Σε μια χώρα με ευνοϊκό κλίμα και μακρά παράδοση στην παραγωγή κηπευτικών, η αναβάθμιση των θερμοκηπιακών καλλιεργειών παραμένει ένα στοίχημα με σημαντικά περιθώρια ανάπτυξης. Τα σύγχρονα θερμοκήπια προσφέρουν καλύτερο έλεγχο των συνθηκών καλλιέργειας, αποδοτικότερη χρήση του νερού και δυνατότητα σταθερότερης παραγωγής, περιορίζοντας την έκθεση στις καιρικές μεταβολές. Για την Ελλάδα, η υιοθέτησή τους μπορεί να ενισχύσει την εγχώρια παραγωγή, να υποκαταστήσει μέρος των εισαγωγών και να διευρύνει τις εξαγωγικές δυνατότητες. Το ενδιαφέρον που εκδηλώθηκε για το πρόγραμμα του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων -που πρώτη είχε αποκαλύψει η Realnews– δείχνει ότι παραγωγοί και αγροτικές επιχειρήσεις αναζητούν πλέον πιο συστηματικά τρόπους για να αξιοποιήσουν αυτά τα πλεονεκτήματα.
Η «R» έχει στη διάθεσή της τα αναλυτικά στοιχεία του προγράμματος, το οποίο βρίσκεται στη φάση αξιολόγησης των επενδυτικών προτάσεων. Οι 944 προτάσεις που υποβλήθηκαν προβλέπουν δαπάνες 477,1 εκατ. ευρώ, με την Κρήτη και τη δυτική Ελλάδα να συγκεντρώνουν περισσότερες από τις μισές αιτήσεις και τη Θεσσαλία να ξεχωρίζει για τον υψηλότερο μέσο προϋπολογισμό ανά σχέδιο. Το πρόγραμμα ξεκίνησε με δημόσιους πόρους 150 εκατ. ευρώ, προσφέροντας ενισχύσεις για την κατασκευή νέων θερμοκηπίων, τον εκσυγχρονισμό υφιστάμενων εγκαταστάσεων και την απόκτηση σύγχρονου εξοπλισμού. Η ανταπόκριση, ωστόσο, ξεπέρασε τον αρχικό προϋπολογισμό, καθώς η αιτούμενη δημόσια χρηματοδότηση ανέρχεται σε 267,7 εκατ. ευρώ, με την προβλεπόμενη ιδιωτική συμμετοχή να φτάνει τα 209,4 εκατ. ευρώ. Για να καλυφθεί η ζήτηση, το αρμόδιο υπουργείο έχει ανακοινώσει ότι θα διαθέσει τους πρόσθετους πόρους που απαιτούνται για την ένταξη όλων των επιλέξιμων προτάσεων.
Οπως εξηγεί η γενική γραμματέας Ενωσιακών Πόρων και Υποδομών, Αργυρώ Ζέρβα, αυτή την περίοδο εξετάζονται οι φάκελοι ώστε να διαπιστωθεί αν πληρούν τις προϋποθέσεις του προγράμματος. Οσες προτάσεις κριθούν επιλέξιμες θα ενταχθούν στο πρόγραμμα. Πηγές, δε, του υπουργείου αναφέρουν ότι στόχος είναι οι πρώτοι πίνακες αποτελεσμάτων να δημοσιευτούν έως το τέλος Οκτωβρίου.
Πρωταγωνιστές
Η Κρήτη συγκεντρώνει τον μεγαλύτερο αριθμό προτάσεων αλλά και το υψηλότερο ποσό αιτούμενων δαπανών. Στο πρόγραμμα κατατέθηκαν από την περιφέρεια 272 σχέδια, συνολικού ύψους 112,4 εκατ. ευρώ, που αντιστοιχούν στο 23,6% της αξίας των προτεινόμενων επενδύσεων πανελλαδικά. Η δυτική Ελλάδα βρίσκεται στη δεύτερη θέση με 242 προτάσεις και δαπάνες 98,8 εκατ. ευρώ. Οι δύο περιφέρειες συγκεντρώνουν το 54,4% των αιτήσεων και επενδυτικά σχέδια ύψους 211,2 εκατ. ευρώ. Η κεντρική Μακεδονία καταλαμβάνει την τρίτη θέση ως προς την αιτούμενη δαπάνη, με 117 προτάσεις και 65,9 εκατ. ευρώ. Σε μικρή απόσταση ακολουθεί η Θεσσαλία, με 65,5 εκατ. ευρώ, αλλά αισθητά λιγότερους φακέλους (90 συνολικά).
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η εικόνα της Θεσσαλίας, όπου ο μέσος προϋπολογισμός ανά σχέδιο φτάνει τα 728.000 ευρώ, αισθητά πάνω από τον πανελλαδικό μέσο όρο των 505.000 ευρώ και τα περίπου 410.000 ευρώ στην Κρήτη και στη δυτική Ελλάδα. Η διαφορά δείχνει ότι, ενώ οι δύο τελευταίες περιφέρειες πρωταγωνιστούν στον αριθμό των αιτήσεων, στη Θεσσαλία τα σχέδια προβλέπουν κατά μέσο όρο περισσότερα κεφάλαια για την κατασκευή ή τον εκσυγχρονισμό των εγκαταστάσεων.
Η Πελοπόννησος έχει επίσης σημαντική παρουσία, με 70 προτάσεις ύψους 46,5 εκατ. ευρώ. Η Στερεά Ελλάδα καταγράφει 33 σχέδια ύψους 20,9 εκατ. ευρώ, η δυτική Μακεδονία 27 προτάσεις ύψους 17,9 εκατ. ευρώ, η Αττική 30 ύψους 15,4 εκατ. ευρώ και η Ηπειρος 22 προτάσεις ύψους 14,2 εκατ. ευρώ. Η Ανατολική Μακεδονία και Θράκη συμμετέχει με 20 προτάσεις ύψους 11 εκατ. ευρώ. Το Νότιο και το Βόρειο Αιγαίο καταγράφουν από 10 προτάσεις, ύψους 5 εκατ. και 3,3 εκατ. ευρώ αντίστοιχα, ενώ στα Ιόνια Νησιά υποβλήθηκε μία πρόταση, περίπου 498.000 ευρώ.
Το πρόγραμμα των θερμοκηπίων επιχειρεί να δώσει σε περισσότερους παραγωγούς τη δυνατότητα να εκσυγχρονίσουν τις εγκαταστάσεις τους. Το μέγεθος της παρέμβασης γίνεται πιο σαφές μέσα από τις εκτάσεις που προβλέπεται να καλύψει. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό του υπουργείου, το πρόγραμμα δημιουργεί προϋποθέσεις για σχεδόν 10.000 στρέμματα εγκαταστάσεων, με περίπου 3.100 στρέμματα νέων θερμοκηπίων, 4.300 στρέμματα τοξωτών κατασκευών τύπου ΤΟΛ και 2.500 στρέμματα εκσυγχρονισμού υφιστάμενων μονάδων. «Η προσπάθεια αφορά επομένως τόσο την επέκταση της παραγωγικής βάσης όσο και την αναβάθμιση εγκαταστάσεων που βρίσκονται ήδη σε λειτουργία», επισημαίνουν πηγές του υπουργείου.
Η επόμενη ημέρα
Πίσω από τους επενδυτικούς φακέλους βρίσκεται η ανάγκη να γίνει η παραγωγή πιο αποδοτική και προβλέψιμη. Γι’ αυτό και το ενδιαφέρον για τα θερμοκήπια εκτείνεται και πέρα από το συγκεκριμένο πρόγραμμα, καθώς στον κλάδο αναπτύσσονται επενδύσεις που μπορούν να αλλάξουν τα μεγέθη της εγχώριας παραγωγής. Η Wonderplant του Σπύρου Θεοδωρόπουλου αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Η εταιρεία έχει ήδη αναπτύξει στην Πετρούσα Δράμας μονάδα υδροπονικής καλλιέργειας, με ετήσια παραγωγή 22.000 τόνων επιτραπέζιας ντομάτας. Η νέα επένδυση άνω των 130 εκατ. ευρώ στην Πτολεμαΐδα, μέσω της Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης, προβλέπει μονάδα υδροπονικής καλλιέργειας περίπου 300 στρεμμάτων, με σκοπό τον διπλασιασμό της παραγωγικής δυναμικότητας. Ο στόχος της εταιρείας να καλύπτει περίπου το 12% της εγχώριας κατανάλωσης επιτραπέζιας ντομάτας αναδεικνύει το περιθώριο που υπάρχει για την ελληνική παραγωγή, σε μια αγορά που καλύπτει μέρος των αναγκών της με εισαγωγές.
