Σε ένα ευρύ φάσμα κοινωνικών και επαγγελματικών ομάδων, από οικογένειες με παιδιά, συνταξιούχους και ελεύθερους επαγγελματίες έως επιχειρήσεις και αγρότες, απευθύνονται τα μέτρα που πρόκειται να ανακοινώσει ο πρωθυπουργός το Σάββατο στη Διεθνή Εκθεση Θεσσαλονίκης.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα παρουσιάσει έναν οδικό χάρτη παρεμβάσεων για την επόμενη τετραετία, με ορίζοντα εφαρμογής από το 2027 έως το 2030. Πρόκειται για εισοδηματικές ενισχύσεις και φοροελαφρύνσεις, το δημοσιονομικό κόστος των οποίων θα κατανεμηθεί στο συγκεκριμένο χρονικό πλαίσιο. Το πρόγραμμα αναμένεται να είναι εμπροσθοβαρές και διευρυμένο, ώστε να συμπεριλάβει όσο το δυνατόν περισσότερες κοινωνικές και επαγγελματικές ομάδες.
Στις βασικές προτεραιότητες περιλαμβάνονται η ελάφρυνση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και των ελεύθερων επαγγελματιών, η ενίσχυση των συνταξιούχων, η στήριξη των αγροτών και η αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος. Στόχος του κυβερνητικού σχεδιασμού είναι οι παρεμβάσεις να αρχίσουν να αποδίδουν από τα πρώτα χρόνια της τετραετίας, χωρίς να διαταραχθεί η δημοσιονομική ισορροπία.
Στην πρώτη γραμμή των παρεμβάσεων βρίσκονται η μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης των επιχειρήσεων και οι αλλαγές στο τεκμαρτό εισόδημα. Στο κυβερνητικό επιτελείο αναγνωρίζουν ότι το μέτρο, αν και συνέβαλε στον περιορισμό της φοροδιαφυγής και στην ενίσχυση των φορολογικών εσόδων, έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις και σημαντικό πολιτικό κόστος από την εφαρμογή του το 2023. Στο οριστικό πακέτο, σύμφωνα με τις πληροφορίες, δεν θα υπάρχουν η κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος και πιθανότατα η μείωση του φορολογικού συντελεστή από το 22% στο 20%.
Προτεραιότητες
Με το βλέμμα στραμμένο και στις κάλπες, η αποκατάσταση των σχέσεων με τους αυτοαπασχολούμενους και τις μικρές εταιρείες αποτελεί μία από τις βασικές προτεραιότητες της κυβέρνησης.
Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, το πακέτο για τις επιχειρήσεις θα περιλαμβάνει τα ακόλουθα μέτρα:
- Δραστική μείωση της προκαταβολής φόρου, η οποία σήμερα υπολογίζεται με συντελεστή 80%. Εξετάζεται να περιοριστεί στο 55%- 60%, με προοπτική περαιτέρω σταδιακής μείωσης κατά τη διάρκεια της τετραετίας. Το μέτρο εκτιμάται ότι θα ενισχύσει τη ρευστότητα των συνεπών επιχειρήσεων που δηλώνουν κέρδη και καταβάλλουν κανονικά τους φόρους τους, περιορίζοντας παράλληλα τα κίνητρα φοροδιαφυγής.
- Επέκταση της δυνατότητας μεταφοράς φορολογικών ζημιών προς συμψηφισμό για μία δεκαετία, αντί της πενταετίας που ισχύει σήμερα. Το επίμονα υψηλό κόστος των επενδύσεων σε μηχανολογικό εξοπλισμό τα τελευταία χρόνια οδήγησε το οικονομικό επιτελείο στην επανεξέταση του ισχύοντος πλαισίου.
Πρωτογενής τομέας
Μετά το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, στο επίκεντρο των κυβερνητικών εξαγγελιών μπαίνουν και οι αγρότες. Εξετάζονται η ομαλοποίηση των πληρωμών μέσω της ΑΑΔΕ, η επιδότηση λιπασμάτων, η επιστροφή του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στο αγροτικό πετρέλαιο απευθείας στην αντλία, καθώς και η παροχή πρόσθετων φορολογικών κινήτρων σε συγκεκριμένες κατηγορίες παραγωγών.
Ειδικότερα, σχεδιάζονται:
- Νέο σύστημα πληρωμών, με τακτικότερες καταβολές και ταχύτερη εκταμίευση των επιδοτήσεων για όσους σπεύδουν να υποβάλουν την ενιαία αίτηση πληρωμής πριν από την καταληκτική προθεσμία.
- Νέα μέτρα για την αντιμετώπιση του αυξημένου κόστους παραγωγής, το οποίο εξακολουθεί να περιορίζει σημαντικά το εισόδημα των παραγωγών.
- Ελάφρυνση από τα δανειακά βάρη που συσσωρεύτηκαν κατά την περίοδο της κρίσης για αγρότες και κτηνοτρόφους.
- Δημιουργία νέου Ταμείου Αγροτικής Επιχειρηματικότητας για τον πρωτογενή τομέα, μέσω της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας. Το Ταμείο θα παρέχει δάνεια σε αγρότες, αλλά και επιχορηγήσεις σε όσους καταρτίζουν ολοκληρωμένο επιχειρηματικό σχέδιο για την ανάπτυξη των αγροτικών δραστηριοτήτων τους. Ιδιαίτερη έμφαση αναμένεται να δοθεί σε επενδύσεις εκσυγχρονισμού, εξοικονόμησης ενέργειας και προσαρμογής στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.
Μπαίνει αλγόριθμος
Η σύνδεση των φοροελαφρύνσεων με συγκεκριμένους και μετρήσιμους δείκτες φορολογικής συνέπειας αποτελεί το βασικό σενάριο που εξετάζει η κυβέρνηση, προκειμένου το σύστημα τεκμαρτής φορολόγησης να καταστεί δικαιότερο σε σχέση με το σημερινό. Οι αλλαγές αφορούν χιλιάδες ελεύθερους επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενους, οι οποίοι αποτελούν σημαντικό τμήμα της μεσαίας τάξης. Στο τραπέζι βρίσκεται ένα μοντέλο βάσει του οποίου οικονομικοί δείκτες και ειδικός αλγόριθμος θα αξιολογούν τη φορολογική συμπεριφορά τόσο μεμονωμένων επαγγελματιών όσο και ολόκληρων κλάδων. Οσοι εμφανίζουν σταθερά υψηλό βαθμό συμμόρφωσης θα μπορούν να βλέπουν το τεκμαρτό εισόδημά τους να μειώνεται σταδιακά, ενώ, σε περιπτώσεις αποδεδειγμένης και μακροχρόνιας συνέπειας, δεν αποκλείεται ακόμη και η πλήρης απαλλαγή από τον τεκμαρτό τρόπο υπολογισμού.
Τα περυσινά στοιχεία των φορολογικών δηλώσεων ανέδειξαν με ιδιαίτερη ένταση το πρόβλημα. Το μέσο ετήσιο δηλωθέν εισόδημα των επαγγελματιών διαμορφώθηκε μόλις στα 3.665 ευρώ, δηλαδή περίπου στα 305 ευρώ τον μήνα. Ως αποτέλεσμα, η «τσιμπίδα» των τεκμηρίων ενεργοποιήθηκε για 387.532 φορολογουμένους, σε σύνολο 714.465, το εισόδημα των οποίων προσδιορίστηκε τεκμαρτά στα 13.107 ευρώ, με τον μέσο φόρο να ανέρχεται σε 1.815 ευρώ. Οι σχεδιαζόμενες διορθώσεις αναμένεται να συνοδευτούν από ασφαλιστικές δικλείδες, ώστε οι ελαφρύνσεις να κατευθύνονται κυρίως στους φορολογικά συνεπείς και να μη δημιουργηθούν νέα περιθώρια καταστρατήγησης του συστήματος.
Το στεγαστικό
Παρεμβάσεις αναμένεται να ανακοινωθούν και για την αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος. Μεταξύ άλλων, εξετάζονται η θέσπιση νέων κινήτρων για τη διάθεση ακινήτων σε μακροχρόνια μίσθωση και η γενναιότερη επιδότηση ανακαινίσεων, προκειμένου περισσότερα κλειστά σπίτια να επιστρέψουν στην αγορά. Παράλληλα, αναμένεται να ανακοινωθεί ένα νέο πρόγραμμα, σε συνέχεια του «Σπίτι μου ΙΙ».
Στον σχεδιασμό προβλέπεται η παροχή φθηνών τραπεζικών δανείων, αντίστοιχων με εκείνα που χρηματοδοτούνταν μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης. Το μέτρο επιδιώκεται να αποκτήσει μόνιμο χαρακτήρα και να μην εφαρμόζεται μόνο έκτακτα, όπως συνέβαινε εξαιτίας της συγκεκριμένης ημερομηνίας λήξης του Ταμείου Ανάκαμψης στις 31 Αυγούστου. Αντί της άμεσης επιδότησης του επιτοκίου, εξετάζεται η παροχή φορολογικών ελαφρύνσεων στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, όταν αυτά χορηγούν στεγαστικά δάνεια με μειωμένο επιτόκιο σε επιλέξιμους δικαιούχους. Με αυτόν τον τρόπο, η κυβέρνηση επιδιώκει να διευκολύνει την πρόσβαση κυρίως νέων ζευγαριών και οικογενειών στην αγορά κατοικίας, χωρίς να επιβαρύνεται άμεσα και αποκλειστικά ο κρατικός Προϋπολογισμός.
Πακέτο στήριξης για οικογένειες και εργαζομένους
Διατακτικές σίτισης από 6 στα 10 ευρώ ημερησίως, εξίσωση τριτέκνων με πολυτέκνους, μείωση εισφορών έως 1,5 μονάδα και για τους μισθωτούς και αύξηση του επιδόματος παιδιού
Η αύξηση των διατακτικών σίτισης από τα 6 στα 10 ευρώ ανά εργάσιμη ημέρα και η περαιτέρω μείωση των ασφαλιστικών εισφορών έως και κατά 1,5 ποσοστιαία μονάδα σε βάθος τετραετίας βρίσκονται στην πρώτη γραμμή των παρεμβάσεων για τους εργαζομένους που εξετάζει το οικονομικό επιτελείο ενόψει της 90ής Διεθνούς Εκθεσης Θεσσαλονίκης.
Στο ίδιο πακέτο σημαντική θέση καταλαμβάνει η στήριξη της οικογένειας, με την περαιτέρω εξίσωση των παροχών των τριτέκνων με εκείνες των πολυτέκνων και την ενίσχυση του επιδόματος παιδιού Α21 έως και κατά 30% να περιλαμβάνονται στις προτάσεις που βρίσκονται στο τραπέζι. Τον σχεδιασμό συμπληρώνουν νέες παρεμβάσεις για τη στέγη, η οποία συνδέεται πλέον άμεσα με την αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος.
Ο κυβερνητικός σχεδιασμός δεν περιορίζεται, πάντως, στις παρεμβάσεις του 2027, αλλά ανοίγει ορίζοντα τετραετίας, με έμφαση σε μέτρα μόνιμου χαρακτήρα για την εργασία, την οικογένεια και τη στέγη. Ειδικά για τις ασφαλιστικές εισφορές, το πρώτο βήμα είναι ήδη δεδομένο, καθώς από την 1η Ιανουαρίου 2027 προβλέπεται μείωση των εργοδοτικών εισφορών κατά 0,5 ποσοστιαία μονάδα, ενώ εξετάζεται να ανακοινωθεί ένας ευρύτερος οδικός χάρτης που θα ανεβάζει τη συνολική αποκλιμάκωση έως τη 1,5 μονάδα μέσα στην τετραετία.
Σύμφωνα με πληροφορίες της Realnews, οι οριστικές αποφάσεις βρίσκονται στην τελική ευθεία, με τον διαθέσιμο δημοσιονομικό χώρο να καθορίζει τόσο το εύρος όσο και τον χρόνο εφαρμογής των παρεμβάσεων. Στόχος είναι οι διαθέσιμοι πόροι να κατευθυνθούν κατά προτεραιότητα σε μέτρα με μόνιμο αποτύπωμα στο διαθέσιμο εισόδημα, αλλά και σε πολιτικές που απαντούν στις πιέσεις που αντιμετωπίζουν σήμερα τα νοικοκυριά.
Στο εργασιακό μέτωπο, περίπου 800.000 εργαζόμενοι μπορεί να βρεθούν στην περίμετρο της αύξησης του ημερήσιου ορίου των διατακτικών σίτισης από τα 6 στα 10 ευρώ. Για εργαζόμενο με 22 ημέρες εργασίας τον μήνα, το ανώτατο ύψος της παροχής μπορεί να αυξηθεί από τα 132 στα 220 ευρώ, δηλαδή κατά 88 ευρώ τον μήνα ή έως 1.056 ευρώ τον χρόνο, εφόσον ο εργοδότης αξιοποιήσει πλήρως το νέο όριο.
Παράλληλα, στο τραπέζι βρίσκεται ένας νέος οδικός χάρτης αποκλιμάκωσης των ασφαλιστικών εισφορών. Η μείωση κατά 0,5 ποσοστιαία μονάδα το 2027 είναι δεδομένη, ενώ εξετάζεται να ανακοινωθεί στη ΔΕΘ συνολική μείωση έως και 1,5 μονάδα σε βάθος τετραετίας.
Μία από τις παρεμβάσεις με τον πιο άμεσο αντίκτυπο στο διαθέσιμο εισόδημα των εργαζομένων είναι η αύξηση του ορίου των διατακτικών σίτισης. Σήμερα οι διατακτικές που χορηγούνται από τις επιχειρήσεις απαλλάσσονται από ασφαλιστικές εισφορές υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις και εφόσον η αξία τους δεν ξεπερνά τα 6 ευρώ ανά εργάσιμη ημέρα.
Το όριο εξετάζεται να αυξηθεί στα 10 ευρώ, μαζί με την αντίστοιχη προσαρμογή του ορίου απαλλαγής από ασφαλιστικές εισφορές, προκειμένου η συγκεκριμένη παροχή να ανταποκρίνεται καλύτερα στο αυξημένο κόστος διατροφής.
Για έναν εργαζόμενο με 22 εργάσιμες ημέρες, η μέγιστη αξία της διατακτικής φτάνει σήμερα τα 132 ευρώ τον μήνα. Με το νέο όριο θα μπορεί να ανέλθει στα 220 ευρώ, αυξημένη κατά 88 ευρώ. Σε ετήσια βάση, για 12 μήνες χορήγησης, το ανώτατο ποσό θα μπορεί να αυξηθεί από τα 1.584 στα 2.640 ευρώ.
Η αύξηση του ορίου, πάντως, δεν σημαίνει ότι κάθε επιχείρηση θα υποχρεωθεί να χορηγεί 10 ευρώ ημερησίως. Θα της δίνει τη δυνατότητα να αυξήσει την παροχή προς το προσωπικό της χωρίς να χάνεται το ευνοϊκό ασφαλιστικό καθεστώς.
Εισφορές
Ενα δεύτερο σημαντικό κεφάλαιο του σχεδιασμού αφορά τη νέα αποκλιμάκωση των ασφαλιστικών εισφορών. Το πρώτο βήμα έχει ήδη προσδιοριστεί. Από την 1η Ιανουαρίου 2027 προβλέπεται μείωση των εργοδοτικών ασφαλιστικών εισφορών κατά 0,5 ποσοστιαία μονάδα.
Αυτό που εξετάζεται πλέον είναι η ανακοίνωση ενός ευρύτερου σχεδίου στη ΔΕΘ, ώστε η μείωση να φτάσει συνολικά έως τη 1,5 ποσοστιαία μονάδα σε βάθος τετραετίας. Εφόσον προκριθεί το συγκεκριμένο σενάριο, μετά τη δεδομένη μισή μονάδα του 2027 θα απομένει μία ακόμη μονάδα προς κατανομή τα επόμενα χρόνια.
Κρίσιμη παράμετρος θα είναι το πώς θα μοιραστεί η πρόσθετη μείωση μεταξύ εργοδοτικών και εργατικών εισφορών. Η μείωση των εργοδοτικών εισφορών περιορίζει το μη μισθολογικό κόστος για τις επιχειρήσεις, ενώ κάθε μείωση των εισφορών που καταβάλλουν οι εργαζόμενοι περνά απευθείας στις καθαρές αποδοχές τους.
Ενδεικτικά, μία μονάδα λιγότερων εργατικών εισφορών σε μεικτό μισθό 1.500 ευρώ αντιστοιχεί, πριν από τυχόν φορολογικές επιδράσεις, σε περίπου 15 ευρώ τον μήνα. Στα 2.000 ευρώ μεικτά, η αντίστοιχη διαφορά είναι περίπου 20 ευρώ.
Η παρέμβαση αποκτά μεγαλύτερη σημασία ακριβώς επειδή εντάσσεται σε έναν πολυετή σχεδιασμό και θα λειτουργήσει παράλληλα με τις αυξήσεις των μισθών.
Νέα αύξηση στον κατώτατο
Το επόμενο βήμα στις αποδοχές θα γίνει την άνοιξη του 2027 με νέα αύξηση του κατώτατου μισθού. Από τα 920 ευρώ σήμερα, ο σχεδιασμός προβλέπει νέα αναπροσαρμογή άνω των 30 ευρώ, ώστε ο κατώτατος να ξεπεράσει τον αρχικό στόχο των 950 ευρώ.
Παράλληλα, σημαντικό ρόλο στην αύξηση των μισθών αναμένεται να διαδραματίσουν οι Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας. Η αύξηση του αριθμού των εργαζομένων που καλύπτονται από κλαδικές συμβάσεις αποτελεί βασικό εργαλείο για την ενίσχυση των αποδοχών πάνω από τον κατώτατο μισθό.
Ετσι, ο σχεδιασμός για την επόμενη τετραετία στηρίζεται σε τρεις παράλληλους δρόμους: αυξήσεις μισθών, σταδιακή μείωση των εισφορών και διεύρυνση της κάλυψης από συλλογικές συμβάσεις
Παροχές και διευκολύνσεις
Στο μέτωπο του δημογραφικού, μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις που εξετάζονται αφορά την περαιτέρω εξίσωση των τριτέκνων με τους πολυτέκνους. Παρά τα βήματα που έχουν ήδη γίνει, εξακολουθούν να υπάρχουν διαφορές ανάμεσα στις δύο κατηγορίες σε συγκεκριμένα δικαιώματα, παροχές και διευκολύνσεις.
Το εύρος της νέας παρέμβασης δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί. Η πλήρης εξίσωση συνδέεται με σειρά διαφορετικών διατάξεων και συνεπάγεται δημοσιονομικό κόστος. Στόχος, πάντως, είναι να περιοριστούν περαιτέρω οι διαφορές και οι οικογένειες με τρία παιδιά να αποκτήσουν πρόσθετα δικαιώματα που σήμερα έχουν οι πολύτεκνες.
Ενα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι προσλήψεις μέσω ΑΣΕΠ. Στις προκηρύξεις μόνιμου προσωπικού και προσωπικού αορίστου χρόνου των κατηγοριών Π.Ε., Τ.Ε. και Δ.Ε., το ποσοστό των θέσεων για πολυτέκνους και τέκνα πολύτεκνων οικογενειών είναι 16%, έναντι 12% για τριτέκνους και τέκνα τρίτεκνων οικογενειών. Εφόσον η εξίσωση επεκταθεί στη συγκεκριμένη πρόβλεψη, οι τρίτεκνοι θα μπορούσαν να αποκτήσουν το ίδιο ποσοστό με τους πολυτέκνους.
Διαφορά υπάρχει και στη μοριοδότηση για θέσεις Υ.Ε., όπου τα τέκνα πολύτεκνων οικογενειών λαμβάνουν 300 μονάδες, έναντι 200 μονάδων για τα τέκνα τρίτεκνων οικογενειών. Αντίστοιχη διαφοροποίηση υπάρχει στις μετεγγραφές φοιτητών. Η ιδιότητα μέλους πολύτεκνης οικογένειας δίνει 2 μόρια, ενώ η τρίτεκνη οικογένεια 1,5 μόριο. Πεδίο πιθανών αλλαγών αποτελούν και τα κοινωνικά προγράμματα στα οποία σήμερα προβλέπεται ειδική μεταχείριση των πολυτέκνων.
Ιδιαίτερο οικονομικό ενδιαφέρον έχει το καθεστώς του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος των ελεύθερων επαγγελματιών. Για όσους έχουν την ιδιότητα του πολυτέκνου προβλέπεται μείωση κατά 50% του ελάχιστου ποσού καθαρού εισοδήματος. Εάν η εξίσωση φτάσει και στη συγκεκριμένη διάταξη, θα προκύψει άμεσο φορολογικό όφελος για τους τρίτεκνους επαγγελματίες. Το κρίσιμο στις τελικές αποφάσεις θα είναι αν θα επιλεγεί μια ευρεία εξίσωση ή η σταδιακή επέκταση συγκεκριμένων προνομίων στους τριτέκνους.
Επίδομα παιδιού
Στο ίδιο δημογραφικό πακέτο βρίσκεται η ενίσχυση του επιδόματος παιδιού (κωδικός Α21 στη φορολογική δήλωση). Ενα από τα σενάρια που εξετάζονται προβλέπει αύξηση των βασικών ποσών έως και κατά 30%, χωρίς αλλαγή των εισοδηματικών κριτηρίων. Μια τέτοια παρέμβαση υπολογίζεται ότι απαιτεί περίπου 200 εκατ. ευρώ ετησίως, γεγονός που σημαίνει ότι η τελική απόφαση θα εξαρτηθεί από τον διαθέσιμο δημοσιονομικό χώρο.
Παράλληλα, εξετάζεται η ενίσχυση της πρόσθετης παροχής των 150 ευρώ ανά παιδί, καθώς και φορολογικές παρεμβάσεις με το όφελος να αυξάνεται ανάλογα με τον αριθμό των τέκνων.
Στέγη – δημογραφικό
Το πακέτο συμπληρώνεται από νέες παρεμβάσεις για τη στέγη, καθώς το κόστος κατοικίας απορροφά πλέον σημαντικό μέρος του εισοδήματος των νοικοκυριών και επηρεάζει άμεσα τον οικογενειακό προγραμματισμό.
Στο επίκεντρο βρίσκεται το επόμενο πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙΙ», με στόχο να διευρυνθεί η πρόσβαση στην πρώτη κατοικία μέσω φθηνότερης χρηματοδότησης. Μεταξύ των επιλογών που εξετάζονται είναι η επιδότηση του επιτοκίου, ώστε να μειωθεί η μηνιαία δόση, αλλά και η διεύρυνση της περιμέτρου των δικαιούχων.
Η κατεύθυνση είναι το επόμενο πρόγραμμα να μπορεί να καλύψει περισσότερα νοικοκυριά και οικογένειες που δεν έχουν καταφέρει να αποκτήσουν πρώτη κατοικία, ακόμη και αν βρίσκονται εκτός των στενότερων ηλικιακών ορίων προηγούμενων προγραμμάτων.
Η σύνδεση του στεγαστικού με το δημογραφικό γίνεται πλέον πιο έντονη, καθώς η δυνατότητα εξασφάλισης κατοικίας θεωρείται βασική προϋπόθεση για τη δημιουργία και τη διεύρυνση μιας οικογένειας.
