Συνέντευξη με το συγγραφέα Άρη Σφακιανάκη
Σ.Π: “ΕΞΟΔΟΣ “. Πείτε μας λίγα λόγια για το νέο σας βιβλίο.
Α.Σ: Το τελευταίο μου βιβλίο αναφέρεται στην ανάγκη του ήρωα -που είναι συγγραφέας- να αλλάξει δραστικά τη ζωή του που έχει αρχίσει να βαλτώνει. Και πρώτα απ’ όλα θεωρεί ότι πρέπει να αλλάξει τον τρόπο που γράφει τα βιβλία του -κυρίως την θεματολογία τους. Έτσι αποφασίζει να ασχοληθεί με το ιστορικό μυθιστόρημα και στρέφεται προς μια στιγμή της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 που πιστεύει κρίσιμη για τον Αγώνα και την εξέλιξή του: την πολιορκία και την Έξοδο του Μεσολογγίου. Ένα ωραίο πρωί παίρνει το αυτοκίνητό του και οδεύει προς τον τόπο του μαρτυρίου -το Μεσολόγγι. Εκεί, πέφτει σε μια χρονική λούπα και βρίσκεται να ζει μέσα στην πολιορκημένη πόλη ενώ πλησιάζει η μέρα της Εξόδου. Ζει με τους ήρωες της εποχής εκείνης, ερωτεύεται μια νεαρή Σουλιώτισσα και γράφει το μυθιστόρημά του ως γραμματικός του Κίτσου Τζαβέλα. Θα σωθεί κατά την Έξοδο; Μένει να αποδειχτεί…
Σ.Π: Μας είχατε συνηθίσει σε διαφορετικού είδους βιβλία, ποιο ήταν το ερέθισμα για να γράψετε ένα ιστορικό μυθιστόρημα;
Α.Σ: Ήταν καρμικό. Όταν αγόρασα το καινούργιο μου σπίτι στην Αθήνα έτυχε να μείνω στην οδό Κασομούλη. Ποιος ήταν αυτός ο Κασομούλης και έδωσαν το όνομά του σε δρόμο της πόλης, αναρωτήθηκα. Το γκούγκλαρα επομένως και βρήκα ότι ο Κασομούλης ήταν ήρωας της Επανάστασης, εγκλωβισμένος στην πολιορκία του Μεσολογγίου για την οποία μάλιστα έγραψε εκτενέστατα στο βιβλίο του Στρατιωτικά Ενθυμήματα. Κατάλαβα τότε ότι επρόκειτο για σύμπτωση μεταφυσική κι ότι ο Κασομούλης με καλούσε από το επέκεινα για να ανανεώσω το ενδιαφέρον του αναγνωστικού κοινού στα γραπτά του. Έτσι τον έκανα ήρωα στο μυθιστόρημά μου με την ελπίδα κάποιος σύγχρονος Έλλην να ανατρέξει στα ιστορικά κείμενα της εποχής του Αγώνα.
Σ.Π: Σε όλα τα βιβλία σας, όπως και σε αυτό, η γυναίκα και ο έρωτας κατέχουν σημαντική θέση. Τι ρόλο έχουν στην ζωή σας;
Α.Σ: Ακόμη και ο Κήπος της Εδέμ χρειάστηκε την παρουσία μιας γυναίκας για να αποκτήσει ενδιαφέρον και να ξεκινήσει έτσι η ιστορία του ανθρώπινου είδους. Ο έρωτας είναι η απάντηση της ζωής στο άγχος του θανάτου. Είναι το τραγούδι του Ρωμαίου προς την Ιουλιέτα στο μπαλκόνι. Το πέταγμα της εφήμερης πεταλούδας. Το χτύπημα των πλήκτρων από τον Μότσαρτ. Το χτύπημα της ρακέτας στην παραλία (εντάξει, όχι το τελευταίο). Χωρίς τον έρωτα η ζωή φαντάζει άδεια, γκρίζα, κενή. Και δεν μου αρέσει καθόλου μια τέτοια ζωή -σε κανέναν δεν αρέσει. Ιδού γιατί ο έρωτας βρίσκεται παντού μες στις σελίδες των βιβλίων μου -επειδή βρίσκεται παντού μες στη ζωή μου.
Σ.Π: Ο ήρωας σας, κάνει ένα ταξίδι στο χρόνο. Αν μπορούσε αυτό να συμβεί τώρα, σε εσάς, θα επιλέγατε να βιώσετε την συγκεκριμένη εμπειρία;
Α.Σ: Αν μπορούσα να κάνω ένα ταξίδι στον χρόνο, αν μπορούσα να μπω στη μηχανή του χρόνου (του Γουέλς), θα έκανα το άλμα προς τα εμπρός και όχι προς τα πίσω. Με έλκει το άγνωστο κι όχι κάτι που έχει βιωθεί και που μπορούμε να διαβάσουμε γι’ αυτό ή και να δούμε φωτογραφίες από αυτό. Όχι, θα βουτούσα προς το μέλλον, θα πήγαινα μπροστά το ρολόι του χρόνου και μιας και ο θάνατος είναι αναπόφευκτος θα επέλεγα να ζήσω την τελευταία μέρα του πλανήτη μας, όταν όλα θα γίνονταν παρανάλωμα από τον αδηφάγο ήλιο ή θα πέφταμε τυχαία στην πορεία κάποιου γιγάντιου μετεωρίτη ή -ακόμη χειρότερα- πέφταμε θύματα της ανθρώπινης μανίας να έλκεται τυφλά προς την αυτοκαταστροφή. Θα διάλεγα την τελευταία μέρα -όταν η ματαιοδοξία αποδεικνύεται πομφόλυξ.
Σ.Π: Πόσο σημαντική είναι η ιστορική μνήμη για ένα λαό;
Α.Σ: Ένας λαός χωρίς ιστορική μνήμη είναι όμοια σκώληξ που δεν μπορεί να γίνει πεταλούδα. Μια αμοιβάδα που απλώς αναπαράγει τον εαυτό της με σχάση. Η ιστορική μνήμη είναι το καύσιμο ενός λαού ώστε να κάνει το άλμα προς τα εμπρός (για να θυμηθούμε τον σύντροφο Μάο).
Σ.Π: Παραφράζοντας τον Εγγονόπουλο, είστε περήφανος ως Έλλην;
Α.Σ: Είμαι υπερήφανος σαν αρχαίος Έλλην.
Σ.Π: Το τέλος του βιβλίου με κάνει να αναρωτιέμαι αν θα υπάρξει συνέχεια με τον ίδιο ήρωα (είναι αξιαγάπητος) σε διαφορετικό τόπο και χρόνο.
Α.Σ: Το επόμενο βιβλίο μου αν και αναφέρεται στα πρώτα χρόνια της Ελληνικής Ανεξαρτησίας -επομένως είναι κοντά χρονικά με την Έξοδο- δεν θα έχει τον ίδιο ήρωα. Ο επόμενος θα είναι περισσότερο ρεμάλι. Θα είναι το σκοτάδι πλάι σε μια φωτεινή προσωπικότητα της εποχής. Ονόματα δεν λέμε ακόμα.
Σ.Π: Πώς βιώνει ο Άρης Σφακιανάκης την καθημερινότητά του;
Α.Σ: Η δουλειά που μου επιτρέπει να ζω αξιοπρεπώς και να πληρώνω την φοιτητική ζωή της κόρης μου στην Αγγλία είναι αυτή του ελεγκτή εναέριας κυκλοφορίας. Βιώνω έτσι δυο παράλληλα σύμπαντα: εκείνο του ελεγκτή που οφείλει να είναι απόλυτα συγκεντρωμένος στη διαχείριση των αεροπλάνων που πετάνε πάνω από τον ελληνικό εναέριο χώρο, και εκείνο του συγγραφέα που οφείλει να είναι συγκεντρωμένος στα κείμενα που μελετά και να αποδίδει σπονδές στις Μούσες του. Κατά τα άλλα, γυμνάζομαι, πίνω δυο καφέδες την ημέρα (χτυπημένους στο χέρι κατά το φοιτητικό πρότυπο), διαβάζω πολύ και πολλά και το βράδυ βγαίνω για φαγητό με φίλους. Είμαι μοναχικός λύκος σε αναζήτηση της ψυχής που θα με κάνει συντροφικό κανίς.
Σ.Π: Ποιά βιβλία διαβάζετε αυτήν την περίοδο;
Α.Σ: Καθώς μόλις επέστρεψα από ένα ταξίδι μου στο Χονγκ Κονγκ και το Πεκίνο, το βιβλίο που άρχισα να διαβάζω αυτές τις μέρες -και έφερα από εκεί- είναι η αυτοβιογραφία του τελευταίου Κινέζου αυτοκράτορα, με τίτλο: From Emperor to Citizen. Πλάι στο κρεβάτι μου βρίσκεται επίσης το ογκολιθικό μυθιστόρημα Λίγη Ζωή όπως και το Γύρνα σπίτι άγγελέ μου, του Τόμας Γουλφ (σε μετάφραση Κοσμά Πολίτη). Από ψυχανάλυση μελετώ το εκπληκτικό βιβλίο του αμερικάνου Rollo May, Love and will.
Σ.Π: Προς τα πού βρίσκεται η δική σας έξοδος;
Α.Σ: Η δική μου πυξίδα εξόδου γράφει Κρήτη!
■ Ο Άρης Σφακιανάκης γεννήθηκε το 1958 στο Ηράκλειο Κρήτης. Σπούδασε νομικά στην Αθήνα. Το πρώτο του βιβλίο με διηγήματα, Όταν βρέχει και φοράς παπούτσια κόλετζ, κυκλοφόρησε το 1981 από τις εκδόσεις Κέδρος. Από τις εκδόσεις Κέδρος κυκλοφορούν επίσης τα βιβλία του Οι παράξενες συνήθειες της οικογένειας Μόρφη (1984), Ο τρόμος του κενού (1990), Η νόσος των κινέζικων εστιατορίων (1993), Δεν ήξερες… δεν ρώταγες! (1998). Το 2002 κυκλοφόρησε το μυθιστόρημα με τίτλο Μπέιμπι Σίτινγκ. Ακολούθησαν τα βιβλία Το περσικό φιλί (2004), Μητροπόλεις, ιστορίες, παράδεισοι (Ελληνικά Γράμματα, 2006) Η μοναξιά δεν μου ταιριάζει (2008), Ου μπλέξεις (2011), Παντρεμένες (2013) και Έξοδος (2016). Έχει ασχοληθεί με τη μετάφραση και το σενάριο.
■ Η παρουσίαση του νέου βιβλίου του Άρη Σφακιανάκη, ΕΞΟΔΟΣ, θα λάβει χώρα στον πολυχώρο Περίπου το Σάββατο 11 Φεβρουαρίου στις 7 μ.μ.
Συνέντευξη: ΣΟΦΗ ΠΑΓΚΑΛΟΥ
