Πλήρη πρόσβαση σε όλα τα δεδομένα που αφορούν τα κρυπτονομίσματα αποκτούν οι φορολογικές Αρχές, καθώς θα έχουν σαφή εικόνα για την ταυτότητα των χρηστών τους, τα είδη που διακινούνται, τα ποσά και τις κατηγορίες συναλλαγών.
Το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Οικονομικών, που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση, στοχεύει στην ενίσχυση της διαφάνειας και στον περιορισμό της απόκρυψης εισοδημάτων μέσω ψηφιακών ή διασυνοριακών δομών, σε μια περίοδο όπου η χρήση crypto αυξάνεται ταχύτατα.
Η ΑΑΔΕ θα έχει πρόσβαση σε λεπτομερή δεδομένα για επενδυτικές δραστηριότητες Ελλήνων φορολογουμένων στο εξωτερικό, ενώ αντίστοιχα θα διαβιβάζει πληροφορίες για αλλοδαπούς επενδυτές στις χώρες που έχουν τη φορολογική τους κατοικία.
Η ανταλλαγή των προσωπικών στοιχείων των επενδυτών σε κρυπτονομίσματα θα γίνεται σε τακτική βάση και χωρίς να απαιτείται προηγούμενο αίτημα, γεγονός που σηματοδοτεί μια νέα εποχή συνεχούς εποπτείας.
Ολα στο φως
Για πρώτη φορά οι πάροχοι υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων υποχρεούνται να συλλέγουν και να διαβιβάζουν συγκεκριμένα στοιχεία συναλλαγών και ταυτοποίησης χρηστών, τα οποία θα ανταλλάσσονται αυτόματα μεταξύ των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Με αυτόν τον τρόπο επιχειρείται να περιοριστεί η φοροδιαφυγή και να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητα των ελέγχων σε ένα ταχέως αναπτυσσόμενο ψηφιακό οικονομικό περιβάλλον.
Η αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών καλύπτει πλέον όχι μόνο τα ήδη γνωστά χρηματοοικονομικά δεδομένα, αλλά και πληροφορίες που αφορούν κρυπτοστοιχεία και τους χρήστες τους, εισοδήματα από μερίσματα εκτός θεματοφυλακής, καθώς και πρόσθετα δεδομένα που σχετίζονται με χρηματοοικονομικούς λογαριασμούς και τη φορολογική συμμόρφωση μεγάλων ομίλων.
Σε ό,τι αφορά ειδικά τα crypto, η σημαντικότερη αλλαγή είναι ότι εισάγεται υποχρέωση υποβολής στοιχείων από τους «δηλούντες παρόχους υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων». Οι πάροχοι αυτοί οφείλουν να τηρούν απαιτήσεις αναφοράς και διαδικασίες δέουσας επιμέλειας και, όταν τα στοιχεία υποβάλλονται στην Ελλάδα, οι ελληνικές Αρχές θα τα διαβιβάζουν αυτόματα στις αρμόδιες Αρχές των ενδιαφερόμενων κρατών μελών. Η ανταλλαγή αυτή δεν θα γίνεται κατόπιν ειδικού αιτήματος, αλλά περιοδικά και συστηματικά, στο πλαίσιο της υποχρεωτικής αυτόματης ανταλλαγής πληροφοριών.
Προβλέπεται ότι για κάθε δηλωτέο πρόσωπο θα κοινοποιούνται στοιχεία ταυτοποίησης, όπως ονοματεπώνυμο ή επωνυμία, διεύθυνση, κράτος ή κράτη φορολογικής κατοικίας, ΑΦΜ, και για τα φυσικά πρόσωπα ημερομηνία και τόπος γέννησης. Αν πρόκειται για οντότητα, θα διαβιβάζονται επιπλέον και στοιχεία για τα ελέγχοντα πρόσωπα, μαζί με τον ρόλο υπό τον οποίο αυτά θεωρούνται ελέγχοντα πρόσωπα της οντότητας.
Επιπλέον, η αναφορά δεν περιορίζεται στην απλή ύπαρξη λογαριασμού ή χρήστη. Για κάθε είδος δηλωτέου κρυπτοστοιχείου, ο πάροχος θα πρέπει να αναφέρει, ανάλογα με την περίπτωση, την πλήρη ονομασία του crypto asset, το συνολικό ακαθάριστο ποσό που καταβλήθηκε ή εισπράχθηκε, τον συνολικό αριθμό μονάδων, καθώς και τον αριθμό των δηλωτέων συναλλαγών. Το πλαίσιο καλύπτει αγορές και πωλήσεις έναντι παραστατικού νομίσματος, αποκτήσεις και εκποιήσεις έναντι άλλων κρυπτοστοιχείων, καθώς και συναλλαγές πληρωμών λιανικής.
Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι το σχέδιο νόμου αγγίζει και τις μεταφορές προς ή από διευθύνσεις κατανεμημένου καθολικού. Και αυτό διότι εισάγεται ρητά ο όρος «διεύθυνση κατανεμημένου καθολικού», ενώ στις πληροφορίες που ανταλλάσσονται περιλαμβάνονται η συνολική πραγματική εμπορική αξία, καθώς και ο συνολικός αριθμός μονάδων μεταβιβάσεων που πραγματοποιούνται σε διευθύνσεις οι οποίες δεν είναι γνωστό ότι συνδέονται με πάροχο υπηρεσιών εικονικών περιουσιακών στοιχείων ή με χρηματοπιστωτικό ίδρυμα.
Παράλληλα εξειδικεύονται ακριβώς οι απαιτήσεις αναφοράς, οι διαδικασίες δέουσας επιμέλειας και οι κανόνες συμμόρφωσης για τους παρόχους υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων, ώστε η Ελλάδα να μπορεί να συμμετέχει στην αυτόματη ανταλλαγή των σχετικών πληροφοριών με τα άλλα κράτη-μέλη. Παράλληλα, οι πληροφορίες που αφορούν τα δηλωτέα κρυπτοστοιχεία θα εντάσσονται και σε ασφαλές κεντρικό ευρετήριο για τα κράτη-μέλη, στο οποίο θα έχουν πρόσβαση οι αρμόδιες Αρχές υπό τους όρους που θέτει το νομοσχέδιο.
Κυρώσεις
Το σχέδιο νόμου εισάγει αυστηρό πλαίσιο κυρώσεων ανά δηλωτέα συναλλαγή.
Ειδικότερα:
- 100 ευρώ για εκπρόθεσμη υποβολή πληροφοριών.
- 300 ευρώ για παράλειψη υποβολής ή ελλιπή/ανακριβή στοιχεία ή μη ανταπόκριση σε αίτημα της ΑΑΔΕ εντός προθεσμίας.
- 2.500 ευρώ για μη συνεργασία κατά τον έλεγχο ή διαπιστωμένη μη συμμόρφωση με τους κανόνες δέουσας επιμέλειας.
- 5.000 ευρώ για επίμονη μη συμμόρφωση ύστερα από έλεγχο.
Το ανώτατο όριο προστίμων ανά έλεγχο ανέρχεται σε 500.000 ευρώ – με εξαίρεση τις εκπρόθεσμες υποβολές, όπου το ανώτατο όριο είναι 10.000 ευρώ ανά έτος αναφοράς. Σε περίπτωση υποτροπής, τα πρόστιμα διπλασιάζονται και σε νέα υποτροπή τετραπλασιάζονται.
Τελικό στάδιο
Παράλληλα, στο τελικό στάδιο είναι η πρόταση της επιτροπής που έχει συσταθεί στο υπουργείο Οικονομικών για τη φορολόγηση των κρυπτονομισμάτων. Το βασικό πρόβλημα είναι ότι τα κέρδη από κρυπτονομίσματα δεν αναγνωρίζονται με σαφή τρόπο από τη φορολογική διοίκηση. Δεν υπάρχουν ξεκάθαροι κωδικοί δήλωσης, δεν έχει θεσπιστεί ρητός φορολογικός συντελεστής και δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως η κατηγοριοποίηση των κερδών (ως κεφαλαιουχικά ή ως εισόδημα). Ετσι, ακόμη και όσοι επιθυμούν να κινηθούν απολύτως νόμιμα δεν γνωρίζουν πώς να το πράξουν. Δύο είναι οι προτάσεις που βρίσκονται στο τραπέζι: Η αυτοτελής φορολόγηση της υπεραξίας που προκύπτει από την αγορά και την πώληση κρυπτονομισμάτων με συντελεστή 15% και στον αντίποδα η πλήρης φορολογική απαλλαγή της υπεραξίας που προκύπτει από τις αγοραπωλησίες κρυπτονομισμάτων, με το επιχείρημα ότι θα δοθεί κίνητρο στους κατόχους τους να τα εμφανίσουν στα έντυπα της εφορίας και στις δηλώσεις πόθεν έσχες.
