Το ελληνικό ελαιόλαδο -και ιδιαίτερα το κρητικό, που συγκαταλέγεται στα ποιοτικότερα παγκοσμίως -κινείται το 2025-2026 σε ένα περιβάλλον έντονων αντιφάσεων. Από τη μία πλευρά, η εγχώρια αγορά εμφανίζει σημάδια κόπωσης, με τιμές που δυσκολεύονται να ακολουθήσουν το αυξημένο κόστος παραγωγής. Από την άλλη οι διεθνείς εξελίξεις, με επίκεντρο την Ισπανία, δημιουργούν προσδοκίες για ένα επόμενο εξάμηνο με περιορισμένη διαθεσιμότητα, κυρίως στα ποιοτικά ελαιόλαδα.
Οι πρόσφατες καταιγίδες που έπληξαν την Κόρδοβα και τη Χαέν, εν μέσω συγκομιδής, εκτιμάται ότι αφαίρεσαν έως και 200.000 τόνους από τη μεσογειακή διαθεσιμότητα -ποσότητα που ισοδυναμεί με περίπου τέσσερις εβδομάδες κατανάλωσης έως τη λήξη της εμπορικής περιόδου στις 30 Σεπτεμβρίου 2026.
Μέχρι τα τέλη Ιανουαρίου, η ισπανική παραγωγή είχε διαμορφωθεί στους 1,06 εκατ. τόνους, με αποθέματα παραγωγών και βιομηχανίας που συνολικά προσεγγίζουν το 1 εκατ. τόνους. Οι πωλήσεις κινήθηκαν στους 97.100 τόνους-ελαφρώς μειωμένες σε σχέση με πέρυσι, κυρίως λόγω της αβεβαιότητας που προκάλεσαν τα καιρικά φαινόμενα. Παρ’ όλα αυτά, η αγορά αντέδρασε άμεσα: ο ρυθμός συναλλαγών διπλασιάστηκε και η μέση τιμή για το έξτρα παρθένο στο ισπανικό «PoolRed» αυξήθηκε στα 4,45 ευρώ το λίτρο.
Τα καλά έξτρα παρθένα στην Ισπανία εμπορεύονται πλέον λίγο πάνω από τα 5 ευρώ το κιλό, με «premium» 50-70 λεπτών για τις ανώτερες ποιότητες. Η εξέλιξη αυτή λειτουργεί ως «πυξίδα» για ολόκληρη τη Μεσόγειο – και κατ’ επέκταση για την Ελλάδα και την Κρήτη.
Πού «παίζουν» οι τιμές στην Κρήτη
Στην Κρήτη, οι τιμές βυτίου κινούνται σήμερα περίπου στα 4,40-5,00 ευρώ το κιλό (εξ-εργοστασίου, χωρίς ΦΠΑ), επίπεδα αντίστοιχα με τη Λακωνία και τη Μεσσηνία. Μάλιστα, σε ορισμένες περιπτώσεις παρατηρούνται μικρές ανοδικές αναπροσαρμογές 10-20 λεπτών, υπό την επίδραση της ισπανικής αγοράς. Η πρόσφατη πώληση από τον Συνεταιρισμό Ζάκρου στα 5,10 ευρώ, επιβεβαιώνει την τάση. Ο άγονος διαγωνισμός του Συνεταιρισμού Κριτσάς έχει προβληματίσει μεν, ενδέχεται όμως και να λειτουργήσει προς όφελός του. Όπως είπε στην ΑΝΑΤΟΛΗ ο Πρόεδρος του Συνεταιρισμού Νικ. Αφορδακός, δεν υπάρχει άμεσος σχεδιασμός για νέο διαγωνισμό. Εκεί που πριν υπήρχε «ακινησία» τώρα αρχίζει να εκδηλώνεται κάποιο ενδιαφέρον από αγοραστές, οι οποίοι επικοινωνούν και παίρνουν δείγματα.
Ωστόσο, η εικόνα χαρακτηρίζεται από «πάγωμα». Πολλοί παραγωγοί κρατούν στάση αναμονής, θεωρώντας ότι το διεθνές έλλειμμα -ιδίως στα ποιοτικά ελαιόλαδα- μπορεί να ενισχύσει τις τιμές μέσα στην άνοιξη. Την ίδια στιγμή, η εγχώρια ζήτηση παραμένει συγκρατημένη και σημαντικό ποσοστό της ελληνικής παραγωγής (εκτιμήσεις κάνουν λόγο για 40-50%) παραμένει αδιάθετο, ασκώντας πίεση στην αγορά.
Ο Συνεταιρισμός Κριτσάς έχει στις δεξαμενές του περίπου 30 τόνους έξτρα παρθένο προϊόν, οξύτητας που κυμαίνεται από 0,24- 0,48. Έχει απευθύνει πρόσκληση στους παραγωγούς να παραλάβουν τις ποσότητες που επιθυμούν για δική τους κατανάλωση. Το λάδι που θα μείνει, δύο ενδεχόμενα υπάρχουν: Είτε να πουλήσει μια ποσότητα όταν δει κάποια άνοδο, με τα δεδομένα που διαμορφώνονται στην αγορά ή να το αποθεματοποιήσει αγοράζοντάς το σε μια τιμή που θα ικανοποιεί και τους συνεταιριστές ελαιοπαραγωγούς και να το τυποποιήσει σταδιακά για να καλύψει τους πελάτες του. Kαι -γιατί όχι;- επιχειρώντας την τοποθέτηση και σε επιπλέον αγορές, σε πολύ καλύτερη τιμή από τη μίζερη πέριξ των 5 ευρώ, όπου έχει «κολλήσει», παίζοντας έξυπνα το «χαρτί» του προϊόντος Προστασίας Γεωγραφικής Ένδειξης (ΠΓΕ) που διαθέτει…
Η «επίσημη» τιμή και το ψυχολογικό όριο
Τον Οκτώβριο του 2025, ο Αγροτικός Συνεταιρισμός Αγίων Αποστόλων έδωσε τον τόνο για τη νέα εσοδεία 2025-26, καθορίζοντας τιμή 7,85 ευρώ το κιλό για έξτρα παρθένο. Αν και πρόκειται για σημείο αναφοράς, δεν μεταφράστηκε άμεσα σε γενικευμένη άνοδο στις πράξεις της Κρήτης, όπου οι συναλλαγές εξακολουθούν να γίνονται σε χαμηλότερα επίπεδα. Η απόσταση ανάμεσα στην «επίσημη» τιμή και στις πράξεις της αγοράς αναδεικνύει το βασικό δίλημμα: ρευστοποίηση τώρα για μείωση ρίσκου ή αναμονή με προσδοκία ανόδου;
Με βάση τα διαθέσιμα αποθέματα σε Ισπανία και Ιταλία και τους μήνες που απομένουν έως τον Οκτώβριο, η μέση μηνιαία διαθεσιμότητα περιορίζεται θεωρητικά στους 145.000 τόνους. Ακόμη και με ένα καλό «κλείσιμο» της ισπανικής παραγωγής, το ενδεχόμενο στενότητας -κυρίως στα ποιοτικά ελαιόλαδα- παραμένει ορατό.
Για την Κρήτη, αυτό μεταφράζεται σε πιθανές ευκαιρίες πώλησης καλών έξτρα στο εύρος 5,20-5,50 ευρώ το κιλό τους επόμενους μήνες. Κάποιοι συνεταιρισμοί ενδέχεται να επιλέξουν να κατοχυρώσουν αυτά τα επίπεδα, περιορίζοντας το ρίσκο. Άλλοι ίσως περιμένουν έως Μάιο- Ιούνιο, ελπίζοντας σε τιμές κοντά ή και πάνω από τα 6 ευρώ, ειδικά αν οι πρώτες ενδείξεις για την ανθοφορία 2026/27 δεν είναι ενθαρρυντικές.
Το τοπίο διαμορφώνει ένα κρίσιμο σταυροδρόμι για το κρητικό ελαιόλαδο. Η ποιότητα, η πιστοποίηση ΠΟΠ/ΠΓΕ και η τυποποίηση αποκτούν στρατηγική σημασία, καθώς το premium για τα «καλά έξτρα» παραμένει ζωντανό ακόμη και σε περιόδους γενικής πίεσης.
Η αγορά του 2025-26 δεν χαρακτηρίζεται μόνο από τιμές, αλλά από διαχείριση ρίσκου και στρατηγικές επιλογές. Αν το προβλεπόμενο μεσογειακό έλλειμμα επιβεβαιωθεί, το κρητικό ελαιόλαδο μπορεί να κεφαλαιοποιήσει την ποιοτική του υπεροχή. Αν όχι, η σταδιακή διάθεση και η ενίσχυση της εξωστρέφειας θα αποτελέσουν μονόδρομο.
Σε κάθε περίπτωση, οι επόμενοι μήνες θα είναι καθοριστικοί -όχι μόνο για τα επίπεδα των τιμών, αλλά για τη θέση που θα καταλάβει το κρητικό ελαιόλαδο στο νέο χάρτη της μεσογειακής αγοράς.
ΝΙΚΟΣ ΤΡΑΝΤΑΣ
