Υπό τη σκέπη της UNESCO είναι το Φυσικό Πάρκο Ψηλορείτη, το οποίο από την ίδρυσή του το 2001 είχε ενταχθεί στο Ευρωπαϊκό Δίκτυο Γεωπάρκων και 14 χρόνια μετά πέτυχε τη διεθνή αναγνώριση και προστασία του ως «παγκόσμιο γεωπάρκο τηςUNESCO», με το νέο πρόγραμμα του οργανισμού.
Πρόκειται για 1.200 τετραγωνικά χιλιόμετρα περίπου, ένα τεράστιο “ανοιχτό πάρκο”, αφού περιλαμβάνει περιοχές φυσικού κάλλους και των δυο περιφερειακών ενοτήτων – Ρεθύμνου και Ηρακλείου – με στόχο εξ αρχής να αναδειχθεί το περιβαλλοντικό, πολιτισμικό και ανθρώπινο κεφάλαιο της περιοχής.
Περιλαμβάνει σπήλαια, αρχαιολογικούς χώρους, αλλά και προστατευόμενες περιοχές Natura, ωστόσο είναι ένα “ζωντανό πάρκο” αφού στην περιοχή ζουν και δραστηριοποιούνται άνθρωποι και στόχος είναι να γίνουν ενέργειες τέτοιες ώστε να ενισχυθεί η δραστηριότητα και να αναπτυχθούν οι περιοχές με γνώμονα πάντα το σεβασμό στο περιβάλλον.
Άλλωστε με αυτό το στόχο δημιουργήθηκε καταρχήν το Φυσικό Πάρκο από το ΑΚΟΜΜ -Ψηλορείτης ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ Α.Ε ΟΤΑ με την επιστημονική στήριξη του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας του Πανεπιστημίου Κρήτης.
ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΓΕΩΠΑΡΚΑ
Το Φυσικό Πάρκο συμμετείχε από την αρχή της ίδρυσής του στο Ευρωπαϊκό Δίκτυο Γεωπάρκων που δημιουργήθηκε από τέσσερα Γεωπάρκα της Ευρώπης, ανάμεσά τους και το Απολιθωμένο Δάσος Λέσβου, μέσα από ένα διακρατικό πρόγραμμα του LEADER, και λίγο αργότερα στο παγκόσμιο δίκτυο Γεωπάρκων το οποίο τελούσε υπό την αιγίδα της UNESCO, η οποία αναγνώρισε τα «Γεωπάρκα» και τα δίκτυά τους ως μια καινοτόμο και ευρηματική προσπάθεια των τοπικών κοινωνιών για την ανάπτυξή τους, καθώς και εργαλείο μεταφοράς εμπειριών και τεχνογνωσίας.
Αποκορύφωμα αυτής της αναγνώρισης είναι η ομόφωνη απόφαση της Γενικής Διάσκεψης της UNESCO στις 17 Νοεμβρίου 2015 στο Παρίσι, για τη δημιουργία ενός νέου προγράμματος, του πρώτου μετά από 40 χρόνια, για τις Γεωεπιστήμες και τα Γεωπάρκα (International Geoscience and Geoparks Program), σύμφωνα με το οποίο καθιερώνεται η αναγνώριση περιοχών με τον τίτλο πλέον «Παγκόσμια Γεωπάρκα της UNESCO».
Στο νέο πρόγραμμα (το τρίτο του Οργανισμού μετά τα «Μνημεία Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς» και τα «Βιοσφαιρικά Αποθέματα»), εντάσσονται όλες οι περιοχές που ανήκουν σήμερα στο Παγκόσμιο Δίκτυο Γεωπάρκων, οι οποίες αντιστοιχούν σε 120 γεωπάρκα από 33 χώρες.
Στην Ελλάδα χαρακτηρίζονται πλέον «Παγκόσμια Γεωπάρκα της UNESCO» πέντε περιοχές , από τις οποίες οι δύο βρίσκονται στην Κρήτη. Οι Ελληνικές περιοχές που χαρακτηρίζονται «Παγκόσμια Γεωπάρκα UNESCO» είναι:
• Η Νήσος Λέσβος.
• Η περιοχή του Εθνικού δρυμού Βίκου – Αώου.
• Το Εθνικό Πάρκο Χελμού – Βουραϊκού.
και από την Κρήτη
• Η περιοχή του Ψηλορείτη.
• Η περιοχή Σητείας.
Τα Γεωπάρκα μπορούν να περιλαμβάνουν και προστατευόμενες περιοχές, που ορίζονται από την Ευρωπαϊκή και Εθνική νομοθεσία (π.χ NATURA 2000), αλλά το κύριο χαρακτηριστικό τους είναι η ύπαρξη ικανής έκτασης και ανθρώπινης παρουσίας, ώστε να είναι δυνατή η σύνδεση της γεωλογικής, φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς με δραστηριότητες που συμβάλλουν στη βιώσιμη τοπική ανάπτυξη, καθώς και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των κατοίκων τους.
ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ ΚΑΙ ΔΡΑΣΕΙΣ
Το ΑΚΟΜΜ-ΨΗΛΟΡΕΙΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ Α.Ε ΟΤΑ έχοντας την ευθύνη διαχείρισης του ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΑΡΚΟΥ ΨΗΛΟΡΕΙΤΗ, έχει αναλάβει σε συνεργασία με την τοπική αυτοδιοίκηση και άλλους φορείς, πρωτοβουλίες και δράσεις προς αυτήν την κατεύθυνση όπως:
• συνεργάζεται με το Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ανωγείων για την εκπαίδευση των μαθητών αλλά και την ενημέρωση-ευαισθητοποίηση της τοπικής κοινωνίας
• έχει εκδώσει έντυπο και ηλεκτρονικό υλικό προβολής του
• συμμετέχει σε διεθνείς και εγχώριες εκθέσεις για την προβολή του ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΑΡΚΟΥ, εκ των οποίων αρκετές πραγματοποιούνται με την συνεργασία του Ευρωπαϊκού δικτύου Γεωπάρκων με αξιοσημείωτη επιτυχία ( βραβείο στην έκθεση του Βερολίνου)
• έχει συστήσει Τοπικό Σύμφωνο Ποιότητας με σκοπό την δικτύωση των τοπικών επιχειρήσεων υπό την αιγίδα του ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΑΡΚΟΥ, ενώ παράλληλα έχει δημιουργήσει καινοτόμα εργαλεία προώθησης των προϊόντων και των υπηρεσιών τους
• έχει προχωρήσει στη σήμανση αξιόλογων πολιτιστικών, ιστορικών και περιβαλλοντικών μνημείων και θέσεων, καθώς και διαδρομών – μονοπατιών με γεωλογικό ενδιαφέρον
• Έχει διοργανώσει εκθέσεις στο Ηράκλειο και στο Ρέθυμνο με τη συμμετοχή Λαϊκών καλλιτεχνών από την ευρύτερη περιοχή του Ψηλορείτη
• Στο κτήριο που στεγάζεται το ΑΚΟΜΜ-ΨΗΛΟΡΕΙΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ Α.Ε ΟΤΑ, δημιουργήθηκε το Κέντρο Ενημέρωσης του ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΑΡΚΟΥ ΨΗΛΟΡΕΙΤΗ από τον Δήμο Ανωγείων
Το ΦΥΣΙΚΟ ΠΑΡΚΟ ΨΗΛΟΡΕΙΤΗ έχει τη συνεχή υποστήριξη της Περιφέρειας Κρήτης, η οποία συνέβαλε αποφασιστικά στην ένταξή του ως διακριτή ενότητα στον Χωροταξικό σχεδιασμό του Νησιού.
Η σημαντική αυτή αναγνώριση ως ΓΕΩΠΑΡΚΟ της UNESCO, εκτός των πλεονεκτημάτων που συνεπάγεται, ταυτόχρονα προϋποθέτει την τήρηση των αυστηρών κριτηρίων που η UNESCO επιβάλλει μέσω διαδικασιών αξιολόγησης. Γι’ αυτό το λόγο είναι απαραίτητη η συνέχιση αλλά και η βελτίωση της συμμετοχής και συνεργασίας της τοπικής κοινωνίας και των αρμόδιων φορέων.
Το Φυσικό Πάρκο του Ψηλορείτη ευχαριστεί όλους αυτούς που στήριξαν τις προσπάθειές του έως τώρα. Πρώτα από όλα, την Περιφέρεια Κρήτης, την Αποκεντρωμένη Διοίκηση Κρήτης, τους Δήμους της περιοχής, το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης, το ΚΠΕ Ανωγείων, και βέβαια τους κατοίκους της περιοχής του Ψηλορείτη.
ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ
Το 2009 συστάθηκε η Επιτροπή Διαχείρισης του ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΑΡΚΟΥ ΨΗΛΟΡΕΙΤΗ στην οποία εκχωρήθηκαν συγκεκριμένες αρμοδιότητες από το ΔΣ του ΑΚΟΜΜ-ΨΗΛΟΡΕΙΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ Α.Ε ΟΤΑ. Στην Επιτροπή συμμετέχουν εκπρόσωποι της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Κρήτης, του ΚΠΕ Ανωγείων, των Δ/νσεων Περιβάλλοντος και Δασών της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Κρήτης, του ΓΕΩΤ.Ε.Ε./Π.Κ., του Ινστιτούτου Σπηλαιολογικών Ερευνών Κρήτης και του δικτύου επιχειρήσεων «ΓΗ ΤΟΥ ΨΗΛΟΡΕΙΤΗ».
ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ
Το γεγονός ότι έχει ενταθεί στο χωροταξικό σχεδιασμό του νησιού, σχολίασε ως ιδιαίτερα θετικό στοιχείο ο κ. Δημήτρης Παττακός, διευθυντής του ΑΚΟΜΜ –ΨΗΛΟΡΕΙΤΗΣ, ο οποίος στη διάρκεια συνέντευξης τύπου χθες, αναφέρθηκε στη σημασία της διάκρισης αλλά και στο παρελθόν του Φυσικού Γεωπάρκου:
«Το ΑΚΟΜΜ-ΨΗΛΟΡΕΙΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ Α.Ε ΟΤΑ από την ίδρυσή του το 1988 από τον τότε δήμαρχο Γιώργο Κλάδο, είχε σαν σκοπό τη βιώσιμη ανάπτυξης μιας ορεινής φτωχής περιοχής, έχοντας σαν πυλώνες το περιβάλλον και τον πολιτισμό.
Καταλυτικός παράγοντας ήταν η κοινοτική πρωτοβουλία LEADER από το 1991 ως Ομάδα Τοπικής Δράσης, σε συνεργασία με τους φορείς και την τοπική αυτοδιοίκηση προσπαθεί να χτίσει μέσα από διάφορες δράσεις τη «χωρική» ανταγωνιστικότητα της περιοχής, αναδεικνύοντας και αξιοποιώντας όλο το περιβαλλοντικό, πολιτισμικό και ανθρώπινο κεφάλαιό της.
Στην κατεύθυνση αυτή δημιούργησε το 2001 το Φυσικό Πάρκο Ψηλορείτη με την επιστημονική στήριξη του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας του Πανεπιστημίου Κρήτης».
Ο ίδια τόνισε ότι η διεθνής αναγνώριση του Φυσικού πάρκου είναι μεγάλη ευθύνη και η αξιολόγηση θα είναι συνεχής.
Από την πλευρά του ο κ. Μπάμπης Φασουλάς από το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης, υπεύθυνος του Γεωπάρκου και συντονιστής του Ελληνικού φόρουμ των γεωπάρκων τόνισε πως 120 περιοχές από όλο τον κόσμο γιορτάζουν την επιβράβευση των κόπων που έχουν καταβάλει εδώ και 15 χρόνια, με το καινούριο πρόγραμμα για τα παγκόσμια γεωπάρκα.
«Τα γεωπάρκα δεν είναι αυστηρά προστατευόμενες περιοχές, πρέπει να έχουν ανθρώπους, δεν γίνεται να υπάρχει μια περιοχή γεωπάρκο και να μην περιλαμβάνει οικισμούς και ανθρώπινη δραστηριότητα. Βασίζεται σε αυτά για να αναπτύξει δράσεις που σχετίζονται με την εκπαίδευση με σεβασμό αυτού του φυσικού κεφαλαίου που λέμε κληρονομιά της γης και δράσεις βιώσιμης ανάπτυξης, στηρίζοντας την τοπική παραγωγή και τα τοπικά προϊόντα.
Η αναγνώριση της UNESCO είναι μια επιβράβευση και σημαντικό εργαλείο για να αναπτύξουμε παραπέρα την περιοχή. Ζητούμενο για εμάς είναι να μπορέσουμε να το αξιοποιήσουμε σωστά για την ανάπτυξη της περιοχής και την υποστήριξη της ιδιωτικής πρωτοβουλίας».
Ο ΠΛΟΥΤΟΣ ΤΟΥ ΨΗΛΟΡΕΙΤΗ
«Η Κρήτη εξακολουθεί να μας δίνει πλούτο για να ζήσουμε ποιοτικότερα. Ένα τέτοιος πλούτος είναι και ο Ψηλορείτης με τη φύση του, τους ανθρώπους του και την πολιτιστική του κληρονομιά», τόνισε η κα Μαίρη Λιονή αντιπεριφερειάρχης Ρεθύμνου.
«Το μόνιμο μας αίτημα», είπε η ίδια, «ήταν ότι πρέπει να μπει στο χωροταξικό και να αναγνωριστεί το φυσικό πάρκο γιατί πίσω από αυτό κρύβεται η φυσιογνωμία της περιοχής, οι άνθρωποι και ο φυσικός πλούτος σε πολλούς δήμους και των δυο νομών.
Με την επίσημη με την αναγνώριση της UNESCO θα υπάρχουν πολλά προγράμματα να υλοποιήσουμε προς όφελος του γεωπάρκου και των τοπικών κοινωνιών».
Η κα Χαρά Καριολάκη Διευθύντρια της Δ/νσης Δασών Ν. Ρεθύμνου εξέφρασε την ικανοποίηση της για τη «σφραγίδα» της UNESCO στο φυσικό πάρκο και έκανε σαφές πως η Δ/νση Δασών θα είναι αρωγός σε οποιαδήποτε προσπάθεια για την προστασία της περιοχής αλλά και σε οποιοδήποτε αναπτυξιακό κομμάτι σέβεται το περιβάλλον.
«Ο χαρακτηρισμός δεν είναι στατικός, υπάρχει έλεγχος από την unesco κάθε δυο χρόνια, επομένως έχουμε πολύ δουλειά μπροστά μας. Το παρήγορο είναι ότι οι ντόπιοι παράγοντες είναι ενωμένοι και προσπαθούν για το καλύτερο», σημείωσε η ίδια.
Ο περιφερειακός σύμβουλος Κώστας Δανδουλάκης από την πλευρά του υπογράμμισε ότι η αναγνώριση αυτή από την UNESCO είναι μια μεγάλη ευκαιρία τη δύσκολο αυτή περίοδο για τους κατοίκους της ευρύτερης περιοχής, προκειμένου να δραστηριοποιηθούν σε ένα χώρο που τους δίνει πολλές δυνατότητες για επιχειρηματική ανάπτυξη.
ΚΕΝΤΡΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΣΤΑ ΑΝΩΓΕΙΑ
«Μπορούμε να εκμεταλλευτούμε το πλεονέκτημα της περιοχής ώστε να προσδώσει μια δυναμική και μια προοπτική ανάπτυξης εναλλακτικών μορφών για όλη την περιοχή», τονισε ο Δήμαρχος Ανωγείων, πρόεδρος του Φορέα Διαχείρισης και του ΑΚΟΜΜ Μανώλης Καλλέργης.
Αυτή η δυναμική βέβαια, τόνισε απαιτεί και τη δημιουργία των αναγκαίων υποδομών, όπως το Κέντρο Πληροφόρησης Φυσικού Πάρκου που μόλις παραδόθηκε για να λειτουργήσει. «Με τη βοήθεια της κας Λιονή και των υπηρεσιών της αντιπεριφέρειας που «έτρεξαν» το έργο καταφέραμε να το ολοκληρώσουμε μέσω ΟΣΑΠΥ, προϋπολογισμού 350 χιλιάδων ευρώ και έχουμε ένα χώρο υποδοχής κι ενημέρωσης για τα επισκέπτες, σχολεία, τουρίστες».
Το Κέντρο Πληροφόρησης λειτουργεί στα Ανώγεια σε κατάλληλα διαμορφωμένο χώρο όπου με διοράματα και ειδικές εφαρμογές, όπως η προσομοίωση σπηλαίου, γίνεται η προβολή και πληροφόρηση των δραστηριοτήτων και γενικότερα η προβολή των φυσικών και πολιτιστικών πόρων της περιοχής μέσα από μόνιμες εκθέσεις και εκδηλώσεις.
ΔΙΚΤΥΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ – ΚΑΡΤΑ ΤΟΥ ΨΗΛΟΡΕΙΤΗ
Ο κ. Παττακός τόνισε πως θα δημιουργηθεί ένα δίκτυο επιχειρήσεων καθώς υπάρχουν ήδη «εργαλεία» προώθησης τους. «Σε λίγες ημέρες θα βγει η κάρτα “φίλοι του Ψηλορείτη” που δίνει τη δυνατότητα στις τοπικές επιχειρήσεις να χρησιμοποιούν εργαλεία που κάθε μία μόνη της δεν θα μπορούσε και να υπάρχει κίνητρο στον επισκέπτη. Δημιουργείται δηλαδή ένα δίκτυο που θα λειτουργεί σαν μια μεγάλη επιχείρηση, μέσα από το Τοπικό Σύμφωνο ποιότητας, και υπάρχει μια κοινή κάρτα που μπορεί ένας επισκέπτης να συλλέγει πόντους από μια επιχείρηση και να τους εξαργυρώνει σε μια άλλη. Στο δίκτυο περιλαμβάνονται επιχειρήσεις με καταλύματα, τοπικά προϊόντα, εστίασης κ.ά.».
Το ΑΚΟΜΜ επίσης έχει εκδώσει πληροφοριακό υλικό, συνεργάζεται με το Κέντρο Περιβαλλοντικής Ενημέρωσης για την εκπαίδευση μαθητών και την ευαισθητοποίηση της τοπικής κοινωνίας και πολλά άλλα.
ΧΑΡΑ ΒΗΛΑΡΑ
Πηγή: goodnet.gr
