Βρισκόμαστε στο 1957 και η Κριτσά ζούσε στους ρυθμούς του έργου «ο Χριστός Ξανασταυρώνεται» που επρόκειτο να γυρίσουν στο χωριό ο Ζυλ Ντασσέν και η Μελίνα Μερκούρη. Στα γυρίσματα συμμετείχαν όλοι οι κάτοικοι και διαβάστε πως περιγράφει τις ετοιμασίες του χωριού, ο τοπικός ανταποκριτής της εποχής, στην εφημερίδα «Απογευματινή»
Η Κριτσά, η γραφική κωμοπόλις της Κρήτης βρίσκεται σε συναγερμό. Οι ορεσίβιοι κάτοικοί της ετοιμάζονται οι ίδιοι και ετοιμάζουν και το κεφαλοχώρι τους για το γύρισμα της ταινίας του Ζυλ Ντασσέν «Ο Χριστός Ξανασταυρώνεται» από το ομώνυμο μυθιστόρημα του Νίκου Καζαντζάκη. Ήδη όλες οι πληροφορίες, μετά από την επίσκεψη στην Κρήτη του σκηνοθέτου, των συνεργατών του και της κ. Μελίνας Μερκούρη επιβεβαιώνουν ότι η περίφημη ταινία θα γυριστεί εκεί.
Εις την οριστική αυτήν απόφασιν συνετέλεσαν κατά γενικήν ομολογίαν οι προσπάθειες του βουλευτού κ. Στυλιανού Κούνδουρου και οι φροντίδες του προέδρου της Κριτσάς κ. Γιάννη Ταβλά. Ο κ. Ταβλάς επιστατεί αυτοπροσώπως για την διαμόρφωση της πλατείας της κωμοπόλεως καταλλήλως ώστε να συγκεντρώσει απ’ τη μια μεριά ό,τι ενδιαφέρει την κινηματογράφηση κι απ’ την άλλη για να εξαφανίσει κάθε τι που θα μπορούσε να δυσχεράνει το έργο αυτό. Τις σχετικές δαπάνες των εργασιών, αποζημιώσεως των κατοίκων έχει αναλάβει η Κοινότης, που -ας σημειωθεί- ότι είναι αρκετά πλουσία.
Τον κ. Ταβλά συνήντησα σήμερον και μου εδήλωσεν ότι η κοινότης Κριτσάς αποφάσισε μεγάλας οικονομικάς θυσίας, δια να συντελέσει από τεχνικής πλευράς, στην επιτυχία της κινηματογράφησης του έργου του συμπατριώτη μας συγγραφέα Νικολάου Καζαντζάκη. Η κοινότητα συν τοις άλλοις θα προσφέρει δωρεάν δείπνο και φαγητό εις ένδειξη ευγνωμοσύνης για την προτίμηση του μέρους τους. Προσθέτως προσφέρει πληθώραν και ποικιλίαν κομπάρσων και απέραντη ηλιόλουστη έκταση…».
Αυτά αναφέρει η εφημερίδα της εποχής. Η ταινία «Ο Χριστός Ξανασταυρώνεται» ήταν η πρώτη μεγάλη ξένη παραγωγή που γυρίστηκε στη χώρα μας. Πολλές ιστορίες από τα γυρίσματα της ταινίας του Ζυλ Ντασέν, έχουν μείνει ανεξίτηλες στο νου των, ηλικιωμένων πια, κατοίκων της Κριτσάς! Όλο το χωριό τότε «ζούσε» για την ταινία αυτή. Στην Κριτσά ακόμα σώζεται ένα παλιό σπίτι όπου έγιναν πολλά γυρίσματα του έργου.
Ο Ντελάλης της Κριτσάς
Την εποχή των γυρισμάτων, ντελάλης για τις ανάγκες του έργου ήταν ο Μανώλης Αφορδακός.
Η λέξη είναι μάλλον τούρκικη και σημαίνει «αυτός που ανακοινώνει τα μαντάτα». Ο ντελάλης διαλαλούσε τα νέα, τις παραγγελίες ή τα εμπορεύματα που έφερναν οι πραματευτάδες. Τα παλιά χρόνια που δεν είχαν ανακαλυφτεί το ραδιόφωνο, η τηλεόραση και τα μεγάφωνα, οι αρχές είχαν πρόβλημα να επικοινωνήσουν με τους κατοίκους και να τους πουν για κάποια πράγματα ή αποφάσεις που τους αφορούσαν. Ο ντελάλης έβαζε την παλάμη στο στόμα, σαν χωνί, κι έπαιρνε τις γειτονιές… φωνάζοντας για το τι γινόταν και το τι θα γίνει. Με λίγα λόγια ήταν μια κινητή εφημερίδα.
Ο ντελάλης της ταινίας Μανώλης Αφορδακός, θυμάται από την εποχή των γυρισμάτων της ταινίας «Ο Χριστός Ξανασταυρώνεται»: «Εγώ δούλευα στην ταινία και ως κομπάρσος και ως ντελάλης. Ήμουν αυτός που θα ειδοποιούσε όλους τους κομπάρσους, ποιοι θα δουλεύουν την επόμενη μέρα. Όλοι είχαν έναν αριθμό. Συνολικά ήταν γραμμένοι 2200 κομπάρσοι, αλλά δεν δούλευαν όλοι την ίδια μέρα. Εγώ ανέβαινα το βράδυ στα πιο ψηλά σημεία του χωριού και όλοι ήταν έξω και περίμεναν να ακούσουν ποιοι (αριθμοί) θα είναι αυτοί που θα πάνε στη δουλειά την επόμενη μέρα. Φώναζα ότι αύριο καλούνται αυτοί και αυτοί οι κάτοικοι για τις ανάγκες της ταινίας. Το επόμενο πρωί τους βάζαμε σε μια γραμμή, μαζί με τον ηθοποιό Ανδρέα Φιλιππίδη, παίρναμε την κάρτα με το νούμερό τους και το βράδυ την έπαιρναν πίσω μαζί με την πληρωμή. Έκανα τη δουλειά του ντελάλη για τρεισήμισι μήνες. Στην ταινία δούλεψαν όχι μόνο Κριτσώτες, αλλά και Κρουστιανοί, γιατί οι κάτοικοι του χωριού μας δεν συμπληρώνουν τον αριθμό των κομπάρσων που χρειάζονταν. Ο Ντασσέν και η Μελίνα έμειναν πολύ ευχαριστημένοι από τους συγχωριανούς μου γιατί και στη σχολή να είχαν πάει, δεν θα τα κατάφερναν καλύτερα. Μας έλεγε κάτι ο Ντασέν και εμείς με την πρώτη φορά το πετυχαίναμε, ούτε σχολή να είχαμε βγάλει! Μόνο μια φορά θυμάμαι, όταν γυρίζαμε μια σκηνή στο Νικηθιανό, που την κάναμε μετά από προσπάθεια μιας ολόκληρης μέρας. Ο Ντασέν ήταν καταπληκτικός άνθρωπος πολύ προσιτός και η Μελίνα εξαίρετος άνθρωπος και ηθοποιός…», μας λέγει ο Μανώλης Αφορδακός.
Ο τελευταίος ντελάλης της Κριτσάς ήταν ο Κουρλέτος. Ανέβαινε στον Αφέντη Χριστό και ακουγόταν μέχρι τον Παλαίμυλο. Αν κάποιος έφερνε στην Κριτσά ένα προϊόν για να το πουλήσει, ο Κουρλέτος ήταν αυτός που θα το διαλαλούσε σε όλο το χωριό.
ΛΕΩΝ.Κ.
- Από την έντυπη έκδοση της ΑΝΑΤΟΛΗΣ
