Σε μια κρίσιμη καμπή βρίσκεται η αγορά του ελαιολάδου στην Κρήτη, με τους παραγωγούς και τους συνεταιρισμούς του νησιού να δίνουν καθημερινή μάχη για να κρατήσουν τις τιμές σε επίπεδα βιώσιμα. Την ίδια ώρα ο κίνδυνος από την Τυνησία και η συνεχιζόμενη ξηρασία απειλούν το μέλλον του κρητικού «χρυσού».
Στην καρδιά της παραγωγής, στη Σητεία, τα μηνύματα είναι ανάμικτα. Από τη μία πλευρά, ο Αγροτικός Ελαιουργικός Συνεταιρισμός Σταυρωμένου κατάφερε πρόσφατα να κλείσει δύο σημαντικές πωλήσεις έξτρα παρθένου ελαιολάδου στα 5 και 5,10 ευρώ το κιλό σε ντόπιους τυποποιητές, αποδεικνύοντας ότι η ποιότητα παραμένει το ισχυρότερο χαρτί μας. Ωστόσο, είναι ξεκάθαρη και δραματική η μείωση της παραγωγής. Στο ΠΟΠ Σητείας, από τους 13.000 τόνους της προπερσινής καλής χρονιάς, φέτος αναμένονται μόλις 2.700 τόνοι. Η απώλεια εισοδήματος είναι συνεχόμενη και η κλιματική κρίση αφήνει το αποτύπωμά της: ενώ τα αρδευόμενα δέντρα αντέχουν, οι ξηρικοί ελαιώνες έχουν πληγεί τόσο βαριά από την ξηρασία, που θα χρειαστούν τουλάχιστον δύο χρόνια για να επανέλθουν στην παραγωγή.
Η «βόμβα» των 100.000 τόνων από την Τυνησία
Το πλέον ανησυχητικό στοιχείο που σκιάζει την επικαιρότητα είναι η πρόθεση της Τυνησίας να διαπραγματευτεί με την Ε.Ε. την αύξηση της αδασμολόγητης ποσόστωσης εξαγωγών στους 100.000 τόνους ετησίως. Πρόκειται για μια εξέλιξη που, αν υλοποιηθεί, θα λειτουργήσει ως εργαλείο βίαιης συμπίεσης των τιμών για τον Έλληνα παραγωγό.
Ήδη οι Ιταλοί αγοραστές, εκμεταλλευόμενοι το χαμηλό κόστος του τυνησιακού προϊόντος, προσφέρουν για τα ποιοτικά ελληνικά ελαιόλαδα τιμές της τάξεως των 4,5 έως 4,6 ευρώ- τιμές που κρίνονται απαράδεκτες αν αναλογιστεί κανείς το αυξημένο κόστος καλλιέργειας. Η εμπειρία του 2016-2017 δίδαξε ότι τέτοιες «έκτακτες» παραχωρήσεις στην Τυνησία μόνο προσωρινές δεν είναι, καθώς δημιουργούν τετελεσμένα στην αγορά και οδηγούν το ελληνικό προϊόν στις αποθήκες μέχρι τα μέσα Αυγούστου, με κίνδυνο την ποιοτική του υποβάθμιση.
Πυρετός διαγωνισμώνστην Κρήτη
Παρά τις πιέσεις, η κινητικότητα στο νησί παραμένει έντονη με μια σειρά από δημοπρασίες που αναμένονται αυτή την εβδομάδα:
– Ο ΑΣ Ελαιοπαραγωγών Θραψανού διαθέτει 20 τόνους έξτρα παρθένου ΠΟΠ.
– Ο ΑΕΣ Ζάκρου προκηρύσσει διαγωνισμό για 55-60 τόνους ΠΟΠ Σητείας.
– Ο ΑΣ Σκοπής αναζητά προσφορές για 60 τόνους ελαιολάδου διαφορετικών οξυτήτων.
– Ο ΑΣ Χουδετσίου βγάζει «στο σφυρί» 28 τόνους της περσινής εσοδείας.
Είναι σαφές ότι οι συνεταιρισμοί επιμένουν στις διαφανείς διαδικασίες των διαγωνισμών για να πετύχουν το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα. Ωστόσο, η αγορά είναι «σφιχτή». Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της Κριτσάς, όπου ο πρόσφατος διαγωνισμός κηρύχθηκε άγονος, όπως συνέβη και στη Μεσσηνία για βιολογικό ελαιόλαδο, καθώς οι παραγωγοί αρνούνται να «χαρίσουν» τον κόπο τους σε τιμές που δεν ανταποκρίνονται στην αξία του προϊόντος.
«Ναι, έτσι είναι. Δεν υπήρξε ενδιαφέρον. Εκτιμώ πως οι τυποποιητές πιέζουν αυτή την περίοδο για το αδασμολόγητο λάδι της Τυνησίας για να φέρουν με 3,30 ευρώ», επισημαίνει ο Πρόεδρος του Α.Σ. Κριτσάς Νίκος Αφορδακός. Είναι προφανές, πως σε αυτή την συγκυρία επειδή η ποιότητα του Συνεταιρισμού είναι κορυφαία, δεν τίθεται θέμα για επίσπευση πωλήσεων, αναδεικνύεται όμως το πραγματικό πρόβλημα των εισαγωγών που προωθούνται.
Σε κάθε περίπτωση, όπως εξήγησε ο κ. Αφορδακός «ο Συνεταιρισμός θα κλείσει 7 Φλεβάρη, αλλά δεν έχουμε σκοπό να μπούμε σε διαδικασία ανακοίνωσης νέας πώλησης, τώρα».
Το αίτημα για ελέγχους
Το ρεπορτάζ καταδεικνύει μια κραυγαλέα αντίφαση: την ώρα που ο παραγωγός πιέζεται να πουλήσει κάτω από τα 5 ευρώ, η τιμή στο ράφι παραμένει στα ύψη. Η πολιτεία οφείλει να παρέμβει άμεσα. Δεν μπορεί η τιμή να διπλασιάζεται από το χωράφι στο ράφι. Η Ελλάδα, σε συντονισμό με την Ιταλία και την Ισπανία, πρέπει να υψώσει ανάστημα στις Βρυξέλλες. Το ελαιόλαδο δεν είναι ένα απλό εμπορικό προϊόν. Είναι ο στυλοβάτης της κοινωνικής συνοχής της κρητικής υπαίθρου και δε μπορεί να θυσιάζεται στον βωμό γεωπολιτικών ισορροπιών και κυρίως των εμπορικών κερδών των μεγάλων τυποποιητών.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΤΣΑΛΑΚΗΣ
