Από τη στήλη ΙΧΝΗΛΑΣΙΕΣ της έντυπης έκδοσης της ΑΝΑΤΟΛΗΣ
Η είδηση, πλέον, όπως εύστοχα ειπώθηκε πίσω από τις κλειστές πόρτες της Περιφέρειας Κρήτης, δεν είναι ότι η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Υποδομών κατεβαίνει στο νησί. Η είδηση, και μάλιστα αυτή που θα καθορίσει την καθημερινότητά μας για τα επόμενα χρόνια, είναι ότι ουσιαστικά το Υπουργείο «μετακομίζει» στην Κρήτη.
Η πρόσφατη ευρεία σύσκεψη εργασίας στο Ηράκλειο, με τη συμμετοχή του Περιφερειάρχη Σταύρου Αρναουτάκη, του Υφυπουργού Υποδομών Νίκου Ταχιάου, του Γενικού Γραμματέα Δημήτρη Αναγνώπουλου, κατασκευαστών και, κυρίως, της ηγεσίας της Αστυνομίας και της Τροχαίας ΒΟΑΚ, ήρθε να επιβεβαιώσει μια σκληρή πραγματικότητα: Το μεγαλύτερο αναπτυξιακό έργο του νησιού μπαίνει στην πιο κρίσιμη και επώδυνη φάση του.
Εγκαταλείπουμε πλέον τη σφαίρα των μακετών, των υποσχέσεων και των σχεδιασμών επί χάρτου και εισερχόμαστε στην εποχή της σκόνης, των εργοταξίων και των αναπόφευκτων κυκλοφοριακών εμφραγμάτων. Και αυτό, εν μέσω μιας τουριστικής περιόδου που αναμένεται να σπάσει κάθε προηγούμενο ρεκόρ.
Το Δόγμα του Υπουργείου: Στενό Μαρκάρισμα και Αποφυγή Κόστους
Τι ακριβώς επιδιώκει το Υπουργείο Υποδομών με αυτή τη διαρκή παρουσία; Η απάντηση είναι πολυεπίπεδη. Πρωτίστως, η πολιτική ηγεσία θέλει να βρίσκεται αδιάλειπτα στην Κρήτη για να παρακολουθεί την εξέλιξη του έργου με το «όπλο παρά πόδα». Στόχος είναι να δίνονται ακαριαίες λύσεις στα τεχνικά και γραφειοκρατικά προβλήματα που νομοτελειακά προκύπτουν σε ένα τόσο σύνθετο εγχείρημα, ώστε να αποφευχθούν οι καθυστερήσεις. Στα δημόσια έργα, και δη σε αυτά που συγχρηματοδοτούνται από αυστηρά ευρωπαϊκά ταμεία, η καθυστέρηση μεταφράζεται σε αβάσταχτο οικονομικό κόστος.
Τα δύο μεγάλα πολιτικά στοιχήματα του Μαξίμου στην Κρήτη
Αλλά δεν είναι μόνο το οικονομικό κόστος. Είναι και το κόστος που θα κληθεί να πληρώσει ο τουρισμός (αυτό που όλοι αποκαλούν «η βαριά βιομηχανία του νησιού»), που ήδη ταλαιπωρείται και θα ταλαιπωρηθεί περαιτέρω από τα ανοιχτά μέτωπα του δρόμου. Είναι το κόστος που επωμίζονται οι ντόπιοι, οι οποίοι καλούνται να βιώσουν μια εξαιρετικά δύσκολη συνθήκη στην καθημερινότητά τους, στις μετακινήσεις τους προς την εργασία τους, στη μεταφορά των αγροτικών τους προϊόντων.
Η κυβέρνηση γνωρίζει καλά πως η καθημερινή ταλαιπωρία του πολίτη γεννά δυσαρέσκεια. Και αυτή η δυσαρέσκεια γεννά, με τη σειρά της, πολιτικό κόστος.
Σε μια άτυπη, αλλά ήδη αισθητή, προεκλογική περίοδο, το Μέγαρο Μαξίμου δεν έχει την πολυτέλεια να μετατρέψει το μεγαλύτερο έργο της χώρας σε πεδίο μικροπολιτικής φθοράς. Η διαρκής διαβούλευση με την Αυτοδιοίκηση (Περιφέρεια και Δήμους) λειτουργεί ως δικλείδα ασφαλείας, ώστε οι κραδασμοί να απορροφώνται και να μην μετατρέπονται σε κοινωνικές εκρήξεις.
Τα Δύο Στοιχήματα του Κυριάκου Μητσοτάκη
Πίσω από τις τεχνικές λεπτομέρειες, τις απαλλοτριώσεις και τις κυκλοφοριακές μελέτες, κρύβεται ένας σαφής, πολιτικός σχεδιασμός. Ο Υφυπουργός κ. Ταχιάος και ο Γενικός Γραμματέας κ. Αναγνώπουλος δεν βρίσκονται εδώ μόνο ως τεχνοκράτες. Λειτουργούν ως οι εμπροσθοφυλακές του ίδιου του Πρωθυπουργού. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει θέσει την υλοποίηση του ΒΟΑΚ ως το κορυφαίο προσωπικό του στοίχημα για την Κρήτη. Και αυτό το στοίχημα σπάει σε δύο πολύ συγκεκριμένους, στρατηγικούς άξονες.
Το Πρώτο Στοίχημα: Η απτή απόδειξη της αποτελεσματικότητας
Η εντολή είναι ξεκάθαρη. Πριν στηθούν οι επόμενες εθνικές κάλπες, η κυβέρνηση πρέπει να μπορεί να ισχυριστεί και να αποδείξει, ότι η προεκλογική της δέσμευση για τον ΒΟΑΚ έγινε πράξη. Δεν αρκούν οι υπογραφές συμβάσεων ούτε τα εγκαίνια εργοταξίων. Ο Πρωθυπουργός θέλει να παραδοθούν τα πρώτα ολοκληρωμένα χιλιόμετρα αυτοκινητόδρομου στην κυκλοφορία. Να δει ο Κρητικός, να πατήσει με τις ρόδες του αυτοκινήτου του τη νέα άσφαλτο, τη διαχωριστική νησίδα, τις σύγχρονες υποδομές. Η παράδοση αυτών των πρώτων χιλιομέτρων (όπως το τμήμα Νεάπολη-Άγιος Νικόλαος) θα αποτελέσει την απόλυτη πολιτική απόδειξη ότι η κυβέρνηση είναι άκρως αποτελεσματική, ικανή να εκτελεί με επιτυχία τα πιο μεγάλα, τα πιο σύνθετα και τα πιο δύσκολα έργα υποδομής, κόντρα στις παθογένειες δεκαετιών.
Το Δεύτερο Στοίχημα: Η Ευρωπαϊκή αξιοπιστία και το Ταμείο Ανάκαμψης
Το δεύτερο στοίχημα είναι βαθιά συνδεδεμένο με την οικονομική φερεγγυότητα της χώρας. Το έργο πρέπει να αποδείξει ότι η Ελλάδα αξιοποιεί τους πόρους από το Ταμείο Ανάκαμψης με απόλυτη επάρκεια και χειρουργική ακρίβεια στους χρόνους. Το Ταμείο Ανάκαμψης δεν συγχωρεί καθυστερήσεις. Τα ορόσημά του είναι κάθετα και ξεκάθαρα. Ολοκληρώνοντας τα έργα εντός αυτών των ασφυκτικών χρονοδιαγραμμάτων, η κυβέρνηση καθίσταται αξιόπιστη απέναντι στους Ευρωπαίους εταίρους, διαλύοντας τις σκιές και τις αμφιβολίες που συχνά συνοδεύουν τα ελληνικά δημόσια έργα. Όπως τόνισε ο κ. Ταχιάος, δεν μιλάμε απλώς για 100 εκατομμύρια, αλλά για ποσά που αγγίζουν το τριπλάσιο αυτού, αποτελώντας μια πρωτοφανή ένεση ρευστότητας.
Το Ορόσημο του Λασιθίου και η στάση της Περιφέρειας
Επιστρέφοντας στην άμεση, τοπική μας πραγματικότητα εδώ στο Λασίθι, το θερμόμετρο ανεβαίνει στο τμήμα Νεάπολη -Άγιος Νικόλαος. Αυτά τα 10 χιλιόμετρα αποτελούν τον «πιλότο» όλης αυτής της τεράστιας άσκησης προσομοίωσης.
Ο Περιφερειάρχης Κρήτης, Σταύρος Αρναουτάκης, προσδιόρισε ακριβώς τη λεπτή ισορροπία που πρέπει να τηρηθεί. Αναγνώρισε την αναγκαιότητα του έργου, κρούοντας παράλληλα τον κώδωνα του κινδύνου για την απώλεια των κρίσιμων ευρωπαϊκών πόρων.
«Μια μικρή ταλαιπωρία για να μη χαθεί αυτό το μεγάλο έργο, να μη χαθούν τα χρήματα… πρέπει να βρούμε τις καλύτερες λύσεις για να μην δημιουργήσουμε σοβαρά προβλήματα στον τουριστικό κλάδο και τους ντόπιους», υπογράμμισε.
Μάλιστα, έβαλε στο τραπέζι χειροπιαστές εναλλακτικές, όπως η χρήση παρακαμπτήριων διαδρομών, προκειμένου να αποφορτιστεί η κεντρική αρτηρία. Η Περιφέρεια, λοιπόν, λειτουργεί ως ο απαραίτητος ρυθμιστής μεταξύ της αναπτυξιακής ανάγκης και της κοινωνικής ανοχής.
Μια εγχείρηση ανοιχτής καρδιάς στον δρόμο
Η τεχνική διάσταση της πρόκλησης, όπως την ανέλυσε ο Γενικός Γραμματέας Δημήτρης Αναγνώπουλος, προκαλεί ίλιγγο. Μιλάμε, ενδεχομένως, για τον μεγαλύτερο αυτοκινητόδρομο που κατασκευάζεται αυτή τη στιγμή στα Βαλκάνια. Και δεν κατασκευάζεται σε κάποια απάτητη πεδιάδα. Κατασκευάζεται πάνω σε έναν δρόμο σε πλήρη λειτουργία, με ταυτόχρονη, τεράστια κυκλοφορία, ειδικά τη θερινή περίοδο.
Είναι σαν να επιχειρείς εγχείρηση ανοιχτής καρδιάς σε έναν ασθενή που τρέχει ταυτόχρονα σε μαραθώνιο. Το ανάγλυφο είναι δύσκολο, οι ιδιοκτησιακές ιδιαιτερότητες είναι δαιδαλώδεις, και οι αδειοδοτικές εκκρεμότητες απαιτούν συνεχή εγρήγορση.
Εδώ ακριβώς είναι που ο ρόλος της Ελληνικής Αστυνομίας και της Τροχαίας καθίσταται, κυριολεκτικά, ζωτικής σημασίας. Οι αξιωματικοί που βρέθηκαν στη σύσκεψη δεν ήταν εκεί για διακοσμητική παρουσία. Έχουν αναλάβει ίσως το πιο άχαρο κομμάτι: την εξασφάλιση της οδικής ασφάλειας εν μέσω ενός συνεχώς μεταβαλλόμενου εργοταξιακού περιβάλλοντος. Οι κυκλοφοριακές μελέτες και οι ρυθμίσεις θα πρέπει να εφαρμόζονται με μαθηματική ακρίβεια. Οι «δύσκολες λύσεις» στις οποίες αναφέρθηκε ο κ. Αναγνώπουλος, οι οποίες δεδομένα θα προκαλέσουν αντιδράσεις, πρέπει να αστυνομευτούν και να λειτουργήσουν.
Η κοινωνική συμφωνία που απαιτείται
Αν πρέπει να κρατήσουμε ένα απόσταγμα από όλη αυτή την κινητικότητα, είναι το εξής: Η Κρήτη έχει μπροστά της μια ιστορική ευκαιρία που άργησε μισό αιώνα. Δεν υπάρχει μαγικό ραβδί. Δεν γίνεται να αποκτήσουμε σύγχρονο, ασφαλή, ευρωπαϊκό αυτοκινητόδρομο χωρίς να λερωθούμε από τη σκόνη των χωματουργικών, χωρίς να καθυστερήσουμε πίσω από νταλίκες, χωρίς να ταλαιπωρηθούμε τα επόμενα καλοκαίρια.
Ωστόσο, αυτή η ταλαιπωρία δεν μπορεί να λειτουργεί στον αυτόματο πιλότο. Απαιτείται μια άρρητη κοινωνική συμφωνία. Το Κράτος οφείλει να είναι παρόν, να ελαχιστοποιεί τις οχλήσεις, να ελέγχει τους εργολάβους και να είναι ειλικρινές με τις τοπικές κοινωνίες, χωρίς αιφνιδιασμούς στις απαλλοτριώσεις (όπως σωστά ζητούν και οι Δήμοι). Η Αστυνομία οφείλει να εγγυηθεί την ασφάλεια. Και εμείς, οι πολίτες και οι επαγγελματίες του νησιού, οφείλουμε να οπλιστούμε με υπομονή.
Αν το στοίχημα του κ. Μητσοτάκη για την έγκαιρη παράδοση των πρώτων 10 χιλιομέτρων μέχρι την Άγιο Νικόλαο κερδηθεί, τότε η κυβέρνηση έχει ένα προεκλογικό επιχείρημα. Επί της ουσίας όμως, η Κρήτη θα έχει κάνει το πρώτο, καθοριστικό βήμα για να γυρίσει οριστικά σελίδα, αφήνοντας πίσω της το αίμα που έχει χυθεί στην άσφαλτο και ανοίγοντας τον δρόμο για μια πραγματική, ουσιαστική ανάπτυξη. Η αντίστροφη μέτρηση έχει ήδη ξεκινήσει. Με φόντο την εκλογική κάλπη, τις επιταγές των Βρυξελλών, αλλά -προς Θεού μην το ξεχνάμε -και την αναβάθμιση των υποδομών του νησιού που έχει προσφέρει πολλά κι έχει λάβει ελάχιστα ως αντίδωρο.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΤΣΑΛΑΚΗΣ
- Από τη στήλη ΙΧΝΗΛΑΣΙΕΣ της έντυπης έκδοσης της ΑΝΑΤΟΛΗΣ
