Μία διαφήμιση αμερικανικών αντλητικών μεταλλικών ανεμομύλων που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «ΕΛΠΙΣ» του Ηρακλείου, το 1907, κοινοποίησε η ιστορικός Μαρία Σωρού με το σχόλιο ότι «η διαφήμιση αποδείχθηκε πολύ επιτυχημένη, καθώς τοποθετήθηκαν σταδιακά χιλιάδες σε όλη την Κρήτη, πολλοί από τους οποίους σώζονται μέχρι σήμερα».
Η εταιρεία Stover Manufacturing Company ιδρύθηκε το 1862 στο Freeport, Illinois. Οι ανεμόμυλοι Stover ήταν δημοφιλείς ανεμοκίνητες αντλίες που χρησιμοποιούνταν στις Ηνωμένες Πολιτείες στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ου αιώνα για την άντληση νερού. Ήταν γνωστοί για την ανθεκτικότητα και την αποδοτικότητά τους. Είχαν επίσης σχεδιασμό αυτόματης ρύθμισης, ο οποίος επέτρεπε στις λεπίδες του ανεμόμυλου να στρέφονται αυτόματα στον άνεμο, ανεξάρτητα από την κατεύθυνση.
Αργότερα, μετά το 1950, έφτασαν στην Κρήτη παρόμοιοι ανεμόμυλοι που αποκαλούμε «Σικάγου», καθώς κατασκευάζονταν στο Σικάγο των ΗΠΑ από την εταιρία «The Aermotor Chicago».
Ο Γιώργος Μανιαδάκης στο βιβλίο του: «Το νερό ενός χωριού του κάμπου» μας ενημερώνει: «Οι αναλυτικοί ανεμόμυλοι του Σικάγου ήρθαν στο Λασίθι αρχές της δεκαετίας του 50, βοηθούντος και του σχεδίου Μάρσαλ. Μέχρι την Ιεράπετρα έρχονταν σε εξαρτήματα συσκευασμένα μέσα σε ξύλινα κουτιά. Τη συναρμολόγηση και τοποθέτηση αναλάμβαναν οι μηχανικοί της Ιεράπετρας, αντί του ποσού των 1500 δρχ. Ανάλογο ήταν και το κόστος αγοράς, το οποίο κυμαινόταν από 8.000- 14.000 δρχ. Τα ποσά αυτά για την εποχή εκείνη (δεκαετία του 50) ήταν σεβαστά, αν σκεφτούμε ότι το μεροκάματο δεν ξεπερνούσε τις 40 δρχ. Οι Αμερικάνικοι αντλητικοί μύλοι έχουν τη δυνατότητα άντλησης νερού από μεγάλα βάθη. Στην περιοχή της Ιεράπετρας, στα πηγάδια, το βάθος άντλησης έφτανε μέχρι και 40 μέτρα».
Σήμερα οι παλιοί αυτοί αμερικάνικοι ανεμόμυλοι, αντλητικά μνημεία μιας χρονικής περιόδου έχουν αφεθεί στην τύχη τους. Ευχής έργο θα ήταν, να τους διατηρήσουμε, για να θυμίζουν στις επόμενες γενιές την ιστορία μας.
ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΚΛΩΝΤΖΑΣ
