Η Κρήτη βρίσκεται τα τελευταία χρόνια στο επίκεντρο μιας άνευ προηγουμένου ενεργειακής επέλασης, η οποία απειλεί να αλλοιώσει ανεπανόρθωτα τη φυσιογνωμία της. Μέσα από τις σελίδες της «ΑΝΑΤΟΛΗΣ», έχουμε επανειλημμένα αναδείξει τον κίνδυνο μετατροπής του νησιού μας σε ένα απέραντο βιομηχανικό τοπίο παραγωγής και μεταφοράς ενέργειας. Δύο είναι τα κυρίαρχα μέτωπα που πολιορκούν αυτή τη στιγμή την ύπαιθρό μας και θέτουν σε άμεσο κίνδυνο την ταυτότητά της. Από τη μία πλευρά, οι θηριώδεις ανεμογεννήτριες που σχεδιάζονται στη θέση «Πεζά» και στην ευρύτερη περιοχή του Αγίου Νικολάου και από την άλλη, οι γιγαντιαίοι πυλώνες των Γραμμών Υψηλής Τάσης, για τις οποίες διαμαρτύρεται ο Αποκόρωνας.
Αν βάλουμε στο μικροσκόπιο αυτά τα δύο μεγάλα έργα, διαπιστώνουμε πως οι περιβαλλοντικές, οπτικές και οικονομικές τους επιπτώσεις είναι δυσανάλογες. Στον Άγιο Νικόλαο, η επιχειρούμενη εγκατάσταση αιολικών πάρκων σε κορυφογραμμές και παρθένα σημεία, όπως τα «Πεζά», αποτελεί ευθεία βολή στη «βαριά βιομηχανία» του τόπου μας, τον τουρισμό. Μιλάμε για μια περιοχή, το Μεραμπέλλο (Φουρνή και γύρω περιοχές) που έχει χτίσει το brand name της και την οικονομία της πάνω στο μοναδικό φυσικό κάλλος. Η οπτική ρύπανση από τους χαλύβδινους γίγαντες των δεκάδων μέτρων, η διάνοιξη ευρειών δρόμων μέσα σε απάτητα βουνά και η ρίψη χιλιάδων τόνων μπετόν για τις βάσεις τους, καταστρέφουν οριστικά κάθε προοπτική για ήπια ανάπτυξη, αγροτουρισμό και πεζοπορικό τουρισμό. Το τοπίο βιομηχανοποιείται βάναυσα. Για όλα αυτά τα έργα, τα Σφακιά, ο Αποκόρωνας κι άλλες περιοχές της Δυτικής Κρήτης διεκδίκησαν και είπαν πως δεν θα θέλουν να μείνουν στα βουνά τους. Έτσι, βρέθηκαν τα βουνά του Μεραμπέλλου όπου κάποιοι πρόθυμοι πρόεδροι κοινοτήτων, πείσθηκαν – από αναξιόπιστους μεσάζοντες – για τα οικονομικά οφέλη που θα έχουν!
Για καταστροφή που επιφέρουν οι εναέριες γραμμές υψηλής τάσης, κάνουν λόγο ο δήμαρχος και οι εκπρόσωποι του Αποκόρωνα. Ο σχεδιασμός για τοποθέτηση εκατοντάδων πυλώνων δημιουργεί ένα δυστοπικό σκηνικό, λένε. Μιλούν για δραματική υποτίμηση των περιουσιών, δημιουργία «ζωνών δουλείας» που απαγορεύουν δραστηριότητες, άμεση απειλή για τη βιοποικιλότητα και τεράστιο κίνδυνο πρόκλησης πυρκαγιών, ειδικά από τα καλώδια υψηλής τάσης.
Όμως, το πιο ενδιαφέρον και συνάμα απογοητευτικό στοιχείο αυτής της σύγκρισης εντοπίζεται στις αντιδράσεις που αυτά τα έργα προκαλούν σε τοπικό επίπεδο. Εδώ, δυστυχώς, το Λασίθι βγαίνει χαμένο στη σύγκριση. Αναλύοντας τα τεκταινόμενα στον Αποκόρωνα, οι Δήμοι της Δυτικής Κρήτης επέλεξαν τον δρόμο της τεκμηρίωσης. Απάντησαν στα σχέδια για τους πυλώνες με μια εμπεριστατωμένη, χρηματοδοτημένη μελέτη από το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Απέδειξαν με νούμερα ότι η υπογειοποίηση των καλωδίων δεν είναι μόνο τεχνικά εφικτή, αλλά και οικονομικά συμφέρουσα σε βάθος χρόνου (πετυχαίνοντας Σκορ Βιώσιμης Ανάπτυξης 66% έναντι 34%).
Στον αντίποδα, πώς αντιδρούμε εμείς στον Άγιο Νικόλαο απέναντι στις ανεμογεννήτριες στα «Πεζά»; Οι αντιδράσεις μας, αν και υπαρκτές και γεμάτες ειλικρινή αγωνία από πολίτες, παραμένουν σε μεγάλο βαθμό αποσπασματικές. Αναλωνόμαστε σε ψηφίσματα διαμαρτυρίας στα Δημοτικά Συμβούλια, σε ρητορικές εξάρσεις και, τελικά, σε καθυστερημένες νομικές προσφυγές;
Μας λείπει η προληπτική, συλλογική και, κυρίως, επιστημονικά θωρακισμένη αντιπρόταση. Δεν έχουμε αντιπαρατάξει απέναντι στους ενεργειακούς κολοσσούς μια δική μας μελέτη από έγκριτο ακαδημαϊκό ίδρυμα, που να μετράει την απώλεια του τουριστικού ΑΕΠ, να υπολογίζει το εξωτερικό κόστος για το περιβάλλον και να επιβάλλει εναλλακτικές λύσεις με αδιάσειστα στοιχεία.
Το συμπέρασμα είναι αμείλικτο. Είτε αντιμετωπίζουμε αιολικά πάρκα στα βουνά μας, είτε πυλώνες, η υπεράσπιση του τόπου απαιτεί στρατηγική. Η Αυτοδιοίκηση του Λασιθίου οφείλει να διδαχθεί από το παράδειγμα της Δυτικής Κρήτης. Πρέπει να ενώσουμε δυνάμεις εγκαίρως, να μιλήσουμε με επιστημονικά δεδομένα και να απαιτήσουμε θεσμικά τον σεβασμό που αξίζει ο Άγιος Νικόλαος. Τα ευχολόγια και οι στείρες αρνήσεις, δυστυχώς, δεν σταματούν ποτέ τις μπουλντόζες.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΤΣΑΛΑΚΗΣ
