Σε αναμόρφωση των προϋποθέσεων για τη λήψη του επιδόματος μητρότητας αναμένεται να προχωρήσει το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, επιχειρώντας να βάλει τέλος σε ένα κατακερματισμένο σύστημα παροχών που εξακολουθεί να δημιουργεί μεγάλες ανισότητες μεταξύ των ασφαλισμένων μητέρων. Σύμφωνα με πληροφορίες της Realnews, η αρμόδια υπουργός Νίκη Κεραμέως επεξεργάζεται διάταξη που θα συμπεριληφθεί σε νομοσχέδιο που θα κατατεθεί μετά το Πάσχα στη Βουλή, η οποία θα προβλέπει ενιαίους όρους και προϋποθέσεις για τη λήψη του επιδόματος.
Ο νέος σχεδιασμός φιλοδοξεί να επιβάλει κανόνες ισονομίας. Η κεντρική ιδέα είναι η καθολική υιοθέτηση του μοντέλου του πρώην ΙΚΑ για όλες τις μισθωτές του ιδιωτικού τομέα. Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι ο επιμερισμός του κόστους εξορθολογίζεται. Συγκεκριμένα, το 50% του μισθού για τον πρώτο μήνα θα καλύπτεται από τον ΕΦΚΑ και το υπόλοιπο 50% από τον εργοδότη. Για τους επόμενους τρεις μήνες, το βάρος επιμερίζεται ισόποσα μεταξύ ΕΦΚΑ και ΔΥΠΑ. Για τις εργαζόμενες σε τράπεζες, ΔΕΚΟ και ΜΜΕ, το τελικό ποσό που θα εισπράττουν δεν θα διαφοροποιηθεί, αλλά η πηγή της χρηματοδότησης θα ευθυγραμμιστεί με το νέο ενιαίο πρότυπο.
Παρά το γεγονός ότι τα ασφαλιστικά ταμεία ενοποιήθηκαν στον ΕΦΚΑ ήδη από το 2017, το ύψος των παροχών εξακολουθεί να καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από κανονισμούς που προέρχονται από τα παλαιά ταμεία. Το αποτέλεσμα είναι γυναίκες με παρόμοια ασφαλιστική διαδρομή να λαμβάνουν διαφορετικά ποσά κατά την άδεια κυοφορίας και λοχείας, ανάλογα με το ταμείο στο οποίο ανήκαν πριν από την ενοποίηση του ασφαλιστικού συστήματος.
Στόχος της παρέμβασης είναι η θέσπιση ενιαίων κανόνων για όλες τις ασφαλισμένες του ιδιωτικού τομέα, ανεξαρτήτως του πρώην ταμείου προέλευσής τους, αλλά και η ουσιαστική ενίσχυση των παροχών για τις μη μισθωτές, που μέχρι σήμερα λαμβάνουν ιδιαίτερα χαμηλά ποσά.
Τι ισχύει σήμερα
Παρά την ενοποίηση των ασφαλιστικών ταμείων στον e-ΕΦΚΑ, τα επιδόματα μητρότητας εξακολουθούν να διαφοροποιούνται ανάλογα με το πρώην ταμείο:
- Στο πρώην ΙΚΑ, το 50% του μισθού καλύπτεται από τον ΕΦΚΑ, το 40% από τη ΔΥΠΑ και το 10% από τον εργοδότη.
- Στις τράπεζες (πρώην ΤΑΥΤΕΚΩ), ο ΕΦΚΑ καλύπτει το 100% των αποδοχών.
- Στις ΔΕΚΟ, το σύνολο της δαπάνης επιβαρύνει τον εργοδότη.
- Στα ΜΜΕ (ΕΤΑΠ-ΜΜΕ), ο ΕΦΚΑ καταβάλλει το 100% του μισθού για τέσσερις μήνες.
- Στις μη μισθωτές, τα ποσά είναι σταθερά και χαμηλά. 150 ευρώ τον μήνα για ελεύθερες επαγγελματίες, 200 ευρώ για επιστήμονες (γιατρούς, δικηγόρους, μηχανικούς), ενώ οι αγρότισσες λαμβάνουν εφάπαξ βοήθημα 486 ευρώ.
- Στο Δημόσιο ισχύει πεντάμηνη άδεια με πλήρη κάλυψη αποδοχών από το κράτος ή τον οικείο ΟΤΑ.
Το αποτέλεσμα είναι ένα σύστημα πολλών «ταχυτήτων», με σημαντικές ανισότητες τόσο ως προς το ύψος της παροχής όσο και ως προς τον τρόπο χρηματοδότησης.
Τι αλλάζει
Η μεταρρύθμιση που θα ενταχθεί στο νομοσχέδιο για τα επαγγελματικά ταμεία στοχεύει στην πλήρη εξίσωση των παροχών:
- Ενοποίηση στον ιδιωτικό τομέα: Καθιερώνεται ένα ενιαίο μοντέλο για όλες τις μισθωτές (συμπεριλαμβανομένων τραπεζών, ΔΕΚΟ και ΜΜΕ).
- Τον πρώτο μήνα, η μητέρα θα λαμβάνει το 50% από τον ΕΦΚΑ και το 50% από τον εργοδότη.
- Για τους επόμενους τρεις μήνες, το κόστος θα μοιράζεται ισόποσα (50%-50%) μεταξύ ΕΦΚΑ και ΔΥΠΑ.
Σημείωση: Για τις εργαζόμενες σε τράπεζες και ΔΕΚΟ, το τελικό ποσό που λαμβάνουν δεν μεταβάλλεται, αλλάζει μόνο η πηγή των χρημάτων.
Η τομή
Η πιο ουσιαστική αλλαγή αφορά τις ελεύθερες επαγγελματίες, τις αυτοαπασχολούμενες και τις αγρότισσες. Τα σταθερά και χαμηλά επιδόματα καταργούνται και το νέο ποσό θα συνδέεται με τον ασφαλιστέο μισθό της κατηγορίας εισφορών που έχει επιλέξει η ασφαλισμένη.
Με βάση τον σχεδιασμό, ο ΕΦΚΑ θα καταβάλλει το 50% του ασφαλιστέου μισθού για τέσσερις μήνες και η ΔΥΠΑ θα καλύπτει το υπόλοιπο 50% για τρεις μήνες.
Η σύνδεση της παροχής με την ασφαλιστική κατηγορία σημαίνει ότι όσες καταβάλλουν υψηλότερες εισφορές θα λαμβάνουν αντίστοιχα αυξημένο επίδομα.
Για πολλές αυτοαπασχολούμενες, τα ποσά ενδέχεται να είναι πολλαπλάσια των σημερινών, οδηγώντας ακόμη και σε τετραπλασιασμό της συνολικής στήριξης σε σχέση με τα 150 ή τα 200 ευρώ που ισχύουν σήμερα.
Για τις υπαλλήλους του Δημοσίου, των ΟΤΑ και των πρώην ΟΠΑΔ/ΤΥΔΚΥ δεν προβλέπεται μεταβολή. Η πεντάμηνη άδεια με πλήρεις αποδοχές θα συνεχίσει να καταβάλλεται εξ ολοκλήρου από τον εργοδότη, δηλαδή το κράτος ή τον οικείο φορέα.
Ο κανονισμός
Η επιλογή να προχωρήσει μόνο η μεταρρύθμιση των επιδομάτων μητρότητας και όχι ο συνολικός Ενιαίος Κανονισμός Παροχών συνδέεται με τη δυσκολία εναρμόνισης των διαφορετικών εισφορών που καταβάλλουν μισθωτοί, ελεύθεροι επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενοι και αγρότες. Γι’ αυτό και είναι αδύνατον να υιοθετηθούν ενιαία ποσά για όλους τους ασφαλισμένους.
Παρά το γεγονός ότι η αρμόδια επιτροπή έχει καταλήξει σε πόρισμα εδώ και περίπου έναν χρόνο -με εισήγηση να αποτελέσουν βάση οι παροχές του πρώην ΙΚΑ και να γίνουν προσαρμογές για τους υπόλοιπους φορείς- η πλήρης ενοποίηση δεν προχωρά προς το παρόν. Συνεπώς, οι 88 διαφορετικοί κλάδοι παροχών παραμένουν σε ισχύ.
Η κυβέρνηση επιλέγει μια «στοχευμένη» παρέμβαση στη μητρότητα, αφήνοντας για επόμενο στάδιο τον συνολικό επανασχεδιασμό παροχών ασθένειας, εργατικού ατυχήματος, αναπηρίας και εξόδων κηδείας.
