Μπορεί ένα πρότζεκτ-εγχείρημα-επιστημονική εργασία μιας διατμηματικής ομάδας του Πανεπιστημίου Κρήτης στο πλαίσιο ενός διεθνούς διαγωνισμού να αποτελέσει ένα μελλοντικό, σημαντικό «όπλο» στον πόλεμο ενάντια στον Covid-19;
Ο επίκουρος καθηγητής Μικροβιολογίας στο Τμήμα Βιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης, επίτιμος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Exeter και ερευνητής του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας, Δρ. Παναγιώτης Σαρρής απαντά στην ΑΝΑΤΟΛΗ και το δημοσιογράφο Νίκο Σγουρό πως αυτό όντως μπορεί μεσομακροπρόθεσμα να γίνει, αναφερόμενος στο εγχείρημα για την δημιουργία ενός «βρώσιμου εμβολίου» χαμηλού κόστους, που θα μπορεί να προστατεύει από πολλαπλά στελέχη του κορωνοϊού.
Το εγχείρημα έχει ήδη ξεκινήσει, εδώ και περίπου έναν χρόνο, από την ομάδα «iGem Crete», που αποτελείται από φοιτητές των τμημάτων Βιολογίας, Ιατρικής, Υλικών κ.α. του Πανεπιστημίου Κρήτης.
Αρχικά, το συγκεκριμένο πρότζεκτ ξεκίνησε με σκοπό την συμμετοχή στον παγκόσμιο διαγωνισμό συνθετικής βιολογίας που θα πραγματοποιηθεί τον προσεχή Οκτώβριο στην Ευρώπη (πέρυσι είχε διεξαχθεί στις ΗΠΑ), με τη συμμετοχή ομάδων από διάφορα Πανεπιστήμια με πρωτοποριακές ιδέες σε όλα τα πεδία της βιολογίας, από αυτό της βιοιατρικής μέχρι αυτό του περιβάλλοντος κλπ.
Όπως εξηγεί ο κ. Σαρρής (που είναι ο επικεφαλής μοριακός μικροβιολόγος της ομάδας), σε συνεργασία με τον αναπληρωτή καθηγητή Χαράλαμπο Σπηλιανάκη (δεύτερος επικεφαλής, Μοριακός Ανοσολόγος), πρότειναν στους φοιτητές το αντικείμενο αυτό.
Η δημιουργία του εν λόγω «βρώσιμου εμβολίου» έχει, όπως λέει, ξεκινήσει «και είμαστε εν αναμονή των πρώτων αποτελεσμάτων. Η διαδικασία των ελέγχων/ evaluation (της επιστημονικής εκτίμησης) βρίσκεται στο στάδιο των πειραματόζωων».
Το «βρώσιμο εμβόλιο» θα αφορά ουσιαστικά σε ένα σκεύασμα βρώσιμο (ίσως σε μορφή χαπιού), που δεν θα διαλύεται στο στομάχι αλλά στο έντερο, αφού η ανοσοποίηση θα επιτυγχάνεται μέσω του επιθηλίου του εντέρου. «Στο παρελθόν έχει αποδειχθεί ότι η τεχνολογία αυτή λειτουργεί σε πολύ ικανοποιητικό βαθμό. Π.χ. για την ηπατίτιδα Β στον άνθρωπο έχει αποδειχθεί ότι λειτουργεί περίφημα».
Το συγκεκριμένο σκεύασμα μέχρι στιγμής ελπίζουμε να προσφέρει ανοσία, όπως αναφέρει ο κ. Σαρρής, στην βρετανική και την νοτιοαφρικανική παραλλαγή του SARS-CoV-2. Ωστόσο μπορεί εύκολα, τονίζει, να τροποποιηθεί ώστε να μπορεί να καλύπτει όλες τις πιθανές μεταλλάξεις που μπορούν να εμφανιστούν στο μέλλον.
Επόμενο στάδιο, το οποίο και τοποθετείται από τον κ. Σαρρή σε αρκετό χρονικό διάστημα από σήμερα (χωρίς να μπορεί να γίνει ακριβής ή έστω πρόχειρος υπολογισμός), το βρώσιμο αυτό εμβόλιο θα δύναται να μπει και στην διαδικασία της σχετικής αδειοδότησης για γενική χρήση, τόσο σε ανθρώπους, όσο και σε ζώα (συντροφιάς ή/και εκτροφής και τα οποία αποτελούν ξενιστές του νέου κορωνοϊού).
Ενδιαφέρον από εταιρία-κολοσσό για χρηματοδότηση
Σύμφωνα, μάλιστα με πληροφορίες, η ομάδα έχει δεχθεί κρούση από εταιρία – κολοσσό στον χώρο της φαρμακοβιομηχανίας η οποία και εκδήλωσε ενδιαφέρον, μέσω του ελληνικού «επιτελείου» της, για το πρότζεκτ. Η συνεργασία αυτή, κατά τον κ. Σαρρή, θα μπορούσε να ξεκινήσει αφού πρώτα μελετηθεί η λειτουργικότητα του εν λόγω βρώσιμου εμβολίου.
Στα ζώα
Στόχος του project, σύμφωνα με τον κ. Σαρρή, δεν είναι μόνο η παροχή ενός πολύ φθηνού εμβολίου για τον άνθρωπο που θα διατηρείται σε θερμοκρασία δωματίου, αλλά να γίνει χρήση του και στα ζώα.
«Για παράδειγμα από κορωνοϊό μολύνονται αρκετά κατοικίδια ζώα αλλά, και ζώα σε φάρμες.Τα εμβόλια που αυτή τη στιγμή υπάρχουν δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε αυτά, είτε γιατί είναι πολύ ακριβά (όπως τα mRNAεμβόλια), είτε γιατί βασίζονται σε αδενοϊούς που δεν είναι συμβατοί με τον οργανισμό των ζώων. Οπότε θα μπορούμε μέσω αυτής της διαδικασίας να έχουμε ένα πολύ φθηνό εμβόλιο που θα καλύψει και τα ζώα που δυνητικά μπορεί να λειτουργήσουν ως μεταδότες του ιού. Επίσης εξετάζουμε την πιθανότητα χρήσης ενός τέτοιου εμβολίου σε άγριους πληθυσμούς ζώων που θα μπορούν να είναι δυνητικά φορείς μικροβίων, που ενδεχομένως θα προκαλούσαν μία επόμενη πανδημία.
Ο κ. Σαρρής στέκεται και στην ποιότητα των φοιτητών που απαρτίζουν την ομάδα της «iGem Crete».
«Είναι παιδιά που έχουν μεράκι με αυτό που κάνουν και έχουν δείξει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον για το πρότζεκτ. Εμείς, ως επιστημονικά υπεύθυνοι, μαζί με τον κ. Σπηλιανάκη έχουμε πραγματικά μείνει έκπληκτοι με το πόσο έχουν αφιερωθεί σε αυτό, πόσο το έχουν πιστέψει και πόσο το έχουν αγαπήσει».
Σε κάθε περίπτωση, σημειώνει ο Καθηγητής, «είναι μια πρωτοποριακή για τα ελληνικά δεδομένα ιδέα, που εάν τελικά αποδειχτεί ότι όντως είναι λειτουργική, θα έχει θεωρώ πολύ μέλλον. Είναι κάτι πολλά υποσχόμενο, έχοντας δύο κατευθύνεις- την χρήση στον άνθρωπο, που είναι και το πιο δύσκολο κομμάτι, αλλά και την χρήση σε ζώα όπως αναφέραμε και προηγουμένως».
