Του Κωνσταντινου Εμμ. Ματθαιακη*
Υπάρχουν επαγγέλματα που η κοινωνία τα θυμάται καθημερινά. Υπάρχουν όμως και άνθρωποι που τους θυμόμαστε κυρίως όταν η ζωή τους κινδυνεύει ή, ακόμη χειρότερα, όταν η είδηση γράψει ότι κάποιος από αυτούς δεν επέστρεψε ποτέ στο σπίτι του.
Οι πυροσβέστες ανήκουν στη δεύτερη κατηγορία. Και αυτό πρέπει να αλλάξει.
Τους βλέπουμε να επιχειρούν μέσα στις φλόγες, να μπαίνουν σε σπίτια και επιχειρήσεις, να αναζητούν ανθρώπους, να απομακρύνουν ηλικιωμένους και παιδιά, να παλεύουν με τη φωτιά, τον καπνό, την εξάντληση και τον χρόνο. Τους βλέπουμε στις μεγάλες πυρκαγιές, στις πλημμύρες, στα τροχαία, στις καταστροφές. Συχνά, τους βλέπουμε εκεί ακριβώς όπου όλοι οι υπόλοιποι προσπαθούμε να απομακρυνθούμε.
Και όμως, πόσο συχνά τους σκεφτόμαστε όταν δεν υπάρχει κάμερα, όταν δεν υπάρχει καταστροφή, όταν δεν υπάρχει ένας νεκρός για να γίνει πρωτοσέλιδο;
Η αυτοθυσία δεν αρχίζει τη στιγμή που ένας πυροσβέστης χάνει τη ζωή του. Έχει αρχίσει πολύ νωρίτερα. Στην εκπαίδευση, στις ατελείωτες ώρες υπηρεσίας, στην ετοιμότητα, στην αγωνία της οικογένειάς του κάθε φορά που χτυπά το τηλέφωνο και καλείται να φύγει για ένα συμβάν.
Ο πυροσβέστης δεν είναι ένας άνθρωπος που «κάνει απλώς τη δουλειά του». Είναι ο άνθρωπος που, όταν οι συνθήκες γίνονται επικίνδυνες για όλους τους άλλους, καλείται να πλησιάσει ακόμη περισσότερο τον κίνδυνο.
Και εδώ βρίσκεται η δική μας ευθύνη ως κοινωνία.
Δεν αρκεί να χειροκροτούμε μετά από μια μεγάλη πυρκαγιά. Δεν αρκεί να γράφουμε συγκινητικά λόγια όταν ένας πυροσβέστης τραυματίζεται. Δεν αρκεί να γεμίζουμε τις σελίδες των εφημερίδων με αφιερώματα όταν ένας άνθρωπος χάνει τη ζωή του υπηρετώντας το καθήκον.
Τους πυροσβέστες πρέπει να τους θυμόμαστε πριν σκοτωθούν.
Να τους θυμόμαστε όταν συζητάμε για τον προϋπολογισμό της Πολιτικής Προστασίας. Όταν αγοράζουμε εξοπλισμό. Όταν οργανώνουμε την πρόληψη. Όταν καθαρίζουμε τις περιοχές μας από την επικίνδυνη βλάστηση. Όταν σχεδιάζουμε την προστασία των οικισμών. Όταν αποφασίζουμε πόσο αξίζει πραγματικά η ασφάλεια της ανθρώπινης ζωής.
Να τους θυμόμαστε όταν ένας πυροσβέστης επιστρέφει σπίτι του μετά από μια δύσκολη βάρδια και όχι μόνο όταν η σειρήνα της πυροσβεστικής συνοδεύει μια τραγική είδηση.
Ως δικηγόρος έχω μάθει ότι η αξία της ανθρώπινης ζωής δεν μπορεί να αποτιμάται εκ των υστέρων. Η Πολιτεία έχει υποχρέωση να προστατεύει αυτούς που έχουν αναλάβει να προστατεύουν εμάς. Και η κοινωνία έχει υποχρέωση να μην αντιμετωπίζει την αυτοθυσία ως κάτι αυτονόητο.
Γιατί δεν είναι αυτονόητη.
Πίσω από κάθε στολή υπάρχει ένας άνθρωπος. Ένας άνθρωπος με οικογένεια, γονείς, παιδιά, φίλους. Ένας άνθρωπος που φοβάται, κουράζεται, πονάει και, παρ’ όλα αυτά, προχωρά όταν κάποιος άλλος χρειάζεται βοήθεια.
Ας μην περιμένουμε λοιπόν την επόμενη τραγωδία για να πούμε ότι «ήταν ήρωας».
Ας το πούμε όσο είναι εδώ.
Ας απαιτήσουμε καλύτερη πρόληψη, επαρκή μέσα, σύγχρονο εξοπλισμό, ασφαλείς συνθήκες εργασίας και πραγματική στήριξη των πυροσβεστών και των οικογενειών τους.
Και κυρίως, ας αλλάξουμε τον τρόπο με τον οποίο τους κοιτάζουμε.
Όχι μόνο ως ήρωες όταν θυσιάζονται.
Αλλά ως ανθρώπους που κάθε μέρα επιλέγουν να σταθούν ανάμεσα στον κίνδυνο και σε εμάς.
Γιατί ο μεγαλύτερος σεβασμός στους νεκρούς δεν είναι να τους θυμόμαστε όταν χαθούν. Είναι να έχουμε φροντίσει, όσο ζούσαν, να μη χρειαστεί ποτέ να τους αποχαιρετήσουμε.
* Ο Κωνσταντίνος Εμμ. Ματθαιάκης είναι Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω & Δικηγόρος – LL.M. στο Δημόσιο Δίκαιο και τη Δημόσια Διοίκηση
