «συνέπειας και σχεδίου» τα πραγματικά οικονομικά, χρηματοδοτικά και κατασκευαστικά δεδομένα του μεγαλύτερου έργου υποδομής της Κρήτης.
Όπως χαρακτηριστικά τονίζεται: «“Συνέπεια και σχέδιο” δεν μπορεί να σημαίνει να συμβασιοποιούνται έργα χωρίς να έχουν ολοκληρωθεί κρίσιμες απαλλοτριώσεις. Δεν μπορεί να σημαίνει να μετακινούνται κατά εκατοντάδες ημέρες οι ημερομηνίες ολοκλήρωσης. Δεν μπορεί να σημαίνει να μειώνεται κατά δεκάδες εκατομμύρια ευρώ η ευρωπαϊκή συνεισφορά και το κόστος να μεταφέρεται σε εθνικούς πόρους.»
ΒΟΑΚ μέχρι τη Σητεία – Με ουσιαστική σύνδεση της Ιεράπετρας
Η Ερώτηση ξεκινά ξεκαθαρίζοντας ποιος πρέπει να είναι ο τελικός σχεδιασμός για το μεγαλύτερο αναπτυξιακό έργο της Κρήτης: ένας ενιαίος και αδιαίρετος ΒΟΑΚ από την Κίσσαμο μέχρι τη Σητεία, με πλήρη και ουσιαστική σύνδεση της Ιεράπετρας και της νότιας πλευράς του Λασιθίου.
Για το Λασίθι, ο ΒΟΑΚ δεν μπορεί να θεωρείται ολοκληρωμένος ούτε στη Νεάπολη ούτε στον Άγιο Νικόλαο.
«Η ολοκλήρωση του άξονα μέχρι τη Σητεία και η ουσιαστική σύνδεσή του με την Ιεράπετρα δεν αποτελούν τοπικές διεκδικήσεις δεύτερης προτεραιότητας ούτε μελλοντικές “επεκτάσεις” που μπορούν να παραπέμπονται επ’ αόριστον.»
Πρόκειται για βασική προϋπόθεση οδικής ασφάλειας, ισόρροπης ανάπτυξης και άρσης της συγκοινωνιακής απομόνωσης της ανατολικής Κρήτης.
«Ο ΒΟΑΚ ή θα είναι ενιαίος, λειτουργικός και ολοκληρωμένος για όλη την Κρήτη ή θα παραμένει ένα έργο αποσπασματικών παρεμβάσεων και άνισης μεταχείρισης των περιοχών του νησιού.»
Χερσόνησος – Νεάπολη: 97 εκατ. ευρώ αποζημίωση και 33 εκατ. ευρώ λιγότερα από το Ταμείο Ανάκαμψης
Ιδιαίτερα σοβαρά είναι τα στοιχεία για το τμήμα Χερσόνησος – Νεάπολη.
Η σύμβαση υπογράφηκε στις 21 Απριλίου 2023, σε πανηγυρική εκδήλωση παρουσία του Πρωθυπουργού. Σύμφωνα όμως με όσα καταγράφονται στην Ερώτηση, κατά τη συμβασιοποίηση δεν είχε προηγηθεί κήρυξη απαλλοτρίωσης, με τις πρώτες σχετικές πράξεις να ακολουθούν το καλοκαίρι του 2023.
Στη συνέχεια εγκρίθηκε ποσό 97.009.450 ευρώ προς τον ανάδοχο για “θετικές ζημιές”, που συνδέονται με παράταση 447 ημερών, με την καθυστέρηση παράδοσης ελεύθερων χώρων κατασκευής από το Δημόσιο να βρίσκεται στο επίκεντρο.
Και ενώ ο κρατικός προϋπολογισμός επιβαρύνεται με το ποσό αυτό, με απόφαση της 4ης Αυγούστου 2026 η συνεισφορά του Ταμείου Ανάκαμψης στο έργο μειώθηκε από 90 εκατ. ευρώ σε 56,999 εκατ. ευρώ.
Δηλαδή, περίπου 33 εκατ. ευρώ λιγότερης χρηματοδότησης από το Ταμείο Ανάκαμψης, χωρίς αντίστοιχη μείωση του κόστους του έργου.
«Τα 33 εκατ. ευρώ δεν εξαφανίζονται από το κόστος του έργου. Απλώς παύουν να καλύπτονται από τη συγκεκριμένη ευρωπαϊκή χρηματοδότηση και πρέπει να καλυφθούν μέσω άλλου χρηματοδοτικού σχήματος και δημόσιων πόρων.»
Νεάπολη – Άγιος Νικόλαος: από τον Σεπτέμβριο του 2025 στον Οκτώβριο του 2027
Αντίστοιχη εικόνα καταγράφεται στο τμήμα Νεάπολη – Άγιος Νικόλαος.
Η αρχική ολοκλήρωση προβλεπόταν για τον Σεπτέμβριο του 2025. Σήμερα, η συνολική ολοκλήρωση έχει μετατεθεί στις 30 Οκτωβρίου 2027.
Στο μεταξύ έχουν υπάρξει έξι τροποποιήσεις της απόφασης ένταξης, το κόστος των απαλλοτριώσεων αυξήθηκε από 11,55 εκατ. σε περίπου 18,55 εκατ. ευρώ, ενώ περίπου 38 εκατ. ευρώ έχουν απενταχθεί από το Ταμείο Ανάκαμψης.
Σύμφωνα με τα δημοσιοποιημένα στοιχεία που επικαλείται η Ερώτηση, οι πρόσθετες αποζημιώσεις και δαπάνες που συνδέονται με καθυστερήσεις, παράδοση χώρων, αρχαιολογικά ευρήματα, περιβαλλοντικές μεταβολές και επίσπευση εργασιών προσεγγίζουν πλέον τα 50 εκατ. ευρώ μόνο για το συγκεκριμένο τμήμα.
Παράλληλα, η Ερώτηση επισημαίνει ότι η ολοκλήρωση του φυσικού αντικειμένου που χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης στις 31 Αυγούστου 2026 δεν σημαίνει ολοκλήρωση του συνολικού έργου.
Από τα 14,5 χιλιόμετρα, το Ταμείο χρηματοδοτεί αντικείμενο που αφορά 10,2 χιλιόμετρα, ενώ από τους τρεις ανισόπεδους κόμβους χρηματοδοτεί τον κόμβο Λιμνών. Η υπόλοιπη ολοκλήρωση παραμένει για τον Οκτώβριο του 2027.
Η χαμένη ευκαιρία της Παλαιάς Εθνικής Οδού
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην προαίρεση ύψους περίπου 17 εκατ. ευρώ για τη βελτίωση της Παλαιάς Εθνικής Οδού Νεάπολη – Άγιος Νικόλαος, η οποία δεν ενεργοποιήθηκε εγκαίρως.
Η αναβάθμισή της θα μπορούσε να είχε δημιουργήσει έναν πραγματικό εναλλακτικό οδικό διάδρομο, περιορίζοντας την ταλαιπωρία κατοίκων, εργαζομένων, επιχειρήσεων και επισκεπτών από τις επαναλαμβανόμενες εκτροπές και διακοπές κυκλοφορίας.
Θα μπορούσε όμως, σύμφωνα με όσα καταγράφονται στην Ερώτηση, να διευκολύνει και την ίδια την κατασκευή του νέου ΒΟΑΚ, απελευθερώνοντας μεγαλύτερο εργοταξιακό χώρο και μειώνοντας τους περιορισμούς που προκαλεί η ανάγκη να διατηρείται ταυτόχρονα η κυκλοφορία στον υπό κατασκευή άξονα.
Γι’ αυτό ζητείται από το Υπουργείο να εξηγήσει γιατί η δυνατότητα αυτή δεν αξιοποιήθηκε εγκαίρως και ποιος είναι σήμερα ο σχεδιασμός, η χρηματοδότηση και το χρονοδιάγραμμα υλοποίησής της.
71 εκατ. ευρώ λιγότερα από το Ταμείο Ανάκαμψης μόνο στα δύο ανατολικά τμήματα
Το χρηματοδοτικό αποτύπωμα είναι αποκαλυπτικό.
Μόνο στα τμήματα Νεάπολη – Άγιος Νικόλαος και Χερσόνησος – Νεάπολη, περίπου 71 εκατ. ευρώ που προβλέπονταν στον προηγούμενο σχεδιασμό δεν καλύπτονται πλέον από το Ταμείο Ανάκαμψης: περίπου 38 εκατ. ευρώ στο πρώτο και περίπου 33 εκατ. ευρώ στο δεύτερο.
Ταυτόχρονα, υπάρχουν σημαντικές αποζημιώσεις και πρόσθετες δαπάνες προς τους αναδόχους.
Και τώρα το κρίσιμο στοίχημα του Χανιά – Χερσόνησος
Η παρέμβαση στρέφει το βλέμμα και στο μεγαλύτερο και δυσκολότερο τμήμα του έργου, Χανιά – Χερσόνησος.
Με δεδομένες τις εκκρεμότητες στις απαλλοτριώσεις και καθώς πλησιάζει η συμβατική προθεσμία του Ιανουαρίου 2027 για την παράδοση ελεύθερων χώρων από το Δημόσιο, ζητείται να αποσαφηνιστεί εάν υπάρχει κίνδυνος να επαναληφθεί το ίδιο μοτίβο: καθυστερημένες απαλλοτριώσεις, αδυναμία παράδοσης χώρων, νέες παρατάσεις και νέες αξιώσεις αποζημιώσεων.
Ζητούνται επίσης συγκεκριμένες απαντήσεις για την πορεία της σήραγγας της Απτέρας και το επικαιροποιημένο χρονοδιάγραμμα των εργασιών.
26 ερωτήματα και πλήρης κατάθεση των εγγράφων
Με την Ερώτηση – ΑΚΕ τίθενται 26 συγκεκριμένα ερωτήματα προς την Κυβέρνηση και ζητείται η κατάθεση όλων των κρίσιμων εγγράφων για τη χρηματοδότηση, τις απαλλοτριώσεις, τις αποζημιώσεις και τα χρονοδιαγράμματα.
Μεταξύ άλλων, ζητούνται το πραγματικό και επικαιροποιημένο χρονοδιάγραμμα κάθε τμήματος, η φυσική και οικονομική πρόοδος των έργων, το ακριβές ύψος των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης που χάθηκαν ή μεταφέρθηκαν, το συνολικό ύψος των αποζημιώσεων που έχουν εγκριθεί ή παραμένουν σε εκκρεμότητα και το συνολικό πρόσθετο δημοσιονομικό κόστος που έχει προκύψει για το Ελληνικό Δημόσιο.
Ζητείται, τέλος, να απαντηθεί το βασικό ερώτημα: πόσο θα κοστίσει τελικά ο ΒΟΑΚ με σημερινές τιμές, μετά από όλες τις τροποποιήσεις, τις αποζημιώσεις και τις χρηματοδοτικές ανακατανομές, σε σύγκριση με το κόστος που είχε αρχικά παρουσιαστεί στους πολίτες.
Κατερίνα Σπυριδάκη: «’Συνέπεια και σχέδιο’ δεν είναι να αλλάζεις τον στόχο όταν δεν μπορείς να τον πετύχεις»
Η Βουλευτής Λασιθίου και Τομεάρχης Τουρισμού του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής, Κατερίνα Σπυριδάκη, δήλωσε: «Ο ΒΟΑΚ είναι πολύ σημαντικός για να αντιμετωπίζεται ως πεδίο επικοινωνιακής διαχείρισης. Οι Κρητικοί τον περιμένουμε δεκαετίες και έχουμε πληρώσει πολύ βαρύ τίμημα στον σημερινό δρόμο. Γι’ αυτό δεν αρκούν ούτε οι πανηγυρικές δηλώσεις ούτε τα συνεχώς αναθεωρούμενα ορόσημα. Θέλουμε να ξέρουμε πότε πραγματικά θα ολοκληρωθεί, πόσο πραγματικά θα κοστίσει και γιατί οι καθυστερήσεις και οι αστοχίες του σχεδιασμού μετατρέπονται σε εκατομμύρια ευρώ πρόσθετης επιβάρυνσης για τον φορολογούμενο.
Συνέπεια δεν είναι να αλλάζεις τον στόχο όταν δεν μπορείς να τον πετύχεις. Σχέδιο δεν είναι να υπογράφεις μία σύμβαση και μετά να ξεκινάς τις απαλλοτριώσεις που απαιτούνται για να κατασκευαστεί το έργο. Και επιτυχία δεν είναι να μειώνεις το φυσικό αντικείμενο που χρηματοδοτεί το Ταμείο Ανάκαμψης και μετά να πανηγυρίζεις ότι πέτυχες το αναθεωρημένο ορόσημο.
Και για εμάς στο Λασίθι υπάρχει μία ακόμη αδιαπραγμάτευτη θέση: ο ΒΟΑΚ δεν τελειώνει στον Άγιο Νικόλαο. Θέλουμε έναν ενιαίο ΒΟΑΚ από την Κίσσαμο μέχρι τη Σητεία, με ουσιαστική σύνδεση της Ιεράπετρας. Το Λασίθι δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως η ουρά ενός έργου που σχεδιάζεται για την υπόλοιπη Κρήτη. Δεν ζητάμε ειδική μεταχείριση. Ζητάμε ισότιμη μεταχείριση, ασφαλείς μετακινήσεις και ένα έργο που θα υπηρετεί πραγματικά ολόκληρο το νησί.»
