Η αποστακτική περίοδος ξεκινά, από τις πεδινές περιοχές του Νομού Λασιθίου, τη 1η Οκτωβρίου και ήδη ο Σύλλογος Παραδοσιακών Αποσταγματοποιών Τσικουδιάς Νομού Λασιθίου έχει ξεκινήσει τις προπαρασκευαστικές διαδικασίες για μια ομαλή και παραγωγική αποστακτική περίοδο, για τους καζανάρηδες. Την περασμένη εβδομάδα, ο πρόεδρος του σωματείου Νίκος Καμινογιαννάκης με μέλη του Δ.Σ. είχαν διαδοχικές συναντήσεις με τις Τελώνισσες, Αγίου Νικολάου-Ιεράπετρας Μαρία Πρατσινάκη και Σητείας Φανή Οικονομάκη, στο πλαίσιο της συνεργασίας, που εκ των πραγμάτων, θα έχουν την περίοδο αυτή.
Όπως είπε ο κ. Καμινογιαννάκης στην ΑΝΑΤΟΛΗ, η δυνατότητα επίσημης χρήσης της πατροπαράδοτης ονομασίας – τσικουδιά – του παραδοσιακού αποστάγματος από τα στράφυλλα έχει πλέον αλλάξει, και σύμφωνα με το νόμο, από τον περασμένο Μάρτιο, ονομάζεται επισήμως «παραδοσιακό απόσταγμα διήμερων». Μπορεί να χάθηκε προς το παρόν το δικαίωμα επίσημης χρήσης των συγκεκριμένων ονομασιών, με αναγραφή τους σε έγγραφα ή ετικέτες, στην καθημερινότητα μας όμως στην Κρήτη, το προϊόν εξακολουθεί να ονομάζεται ρακή ή τσικουδιά…
Από παραμονές της έναρξης της αποστακτικής περιόδου και μέχρι τα μέσα Δεκεμβρίου, ο Σύλλογος θα λειτουργήσει και φέτος γραφείο εξυπηρέτησης των παραδοσιακών αποσταγματοποιών – μελών του, με προσωπικό που θα προσλάβει, για να εκδίδει τα έγγραφα (δήλωση συγκομιδής και δήλωση φόρους κατανάλωσης) και να τα υποβάλει ηλεκτρονικά στο Τελωνείο, για λογαριασμό των αποσταγματοποιών. Το γραφείο στον Άγιο Νικόλαο θα στεγαστεί και φέτος πίσω από το Λιμεναρχείο, στην προβλήτα του λιμανιού, στο παλιό αναψυκτήριο, που θα παραχωρήσει το Δ. Λιμενικό Ταμείο και στη Σητεία, στο χώρο που βρίσκεται δίπλα απ’ το Τελωνείο, που παραχωρεί ο Σύλλογος Ερασιτεχνών Αλιέων.
Η παραχθείσα ποσότητα των σταφυλιών φέτος ήταν μεγάλη, οι βροχές του Αυγούστου όμως, προκάλεσαν σοβαρή ζημιά στην ποιότητά τους. Περισσότερο επλήγησαν οι αμπελώνες του Ηρακλείου και λιγότερο του Λασιθίου. Αρκετό ποσοστό από τα σταφύλια σάπισαν, γεγονός που θα επηρεάσει την ποσότητα του παραγόμενου κρασιού και του παραδοσιακού αποστάγματος. Εφόσον, όμως τα σταφύλια καθαρίζονται από τις σάπιες ρόγες δεν θα επηρεαστεί η ποιότητα, εξήγησε ο κ. Καμινογιαννάκης. Μικρότερη ζημιά υπέστησαν τα σταφύλια σε περιοχές όπου είχαμε λιγότερα χιλιοστά βροχής. Από τις 10 Αυγούστου ξεκίνησε ο τρύγος και ολοκληρώνεται σύντομα.
Επιστροφή στο… 1917;
Ο Σύλλογος σκοπεύει να πραγματοποιήσει μετά τις 15 Σεπτεμβρίου, δύο συνελεύσεις, μία στην Παχειά Αμμο και άλλη μία στη Σητεία, για να ενημερωθούν τα μέλη σχετικά με τις αλλαγές που έχει επιφέρει στο καθεστώς της απόσταξης το νέο θεσμικό και κανονιστικό – λειτουργικό πλαίσιο των παραδοσιακών αποσταγματοποιών.
H Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων έχει ζητήσει την κατάργηση των όποιων αυτοματισμών εισήγαγαν οι μικροί παραγωγοί στην αποστακτική διαδικασία καλώντας τους να «επιστρέψουν» σε αυτά που όριζε το Βασιλικό Διάταγμα του 1917, όταν η τότε κυβέρνηση του Ελ. Βενιζέλου παραχώρησε τις άδειες απόσταξης. Με λίγα λόγια, σήμερα το κράτος ζητά από τους καζανάρηδες να καταργήσουν τις όποιες τροποποιήσεις, μεταβολές και τεχνολογικές προσαρμογές στο σύστημα απόσταξης…
Μάλιστα, εντός ενός έτους θα υποχρεωθούν να υποβάλουν σχεδιάγραμμα του καζανιού που χρησιμοποιούν, συνοδευόμενο με βεβαίωση καταλληλότητας από τον κατασκευαστή του. Ο κ. Καμινογιαννάκης τόνισε ότι η παράδοση τηρείται στη διαδικασία απόσταξης, ανεξάρτητα αν εκσυγχρονίζεται η χρησιμοποιούμενη συσκευή απόσταξης για παραγωγή ποιοτικότερου προϊόντος.
Η Ομοσπονδία του κλάδου έχει αντιδράσει ως προς αυτό και με επιστολή της προς το Υπουργείο Οικονομικών. Υπάρχει δέσμευση να επιτραπεί η χρήση διαφόρων ειδών καύσιμης ύλης, πέραν των ξύλων. Δε δύναται να ολοκληρωθεί η διαδικασία της καύσης άλλων καύσιμων υλών όπως πυρηνόξυλο, πέλλετ, πετρέλαιο, υγραέριο κ.α. χωρίς μηχανισμό (καυστήρα).
Τριπλασιάζεται σχεδόν ο φόρος στη ρακή!
Με Υπουργική Απόφαση της 27/7/2022 καθορίζεται η διαδικασία βεβαίωσης και είσπραξης του ειδικού φόρους κατανάλωσης που επιβάλλεται στο προϊόν απόσταξης, το οποίο παράγουν οι μικροί αποσταγματοποιοί. Από το 2019 Οδηγία της Ε. Ενωσης καθόριζε λεπτομέρειες για την παραδοσιακή απόσταξη στεμφύλλων κλπ., με αρνητικές συνέπειες για τους παραδοσιακούς καζανάρηδες, σε πολλά σημεία, όσον αφορά τη δραστηριότητα και την εκμετάλλευση του προϊόντος που παράγουν. Ακολούθησε μια διετής μεταβατική περίοδος από το 2019 και μετά, κατά την οποία η ελληνική κυβέρνηση είχε το δικαίωμα και τη διετία 2020 και 2021 δεν αύξησε τον ειδικό φόρο στο προϊόν παραδοσιακής απόσταξης των διήμερων αποσταγματοποιών. Η μεταβατική περίοδος έληξε τέλος του 2021.
Ετσι, μέχρι και πέρυσι οι παραδοσιακοί αποσταγματοποιοί πλήρωναν στο Τελωνείο ειδικό φόρο 0,59 ευρώ/λίτρο. Από φέτος, μετά την εναρμόνιση της εθνικής νομοθεσίας με την ευρωπαϊκή Οδηγία και δίνοντας η ελληνική κυβέρνηση την έκπτωση 85% επί του ΕΦΚ, οι καζανάρηδες θα υποχρεωθούν σε καταβολή σχεδόν τριπλάσιου ειδικού φόρου, δηλαδή 1,48 ευρώ ανά λίτρο παραγόμενου προϊόντος στους 40% αλκοόλ (για απόσταγμα 17 – 17,5 βαθμών στα γράδα), που είναι και οι βαθμοί σε γενικές γραμμές στους οποίους παράγεται η ρακή στο Νομό Λασιθίου.
Ο κλάδος των μικρών παραδοσιακών αποσταγματοποιών προσπάθησε, μήπως εξασφάλιζε επιπλέον χρόνο παράτασης στην καταβολή μειωμένου φόρου, αλλά δεν τα κατάφεραν, είπε ο πρόεδρος του σωματείου. Αυτό προκαλεί ανησυχία, αφού έτσι αυξάνεται το κόστος παραγωγής της παραδοσιακής ρακής και ο κάθε παραγωγός θα το αντιληφθεί, όταν προσέλθει για να εκδώσει άδεια απόσταξης και κληθεί να πληρώσει προκαταβολικά το φόρο, για το χρόνο απόσταξης που θα ζητήσει και ο οποίος διαμορφώνεται κλιμακωτά, ανάλογα με τον αλκοολικό βαθμό του παραγόμενου προϊόντος απόσταξης. Να σημειωθεί δε ότι ο παραγωγός που θα πωλήσει το απόσταγμά που παράγει θα πρέπει να πληρώσει και ΦΠΑ.
Απόσταξη ολόκληρων των σταφυλιών!
Από φέτος πλέον θα επιτρέπεται απόσταξη ολόκληρου του προϊόντος που βγάζει το σταφύλι και όχι μόνο των στέμφυλλων. Με πλαφόν απόσταξης 5.000 κιλά σταφύλια και 6.400 κιλά στέμφυλα.
Εκσυγχρονισμός καζανιών
Απαντώντας στην ερώτηση, σε ποιο βαθμό διατηρούνται τα παλιά, παραδοσιακά χάλκινα καζάνια, ο πρόεδρος των Παραδοσιακών Αποσταγματοποιών ανέφερε επίσης ότι οι μικροί αποσταγματοποιοί στο Λασίθι έχουν επιτύχει να φτάσουν σε ένα καλό επίπεδο εκσυγχρονισμού των συστημάτων απόσταξης που χρησιμοποιούν, με σκοπό να αξιοποιήσουν τη σύγχρονη τεχνογνωσία για να παράγουν ένα ποιοτικότερο προϊόν. Τα καζάνια που λειτουργούν είναι καινούρια σε ένα μεγάλο ποσοστό αλλά εξακολουθούν και χρησιμοποιούνται και αρκετά παλιά. Εφόσον το παλιό καζάνι πληροί τις προδιαγραφές ενός σωστού γανώματος, με χρήση κατάλληλων υλικών, το προϊόν που παράγεται και απ’ αυτά τα καζάνια είναι καθαρό, τόνισε. Στη Νεάπολη υπάρχουν δύο τέτοιοι γανωματήδες.
Στην ερώτηση, πόσα είναι τα καζάνια απόσταξης ρακής στο Λασίθι, ο κ. Καμινογιαννάκης τα υπολόγισε πρόχειρα γύρω στα 1000, αλλά, όπως εξήγησε, τα ενεργά καζάνια είναι περίπου 400.
Επιστολή στο Υπουργείο
Η Ομοσπονδία Αμβυκούχων και Αμπελοκαλλιεργητών Ελλάδος, Γ. Γραμματέας της οποίας είναι ο κ. Καμινογιαννάκης, στην επιστολή που απέστειλε στο Υπουργείο Οικονομικών, επεσήμανε επίσης τα εξής:
-Σχετικά με το κάλυμμα του άμβυκα: Στο Β.Δ. 25-12-1917 (Α΄301)ορίζεται απλά ως κάλυμμα και παραδοσιακή θεωρείται οποιαδήποτε μορφή καλύμματος που δεν περιέχει πλατό και στήλες (όπως οι βιομηχανικοί άμβυκες).
-Σχετικά με το ψυγείο: Στο ανωτέρω Β.Δ. δεν ορίζεται η μορφή του ψυγείου. Το ψυγείο που διαθέτει σερπαντίνα έχει δέκα φορές μεγαλύτερη κατανάλωση νερού σε σχέση με το ψυκτικό σύστημα που διαθέτει πολλαπλούς παράλληλους σωλήνες (αυλούς). Επιπλέον δεν μπορεί να γίνει σωστός καθαρισμός στην σερπαντίνα, με αποτέλεσμα να μεταφέρεται στο παραδοσιακό απόσταγμα οξείδια του χαλκού (τοξικό δηλητήριο).
-Σχετικά με το πορτέλο: Η εκκένωση του πορτέλου χειροκίνητα ενέχει κινδύνους για την ασφάλεια και υγεία του αμβυκούχου. Για αυτό ζητάμε την προσθήκη μηχανισμού, ώστε να επιτυγχάνεται ασφαλής εκκένωση από απόσταση. Επίσης για τους ίδιους λόγους ζητάμε την πλήρωση του άμβυκα με ανυψωτικό μηχάνημα (παλάγκο).
ΝΙΚΟΣ ΤΡΑΝΤΑΣ







































































































