Η Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας Λασιθίου ΑΜΚΕ Αρωγή διοργάνωσε μια καθηλωτική εσπερίδα με θέμα «Ενδοοικογενειακή Βία και Παιδιά». Κατά τη διάρκειά της στην αίθουσα του Επιμελητηρίου Λασιθίου θεσμικοί φορείς και επιστήμονες ανέλυσαν κρίσιμες πτυχές του φαινομένου εστιάζοντας στο νομοθετικό πλαίσιο, στον ρόλο των αρχών και των εκπαιδευτικών, αλλά και στις ψυχοκοινωνικές επιπτώσεις στα παιδιά και στην οικογένεια.
Στην έναρξη της εσπερίδας, ο κ. Εμμανουήλ Καναβάκης, Επιστημονικά Υπεύθυνος Κινητής Μονάδας Ψυχικής Υγείας Λασιθίου, απηύθυνε χαιρετισμό.
Έδωσε σημαντικά στατιστικά στοιχεία: το 2021 τα περιστατικά (ο αριθμός ανηλίκων θυμάτων) ήταν 167 και ο αριθμός εισαγγελικών παραγγελιών 11 ενώ το 2025 κατέγραψαν τους αριθμούς 295 και 58, αντιστοίχως. Ήδη τους μήνες Ιανουάριο και Φεβρουάριο του έτους 2026, ο αριθμός ανηλίκων ήταν 123 και ο αριθμός εισαγγελικών παραγγελιών 11.
Ανέφερε πως από το 2020-2023 που η Μονάδα είχε παιδοψυχίατρο, τα περιστατικά σε ετήσιο επίπεδο δεν ξεπερνούσαν τα 213, ενώ τα έτη 2024-2025, είχαν πολύ μεγάλη αύξηση με αριθμούς ανηλίκων να αγγίζουν τα 348 και 295. Οι εισαγγελικές παραγγελίες είχαν αυξητικό αριθμό φθάνοντας το 2025 τις 58, οι οποίες είναι εισαγγελικές παραγγελίες για οικογένειες και παιδιά. Μάλιστα αξίζει να σημειωθεί πως ο αριθμός μονάχα του πρώτου δίμηνου του 2026 έχει σχεδόν φτάσει τα στατιστικά όλου του έτους για τη χρονιά 2020!
Ο κ.Καναβάκης σχολίασε ότι με τα χρόνια τα πράγματα χειροτερεύουν και ότι οι άνθρωποι δεν μπορούν να αντέξουν τον πόνο της ψυχής τους γυρεύοντας τον εύκολο δρόμο όπως π.χ. τον χωρισμό. Ανέδειξε ότι οι ανθρώπινες σχέσεις στην αρχή της γνωριμίας είναι σχέσεις που δεν λειτουργεί η λογική σκέψη και αυτό που συναντούν στις ηλικίες των 20-35 χρόνων είναι γυναίκες και άνδρες να μην μπορούν να διαμορφώσουν υγιείς σχέσεις που να έχουν κατάληξη, εξαιτίας του ότι κοιτούν να γνωριστούν σωματικά και στη συνέχεια εξετάζουν το πνευματικό επίπεδο.
Όσον αφορά τη βία στα παιδιά τόνισε ότι εκφράζεται πολύ έντονα στα παιδιά ηλικίας δημοτικού και γυμνασίου και κάποιες φορές σε παιδιά του Νηπιαγωγείου.
Το νομοθετικό πλαίσιο της ενδοοικογενειακής βίας
Η Αντιεισαγγελέας Ανηλίκων Λασιθίου κ. Άρτεμις Κανελλοπούλου μίλησε για την «Ανάπτυξη του νομοθετικού πλαισίου της ενδοοικογενειακής βίας». Παρουσίασε το νομοθετικό πλαίσιο για την Ενδοοικογενειακή Βία στην Ελλάδα και τις νομοθετικές ρυθμίσεις του Ν.3500/2006 και ό,τι περιλαμβάνει σχετικά με την καταπολέμηση και την αντιμετώπιση της ενδοοικογενειακής βίας. Περιέγραψε την έννοια της οικογένειας, αλλά και τι ορίζει ως οικογένεια ο συγκεκριμένος νόμος και σύμφωνα με τον νόμο ποια άτομα μπορούν να θεωρηθούν δράστες ενδοοικογενειακής βίας ή θύματα. Στη συνέχεια ανέλυσε τα εγκλήματα της ενδοοικογενειακής βίας δηλαδή την ενδοοικογενειακή σωματική βλάβη, την παράνομη βία, την απειλή, την προσβολή γενετήσιας αξιοπρέπειας και κάποια εγκλήματα του ποινικού κώδικα όπως τον βιασμό και την ανθρωποκτονία, όταν τελούνται εντός οικογενειακού πλαισίου.
Επίσης ανέπτυξε τα στάδια και πώς μπορεί κανείς να υποβάλει μια καταγγελία για πράξη ενδοοικογενειακής βίας. Αναφέρθηκε στην υποχρέωση κάποιων επαγγελματικών ομάδων να αναφέρουν τις υπόνοιές τους για εγκλήματα ενδοοικογενειακής βίας όπως για παράδειγμα οι ιατροί ή οι εκπαιδευτικοί. Παρουσίασε επίσης, τα στάδια που εφαρμόζονται μετά από την υποβολή μιας καταγγελίας, ενώ ανέπτυξε και την αξιολόγηση του κινδύνου που λαμβάνει χώρα από τις αστυνομικές αρχές. Υπογράμμισε ότι αυτή είναι μια διαδικασία βάσει της οποίας αξιολογείται και το θύμα, αλλά και ο δράστης ώστε να αποφευχθεί μια ενδεχόμενη υποτροπή.
Μίλησε για τον θεσμό της ποινικής διαμεσολάβησης, που είναι μια εναλλακτική διαδικασία για τα εγκλήματα ενδοοικογενειακής βίας που περιλαμβάνει μεταξύ πολλών άλλων και την πραγματοποίηση συνεδριών εκ μέρους του δράστη, προκειμένου να βοηθηθεί σε ψυχολογικό επίπεδο. Ολοκληρώνοντας, έκανε αναφορά στις περαιτέρω δυνατότητες ενός εισαγγελέα όταν επιλαμβάνεται δικογραφίας ενδοοικογενειακής βίας, που αφορά ανήλικο.
Καμία ανοχή στη βία!
Ο κ. Κωνσταντίνος Φραγκάκης, Υπαστυνόμος Β΄ εστίασε στις «Ενέργειες της αστυνομίας στα περιστατικά της Ενδοοικογενειακής Βίας». Εξήγησε με απλά λόγια τι σημαίνει ενδοοικογενειακή βία, ενώ αναφέρθηκε και στο τι βιώνουν τα παιδιά που στο οικογενειακό τους περιβάλλον βιώνουν βία. Είπε ότι σύμφωνα με τον ΠΟΥ, 1 στα 4 παιδιά παγκοσμίως υφίσταται κάποια μορφή κακοποίησης σχολιάζοντας πως η έγκαιρη αναγνώριση του φαινομένου αποτελεί το κρίσιμο πρώτο βήμα προς την αποτελεσματική αντιμετώπισή του. Η ενδοοικογενειακή βία χαρακτηρίζεται ως αυτεπάγγελτο αδίκημα, εξαλείφοντας την ανάγκη υποβολής έγκλησης από το θύμα. Ενημέρωσε πως παρέχεται η δυνατότητα απομάκρυνσης του δράστη από την οικογενειακή εστία. Ειδικές διατάξεις εξασφαλίζουν την άμεση παραπομπή παιδιών-θυμάτων στον Εισαγγελέα Ανηλίκων και την παροχή κοινωνικών υπηρεσιών.
Εστίασε στις αστυνομικές διαδικασίες όταν το θύμα είναι παιδί, ενώ υπογράμμισε ότι υπάρχει πολύ προσεκτική προσέγγιση. Ανέδειξε πως η αστυνομική αντιμετώπιση σε μικρές κοινότητες χαρακτηρίζεται από διακριτικότητα, επαγγελματισμό, συνεργασία με τους τοπικούς φορείς αλλά και με προτεραιότητα το παιδί.
Αναφέρθηκε στις προκλήσεις που αναδεικνύει η ενδοοικογενειακή βία στις μικρές και αγροτικές κοινότητες. Είναι ο φόβος για κοινωνικό στίγμα, η σιωπή, η οικογενειακή πίεση – οι συγγενείς παρεμβαίνουν για εσωτερική διευθέτηση. Σημείωσε και την απροθυμία αναφοράς που επικρατεί: οι τριγύρω διστάζουν να εμπλακούν.
Επεσήμανε ότι οι ξενώνες προστασίας παρέχουν ασφαλή διαμονή και πλήρη ψυχοκοινωνική στήριξη σε μητέρες με παιδιά, ενώ οι κοινωνικοί λειτουργοί αναλαμβάνουν την αξιολόγηση κινδύνου, τη σύνταξη επίσημων εκθέσεων και τη διασύνδεση με εξειδικευμένες υπηρεσίες. Εξειδικευμένοι παιδοψυχολόγοι και θεραπευτές παρέχουν εξατομικευμένη υποστήριξη για την επεξεργασία του τραύματος μέσα από σύγχρονες θεραπείες.
Παρουσίασε την γραμμή SOS, της άμεσης ανάγκης αλλά και την γραμμή παιδικής βοήθειας. Ενημέρωσε για το γραφείο ενδοοικογενειακής βίας Δ.Σ. Λασιθίου παρουσιάζοντας φωτογραφικό υλικό ενώ μίλησε και για τις ενημερωτικές δράσεις της Δ.Α.Λασιθίου. Στάθηκε ιδιαίτερα στην σημασία της καταγγελίας και έστειλε και το μήνυμα «κανένα παιδί, δεν πρέπει να μεγαλώνει στη βία, κανένα παιδί δεν πρέπει να μεγαλώνει στη σιωπή.»
Όταν τα παιδιά κακοποιούν τους γονείς
Η Επιμελήτρια Ανηλίκων και Κοινωνικής Αρωγής Λασιθίου κ. Αλεξάνδρα Μαυρομάτη αναφέρθηκε στη Γονεϊκή κακοποίηση, πώς να την αναγνωρίσεις, γιατί και πώς να την διαχειριστείς. Επεσήμανε ότι η γονεϊκή κακοποίηση διώκεται στα πλαίσια της ενδοοικογενειακής βίας. Αναφέρθηκε στους λόγους οι οποίοι εμποδίζουν τους γονείς να παραδεχτούν ότι βιώνουν κακοποίηση, που συνδέονται με τα στερεότυπα και τις προκαταλήψεις. Σχολίασε πως έχουμε συνδέσει την ανηλικότητα με την αθωότητα, ανέφερε πως αρκετοί γονείς πιστεύουν πως ό,τι κάνει το παιδί τους είναι απόρροια της ανατροφής που του έχει δώσει ο γονέας, το οποίο υπογράμμισε ότι δεν ισχύει! Ανέφερε ότι στόχος είναι οι γονείς να μπορέσουν να ξεχωρίσουν το τι είναι εφηβεία και τι αρρώστια. Υπογράμμισε ότι είναι διαφορετικό ένα παιδί που είναι νευρικό και απότομο με αυτό που έχει ξεσπάσματα βίας, κάνει φθορές αντικειμένων και βρίζει. Ανέδειξε τα είδη της γονεϊκής κακοποίησης, τον τρόπο που πρέπει ο γονέας να βάλει τα όρια ενώ παρουσίασε τι είναι σημαντικό ο γονέας να μην δέχεται. Αλλά και τι συνιστάται να πράττει ο γονέας εάν συνεχίσει να δέχεται κακοποίηση.
Επεσήμανε ότι οι γονείς -σε τέτοιες περιπτώσεις- πρέπει να απευθύνονται στην εισαγγελία, στην αστυνομία, αλλά και στην ίδια. Επίσης πρέπει να αποβάλουν τα συναισθήματα που νιώθουν όπως την ντροπή, τον φόβο και την ανασφάλεια. Εξήγησε ότι η γονεϊκή κακοποίηση είναι πολύ συχνό φαινόμενο πλέον, ενώ ανέφερε ότι είναι σημαντικό ο γονέας να επέμβει και να ζητήσει βοήθεια από τα πρώτα σημάδια κακοποίησης.
Η κ. Μαυρομάτη σχολίασε ότι υπάρχουν αρκετοί γονείς που φοβούνται να μιλήσουν και να παραδεχτούν ότι δέχονται κακοποίηση, ενώ συχνά αισθάνονται ότι φταίνε εκείνοι για την κατάσταση αυτή που έχει φτάσει το παιδί τους. Σημείωσε ότι οι γονείς-θύματα πρέπει να συμβάλουν στο να αντιστραφεί αυτή η κατάσταση και να μπορέσει το παιδί τους (θύτης) να δημιουργήσει υγιείς σχέσεις στο μέλλον. Επεσήμανε πως αφήνοντας το παιδί μας να έχει μια τέτοια συμπεριφορά, θυματοποιούμε όλα τα μέλη της οικογένειάς μας και το ίδιο καθώς το απαξιώνουμε και δεν το θεωρούμε ικανό για κάτι καλύτερο. Παράλληλα υπογράμμισε ότι πρέπει να έχουμε απαιτήσεις από τα παιδιά μας.
Η γονεϊκή κακοποίηση έχει βαθιές ρίζες, ενώ σημείωσε ότι σιγά- σιγά αρχίζουν και δέχονται περισσότερες καταγγελίες.
Ανέφερε ότι σε κάποιες περιπτώσεις η παραβατικότητα των ανηλίκων ξεπερνά των ενηλίκων, ενώ τόνισε ότι ένας τρόπος να αναγνωρίσεις ότι κακοποιείσαι σαν γονέας είναι ότι όταν σου κάνει κάτι το παιδί να σκεφτείς, θα το δεχόμουν από άλλο αυτό;… Εφόσον η απάντηση θα είναι «όχι», θα πρέπει να εξηγήσουν στο παιδί τους ότι πλέον δεν το δέχονται αυτό!
Ο ρόλος του σχολείου
Ο Διευθυντής Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Λασιθίου κ. Γιώργος Μαμάκης κατά την εισήγησή του υπογράμμισε πως «Η ενδοοικογενειακή βία απέναντι στα παιδιά δεν είναι αόρατη, είναι απλώς συχνά αγνοημένη και δεν αγνοείται επειδή δεν αφήνει σημάδια αλλά επειδή τα σηµάδια είναι δύσκολα, άβολα και θεσμικά απαιτητικά». Μεταξύ άλλων, σχολίασε πως «το σχολείο πολλές φορές βλέπει, αλλά διστάζει, όχι από αδιαφορία, από φόβο µήπως κάνει λάθος, μήπως εκτεθεί, µήπως μείνει µόνο του». Αυτός ο φόβος, ανέφερε, είναι θεσµικός ενώ συμπλήρωσε πως τα παιδιά που ζουν σε περιβάλλοντα βίας έρχονται στο σχολείο αποσυρµένα, επιθετικά, εξαντληµένα, ασυγκέντρωτα, «δύσκολα».
Μίλησε καθαρά για τις δυσκολίες που δεν ακούγονται δημόσια, δηλαδή την απουσία ξεκάθαρης επιχειρησιακής καθοδήγησης. Επεσήμανε ότι οι εκπαιδευτικοί γνωρίζουν ότι «πρέπει να αναφέρουν», αλλά όχι, πότε ακριβώς, µε ποια διαδικασία και µε ποια θεσμική κάλυψη. Παρουσίασε το τι λέει ο Νόμος, αλλά και το τι οφείλει να κάνει η εκπαιδευτική διοίκηση. Σημείωσε πως «η Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση καλείται καθηµερινά να διαχειριστεί περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας χωρίς ενιαίο επιχειρησιακό πλαίσιο, χωρίς σαφείς ροές, χωρίς εγγυημένη θεσµική κάλυψη για τον εκπαιδευτικό που πράττει το αυτονόητο». Τόνισε πως ως στελέχη Εκπαίδευσης οφείλουν να σταματήσουν να αντιμετωπίζουν την ενδοοικογενειακή βία ως εξαιρετική περίπτωση ενώ έχει την σημασία να πάψουµε να συγχέουµε την απουσία καταγγελιών µε την απουσία περιστατικών. Υπογράμμισε πως ο εκπαιδευτικός πρέπει να προστατεύεται έµπρακτα, με σαφείς οδηγίες, έγγραφες διαδικασίες και διοικητική κάλυψη.
Διαβεβαίωσε ότι η Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Λασιθίου έχει επιλέξει συνειδητά να μη σιωπά όταν βλέπει. Ενισχύει συστηματικά τις σχολικές μονάδες και τους εκπαιδευτικούς ώστε να ενεργοποιούν χωρίς καθυστέρηση τις διαδικασίες που προβλέπει η νομοθεσία, όταν υπάρχουν ενδείξεις κακοποίησης, παραμέλησης ή σοβαρής ενδοοικογενειακής δυσλειτουργίας.
Εξέφρασε ευγνωμοσύνη προς τις εισαγγελικές αρχές, τις κοινωνικές υπηρεσίες των δήμων και των αρμόδιων φορέων, αλλά και στην Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας υπογραμμίζοντας πως η προστασία των παιδιών δεν είναι υπόθεση ενός μόνο θεσμού αλλά αποτέλεσμα συνεργασίας. Έστειλε ένα σαφές μήνυμα πως το σχολείο δεν θα γίνει ποτέ χώρος σιωπής απέναντι στη βία, πως οι εκπαιδευτικοί δεν είναι μόνο φορείς γνώσης, αλλά άνθρωποι που μπορούν να γίνουν ο πρώτος κρίκος στην αλυσίδα προστασίας τους.
Ανησυχητική η εικόνα στο Ν. Λασιθίου
Ο κ. Ιωάννης Κουτσανδρέας, Παιδοψυχίατρος Κινητής Μονάδας αναφέρθηκε στα προβλήματα διαγωγής- παραβατικότητα και αντικοινωνικότητα. Εξήγησε πως στο Ν. Λασιθίου παρατηρεί ένα μεγάλο ποσοστό ενδοοικογενειακής βίας και έντονης παραμέλησης παιδιών, σε σχέση με άλλες περιφέρειες της Ελλάδας. Σημείωσε ότι κάποια από τα παιδιά την εκφράζουν με μια διαταραχή διαγωγής και σαν ενήλικες σε ορισμένες περιπτώσεις έχουν μεγάλα προβλήματα με την δικαιοσύνη.
Θεωρεί ότι η συχνότητα που παρατηρούνται τα φαινόμενα ενδοοικογενειακής βίας είναι πολύ μεγάλη στο Ν. Λασιθίου, ενδεχομένως για λόγους που μπορεί να σχετίζονται με το μειωμένο πνευματικό επίπεδο που πολλές φορές συγχρονίζεται και με το χαμηλό βιοτικό επίπεδο.
Εξήγησε πως τα όρια βοηθούν τα παιδιά να μπορέσουν να προσδιορίσουν τον χώρο και τα δικαιώματά τους και ότι όλοι μας έχουμε πέρα από τα δικαιώματα και υποχρεώσεις! Ανέδειξε ότι τη βόμβα της ενδοοικογενειακής βίας την βλέπουν ενώ επίσης παρατηρούν αύξηση της εγκληματικότητας. Σημείωσε ότι όλοι μας έχουμε επενδύσει σε ένα οικονομικό μοντέλο ανάπτυξης βάζοντάς το στο επίκεντρο της καθημερινότητας ενώ πρόσθεσε ότι κατ’ επέκταση έχουμε παραμελήσει τον παράγοντα άνθρωπο, κάτι το οποίο τόνισε ότι θα πρέπει να αναστραφεί! Μίλησε για τις επιπτώσεις που έχει η ενδοοικογενειακή βία στους νέους, αλλά και στην αυριανή εγκληματικότητα, αναφέρθηκε στους τρόπους που μπορούν να ανασχετίσουν αυτό το φαινόμενο ενώ έστειλε το μήνυμα ότι «αν θέλουμε να έχουμε μια αυριανή υγιή κοινωνία, πρέπει να κοιτάξουμε το σήμερα». Παράλληλα τόνισε ότι το θέμα της ενδοοικογενειακής βίας έχει βαθιές ρίζες, ενώ υπογράμμισε ότι όλοι μας καλούμαστε να δώσουμε προσοχή και να δούμε τι πραγματικά συμβαίνει.
ΣΟΦΙΑ ΣΦΑΚΙΑΝΑΚΗ
