«Το χωριό μας παλιά έμοιαζε από ψηλά με σκορπιό. Με την ανοικοδόμηση έγινε… αγριοκάτσικο!» σχολίασε για το χωριό του, την Κριτσά, ο Γιάννης Ταβλάς. Πράγματι η σημερινή μορφή του χωριού, έτσι όπως έχει εξελιχθεί η ανοικοδόμησή του, κυρίως στην είσοδό του, μοιάζει με ένα αγριοκάτσικο του… Καθαρού βεβαίως
!
Με την ευκαιρία ας διαβάσουμε ορισμένα ενδιαφέροντα ιστορικά στοιχεία για την Κριτσά, όπως τα αναφέρει η αρχαιολόγος Γεωργία Μοσχόβη στην μελέτη της «Ιστορική τοπογραφία της Κριτσάς Μεραμπέλλου κατά τη Βενετοκρατία».
▪ Στην ελληνική γλώσσα η παλαιότερη γραπτή αναφορά της Κριτσάς προέρχεται από το ναό της Παναγίας της Κεράς και χρονολογείται γύρω στο 1320.
▪ Τα τρία χωριά (Christo-Cornarata-Chipriana ή Chiperiana, Χριστός, Κορναράτα, Κυπριανά) αναπτύχθηκαν σε πολύ κοντινή απόσταση μεταξύ τους εκμεταλλευόμενα τον ίδιο παραγωγικό χώρο και για το λόγο αυτό λειτουργούσαν και ως ενιαία οικιστική ενότητα.
▪ Το 1881ο πληθυσμός της Κριτσάς ήταν 2.071 και το 1900 2.355 κάτοικοι.
▪ Στα μέσα του 20ου αιώνα στην Κριτσά υπήρχαν 18 συνοικίες: Περγιολίκια, Κουκίστρες, Χριστός, Πηγάιδα Χανιώταινα, Ψηλά Αρχοντικά, Άγιος Παντελεήμων, Περιβόλια, Άνω Κοκκινιανά, Κάτω Κοκκινιανά, Καβούσι, Μέσα Μύλος, Άγιος Γεώργιος, Πλατανιάς, Αλουμπούσι, Καμάρι, Μποτσανό, Σόχωρα και Παλαίμυλος.
▪ Σύμφωνα με τη μαρτυρία του Tournefort οι Κορνάροι διέθεταν κατοικία στην Κριτσά που έφερε επιγραφές με το όνομα της οικογένειας.
▪ Το 1834 ο Γάλλος πρόξενος Fabrequettes αναφέρει ότι οι κάτοικοι της Κριτσάς βρίσκονται σε αρκετά καλή οικονομική κατάσταση, καθώς το χωριό είναι πλούσιο σε προϊόντα παντός είδους, όπως λάδι, αμύγδαλα, χαρούπια, τυρί.
ΛΕΩΝ.Κ.
